Vấn đề phát triển bền vững nguồn năng lượng tái tạo được đặt ra trong Diễn đàn Công nghệ và Năng lượng Việt Nam 2022. Bởi lẽ, Việt Nam hiện đang là quốc gia đứng thứ 6 trên thế giới chịu ảnh hưởng nặng nề do biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Vụ trưởng vụ Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững - Bộ Công Thương cho hay, phát thải khí nhà kính từ ngành năng lượng của Việt Nam hàng năm rất lớn và có xu hướng gia tăng. Nếu năm 2010, chỉ chiếm khoảng 63% tổng phát thải khí nhà kính của Việt Nam năm 2010 và sẽ chiếm khoảng 73% và 80% vào năm 2030 và 2045.

Theo nhận định của Ngân hàng Thế giới, một trong những lý do khiến hoạt động kinh tế toàn cầu giảm mạnh, dự kiến chỉ đạt 2,9% năm 2022 là giá năng lượng ngày càng tăng, tình trạng thiếu hụt và giá nguyên liệu đầu vào leo thang đã khiến chuỗi giá trị toàn cầu gián đoạn, sản xuất đình trệ, giá sản xuất tăng lên.

Do đó, việc chuyển đổi từ năng lượng truyền thống sang năng lượng tái tạo là cần thiết để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, theo cam kết của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị COP26.

Những năm qua, ngành năng lượng tái tạo ở Việt Nam phát triển khá nóng nhờ những chính sách thúc đẩy của Chính phủ. Tuy nhiên, một vấn đề phải thừa nhận rằng, trong năng lượng tái tạo là nguồn năng lượng xanh nhưng chưa chắc bền vững.

Ví dụ để khai thác năng lượng mặt trời cần có pin tích điện, nhưng việc sản xuất loại pin này phát thải ra loại khí nitrogen trifluoride (NF3), ảnh hưởng tới môi trường lớn gấp 17.000 lần khí CO2. Hay năng lượng gió cũng vậy, các turbine để biến gió thành điện tiêu tốn rất nhiều năng lượng truyền thống để sản xuất, vận chuyển, bảo dưỡng cho đến vứt bỏ.

Trong khi đó, năng lượng tái tạo được kỳ vọng sẽ đóng góp 15 - 20% trong tổng cung năng lượng của Việt Nam vào năm 2030. Do đó, theo PGS.TS Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn, Đại học Quốc gia TP.HCM, Chính phủ cần xây dựng các mục tiêu và chiến lược dài hạn để phát triển năng lượng dựa trên kinh tế tuần hoàn.

“Năng lượng tái tạo không chắc chắn là phát triển xanh, nhưng nếu kết hợp với kinh tế tuần hoàn thì có thể đạt được mục tiêu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Muốn làm được như vậy, các thiết bị cho phát triển năng lượng tái tạo phải được sản xuất, phân phối và tái chế một cách an toàn, tiết kiệm và bền vững. Kinh tế tuần hoàn có thể giúp các thiết bị này đạt được chu kỳ phát thải thấp nhất, giảm thiểu chất thải.

Chính sách của Chính phủ có thể xem xét kết hợp khái niệm kinh tế tuần hoàn vào tất cả các chiến lược phát triển năng lượng tái tạo. Điều này sẽ tạo mạng lưới cho tất cả các bên liên quan đóng góp tích cực vào các mục tiêu phát triển bền vững; phát triển các tiêu chuẩn an toàn và đảm bảo chất lượng trong các sản phẩm mới và tái chế”, PGS.TS Nguyễn Hồng Quân đề xuất.

Đồng quan điểm, TS Phạm Văn Long, Đại học Quốc gia Yokohama (Nhật Bản) cũng kiến nghị Việt Nam, cần đẩy mạnh phát triển các công nghệ điện tử công suất mới, công nghệ xe điện, công nghệ hydrozen. Đặc biệt, cần đẩy mạnh sự hợp tác chặt chẽ giữa 3 bên: nhà nước - doanh nghiệp - nhà tường. Các cơ quan chức năng phải xây dựng một lộ trình phát triển về công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực để giải quyết bài toán của doanh nghiệp.

Về phía các doanh nghiệp cũng đề xuất cơ quan chức năng đưa ra những bài toán trực tiếp để các doanh nghiệp lớn trong ngành có thể tham gia giải quyết. Đồng thời, cần tập trung hỗ trợ ứng dụng và chuyển giao công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, công nghệ lưu trữ năng lượng, nâng cao hệ thống truyền tải điện, hỗ trợ nguồn lực phát triển…