Gần như tất cả mọi người trên Phố Wall cũng như các quan chức ở Washinton đã không thể lường trước được xu hướng kinh tế trong năm 2022.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã mong đợi đợt tăng lạm phát của 2021 sẽ chỉ là tạm thời. Nhưng các chỉ số lạm phát then chốt đã đạt mức cao kỷ lục trong vòng 4 thập kỷ qua, gần như gấp ba lần các con số mà Fed đã dự đoán.

Các nhà phân tích hàng đầu của Phố Wall đã tiên đoán thị trường chứng khoán sẽ có một năm tàm tạm. Vào lúc chỉ còn vài ngày giao dịch cuối cùng của 2022, chỉ số S&P 500 đã đi xuống 19% và đang trên lộ trình kết thúc một năm tệ hại nhất kể từ khủng hoảng kinh tế hồi 2008. Trái phiếu cũng sắp kết thúc năm thảm bại nhất trong lịch sử.

Mức độ sai lầm trong dự đoán của các nhà đầu tư, chuyên gia phân tích và chuyên gia kinh tế đã làm nhiều người phải ái ngại nhìn vào viễn cảnh của 2023. Cuộc tranh cãi cho 2023 cũng đã sớm bắt đầu: Fed dự định sẽ tiếp tục tăng lãi suất cho vay lên cao, trong khi các nhà đầu tư chứng khoán “đặt cược” vào lãi suất được giảm. Nhiều lãnh đạo của các công ty đã phải lên tiếng cảnh báo cho hiểm hoạ của suy thoái kinh tế. Còn phía các nhà băng, bao gồm Goldman Sachs Group Inc. và Credit Suisse Group AG, bám vào hy vọng nền kinh tế Mỹ sẽ đạt được một cuộc “hạ cánh mềm” trong 2023.

Rút ra một bài học sau 12 tháng qua, nhiều nhà đầu tư và chuyên gia nhắn nhủ: Hãy sẵn sàng cho nhiều điều bất ngờ.

Christopher Smart, người đứng đầu hãng đầu tư Barings Investment Institute, nói: “Chúng ta đang chờ đón một năm mới với tâm trạng khiêm nhường”.

Cũng giống như nhiều chuyên gia chiến lược đầu tư khác, ông Smart đã mong đợi lạm phát giảm dần trong năm 2022. Nhưng ông đã không thể dự đoán được cuộc chiến ở Ukraine đẩy giá dầu và cổ phiếu năng lượng lên cao chóng vánh. Và ông cũng đã không thể đoán được liệu Trung Quốc sẽ theo đuổi chính sách chống Zero Covid trong vòng bao lâu, điều đã gây hàng loạt các vấn đề trong chuỗi cung ứng sản xuất trên toàn cầu.

“Ta vẫn có thể nhìn lại và chấp nhận rằng đó là những rủi ro đã có sẵn. Nhưng những rủi ro đó đã được xem là rất khó có thể xảy ra” - ông Smart nói.

Vậy những rủi ro gì được xem là “khó có thể xảy ra” trong năm tới?

Điều đầu tiên là việc lạm phát có thể tăng trở lại. Đã có 90% trong số các nhà đầu tư cho rằng lạm phát toàn cầu sẽ bắt đầu giảm trong 12 tháng sắp tới, theo khảo sát của Bank of America Corp. Một mức độ đồng tình lớn nhất từ trước đến nay.

Sự tự tin vào việc lạm phát sẽ không thể đi lên cao hơn nữa đã khiến nhiều nhà đầu tư “đặt cược” vào sự hồi phục của nền kinh tế trong 2023. Họ đang dồn vốn vào những loại tài sản mất giá nhiều nhất trong năm nay với mong đợi chúng sẽ trở thành những kẻ “thắng thế” lớn nhất trong năm sau.

Nhưng Chủ tịch Fed, Jerome Powell, đã cảnh báo là còn quá sớm để có thể kết luận lạm phát đã đạt mức đỉnh điểm.

Các chỉ số giá dịch vụ từ giá vé máy bay đến thuê xe hay phí vận chuyển hàng hoá đã đi xuống trong những tháng qua - Nancy Tengler, Giám đốc đầu tư thuộc Laffer Tengler Investments phản biện. Người tiêu dùng đã trở nên lạc quan hơn với triển vọng của nền kinh tế, dựa theo các báo cáo kinh tế gần đây.

Những nhà đầu tư trái phiếu cũng đang xem xét dự đoán này. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm đạt mức 4,321% hồi thứ Sáu vừa qua, cho thấy các nhà đầu tư cho rằng Fed sẽ không cần tăng lãi suất cho vay hơn nữa. Tuy vẫn là mức cao, nhưng đã giảm hơn ⅓ của một điểm phần trăm so với đỉnh điểm hồi tháng 11.

Lợi suất trái phiếu ngắn hạn vốn được xem là một cách theo dõi dự đoán của các nhà đầu tư đến với chính sách tiền tệ của Fed. Chỉ số này đi lên khi giới đầu tư nghĩ Fed sẽ tăng lãi suất cho vay và ngược lại.

Nhưng nhiều người vẫn còn rất ngần ngại với dự đoán này. Những biến động của năm qua đã làm họ ngần ngại trước các dự đoán về Fed. Có vẻ như kết luận chung là ta nên ngờ vực với xu hướng của đám đông.