Tập sách dày 344 trang, do tác giả Trần Đình Việt nghiên cứu và tuyển chọn gồm 2 phần chính như: Phần một với các bài viết: Pháp quốc – Nơi dừng bước lâu nhất – Cuộc hành trình của Nguyễn Ái Quốc; Tiếng nói người cùng khổ; Nguyễn Ái Quốc và đồng chí; Đồng nghiệp cùng thời; Tiếp và trả lời các nhà báo; Người ngồi đó với cây chì đỏ; Những điều còn mãi.

Phần hai là các bài viết của nhà báo Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh với những nội dung tập trung: Tâm địa thực dân; Vấn đề dân bản xứ; Sự quái đản của công cuộc khai hóa; Bình đẳng; Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Lê Nin; Lê Nin và các dân tộc phương Đông; Tình cảnh nông dân An Nam; Hãy nhớ đến những người bị tù đày vì chính trị của chúng ta; Sự thống trị của đế quốc Pháp ở Đông Dương; Báo chí bình dân; Trả lời phỏng vấn các phóng viên và nhà báo nước ngoài; Người tuyên truyền và cách tuyên truyền; Cách viết; Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi …

Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh là hiện thân mẫu mực của lao động nghề nghiệp hoạt động báo chí. Với Nguyễn Ái Quốc, báo chí là vũ khí cần có của hoạt động cách mạng. Thứ vũ khí ấy luôn được mài giũa tạo sức công phá mạnh, ảnh hưởng lớn, cho thấy sức nóng của sự lên án và tố cáo của bài viết về tội ác của chủ nghĩa thực dân. Ở lĩnh vực báo chí, với khoảng 2.000 bài báo, được viết từ năm 1919 cho đến lúc Chủ tịch qua đời năm 1969, di sản ấy thật quý giá và đồ sộ. Năm mươi năm làm báo, kể từ 1919, bài đầu tiên bằng tiếng Pháp đến bài cuối cùng tháng 7-1969 bằng tiếng Việt, chủ bút 3 tờ báo Người cùng khổ (1922), Thanh niên (1925), Việt Nam độc lập (1941)...

Từ đó, những tờ báo cách mạng được ra đời tiếp theo đó có thể kể đến như: Cứu Quốc (1942), Quân đội Nhân dân (1950), Nhân dân (1951), Hà Nội mới, Lao động, Tin tức, Dân chúng, Việt Nam độc lập, Sự thật, Tiền phong, Đại đoàn kết, Giải phóng… Theo Người, tính chính trị, tư duy chính luận của tờ báo phải rõ. Người làm báo phải như là chiến sĩ ở mặt trận. Quyền lực cao, trách nhiệm lớn, góp phần nhận diện xã hội và lịch sử. Hơn ai hết, Chủ tịch Hồ Chí Minh hiểu vai trò và sức mạnh lan tỏa của báo chí.      

Nhà báo Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh thật là một hiện tượng hiếm có. Người khởi đầu nhận diện bộ mặt thật của chủ nghĩa thực dân và nỗi thống khổ cùng nguyện vọng của dân xứ thuộc địa mong muốn thoát khỏi tình cảnh nô lệ. Người là ngọn cờ, bó đuốc dẫn đường báo chí của cả nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh cống hiến cho cách mạng một tài sản báo chí phong phú, đồ sộ với nhiều lối viết, phong cách thể hiện trong suốt cuộc đời cầm bút của mình. Trong tâm thức của đội ngũ báo chí cách mạng, Hồ Chí Minh luôn luôn được kính trọng, yêu quý. Hình ảnh quen thuộc của Người được khắc khọa qua câu thơ của nhà thơ Tố Hữu: “Người ngồi đó với cây chì đỏ/ Tìm đường đi cho dân tộc theo đi”.

Trong vai trò lãnh đạo dân tộc Việt Nam, Người vừa là Chủ tịch Đảng, Chủ tịch nước (24 năm). Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã làm tròn một lúc hai vai. Với tư duy và từng trải của nhà hoạt động cách mạng chuyên nghiệp, cùng với sự nhanh nhạy, sắc sảo của nhà báo, luôn chuẩn bị kỹ lưỡng khi tiếp xúc trực tiếp với các phương tiện báo chí truyền thông. Người luôn tranh thủ sự quan tâm và ủng hộ của truyền thông trong nước và nước ngoài để bạn bè Quốc tế biết nhiều hơn về đất nước và con người Việt Nam.

Như có lần Người tâm sự: “Tôi là cây bút tiểu phẩm, nhà chính luận. Gọi là nhà tuyên truyền tôi cũng không tranh cãi, nhà cách mạng chuyên nghiệp là đúng nhất”. Sự nghiệp chính trị của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn chặt với sự nghiệp báo chí. Nhà cách mạng chuyên nghiệp ấy là trái tim của lịch sử, làm nên lịch sử và là con người của lịch sử, vì đất nước Việt Nam độc lập tự do.