Hoạt động đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam đã hình thành nhiều năm qua, bùng nổ trong giai đoạn 2018–2021 khi làn sóng khởi nghiệp công nghệ lan rộng, tuy nhiên sau đó đã có phần chững lại, rời rạc, một phần do Việt Nam chưa có hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động này.

"Đầu tư vốn mạo hiểm tại Việt Nam vẫn đứng sau 3 nước trong khu vực là Singapore, Indonesia, Malaysia. Dù tổng vốn đầu tư chưa cao nhưng trong một số lĩnh vực lại chiếm vị trí cao, lĩnh vực AI thì Việt Nam vươn lên thứ nhì, nên việc tăng cường năng lực đầu tư là quan trọng. Đầu tư mạo hiểm được nhắc đến nhiều nhưng nhiều địa phương còn e dè chưa có quyết sách mạnh mẽ", ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học - Công nghệ chia sẻ tại Hội thảo Đánh giá hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo quốc gia năm 2025 và phổ biến chính sách mới về đầu tư mạo hiểm, diễn ra tại TP.HCM vào ngày 1/11.

Thực tế, quỹ đầu tư mạo hiểm mang lại giá trị đặc biệt từ nguồn vốn, kinh nghiệm quản lý, thúc đẩy thị trường, biến những ý tưởng trên giấy thành hiện thực, đồng thời khơi tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ, nền tảng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của quốc gia.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Chính phủ vừa ban hành Nghị định 264/2025/NĐ-CP quy định về Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và Quỹ đầu tư mạo hiểm của địa phương với nhiều chi tiết nổi bật như không áp dụng yêu cầu bảo toàn vốn đối với từng dự án; hiệu quả đầu tư của quỹ được đánh giá trên cơ sở tổng thể danh mục đầu tư trong chu kỳ đầu tư; tổn thất từ các khoản đầu tư sử dụng vốn điều lệ không được vượt quá 50% vốn điều lệ; tổ chức và cá nhân quản lý được miễn trừ trách nhiệm với rủi ro khách quan...

Bàn về câu chuyện nhằm tăng tính hiệu quả của quỹ và để các hoạt động đầu tư được bền vững, theo ông Phạm Hồng Quất, quỹ đầu tư mạo hiểm không bao giờ đi độc lập mà đi cùng vườn ươm, tạo một hệ sinh thái bền vững.

"Quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ không đầu tư thuần tuý về tài chính mà đi cùng yếu tố con người, đi cùng vườn ươm huấn luyện đồng hành, từ lúc bắt đầu đến khi ra quốc tế. Nếu có thất bại sẽ cùng thất bại và cùng quay lại làm cái mới. Đấy mới gọi là đầu tư mạo hiểm bền vững", ông Quất chia sẻ.

"Tại sao chúng ta lại có Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và địa phương vì mỗi dự án có sứ mệnh và khẩu vị khác nhau. Bạn "ngã" ở tầm địa phương thì có địa phương chìa tay đỡ, bước ra quốc gia có quốc gia, ra quốc tế thì chúng ta đi. Vì vậy vườm ươm sẽ đóng vai trò vô cùng quan trọng", ông Quất nhấn mạnh.

Trong khởi nghiệp, văn hoá khởi nghiệp sẽ quyết định nhiều vấn đề. Văn hoá khởi nghiệp còn bao gồm cả văn hoá chấp nhận thất bại, sẵn sàng đứng lên, rộng hơn còn lòng tự hào dân tộc, ý chí Việt Nam. 

 "Nếu không có tinh thần của văn hoá khởi nghiệp có khi chỉ lên được 5 triệu đô đã có bạn nghĩ cách tiêu tiền, nói dối nhà đầu tư, tức khắc nhà đầu tư tự động bỏ đi. Nếu không có đức hạnh và liêm chính lại càng khó. Do đó, theo tôi cần chú ý huấn luyện các kỹ năng nhiều hơn, chú ý đào tạo con người thay vì chỉ huấn luyện kỹ năng kinh doanh. Khi đó đầu tư mạo hiểm mới có ý nghĩa", ông Phạm Hồng Quất chia sẻ.

Cũng tại buổi hội thảo hôm nay, nhiều khách mời cũng đặt vấn đề về việc kéo các tập đoàn lớn trong nước cùng tham gia các dự án khởi nghiệp, giúp các startup mở rộng thị phần và mạng lưới đối tác dễ dàng hơn. Hiện TP.HCM có nhiều tập đoàn lớn nhưng việc kéo các tập đoàn đi cùng vẫn còn hạn chế.

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, nhấn mạnh, đầu tư mạo hiểm là một vấn đề thách thức nhưng nhiều thú vị nếu chinh phục thành công, đóng góp cho tăng trưởng TP.HCM và cả nước. 

Thành phố cũng đang có nhiều nỗ lực đổi mới về chính sách, môi trường đầu tư, sẵn sàng lắng nghe các chia sẻ, đóng góp để "trở thành bà đỡ thể chế" thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp của thành phố nói riêng và Việt Nam nói chung phát triển.