Cú bắt tay lịch sử giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu, Ursula von der Leyen ngày 27/7 (giờ Mỹ), tại câu lạc bộ golf Trump Turnberry ở Scotland đã định hình lại một trật tự thương mại mới, với những cam kết khổng lồ và một mức thuế quan phổ biến chưa từng có.

Cuộc gặp thượng đỉnh, diễn ra sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng, được xem là nỗ lực cuối cùng của EU để ngăn chặn kế hoạch áp thuế lên tới 30% của Washington. Kết quả là một văn kiện mà Tổng thống Trump mô tả là "thỏa thuận lớn nhất từng được thực hiện", trong khi bà von der Leyen gọi đó là một giải pháp mang lại "sự ổn định và khả năng dự đoán" rất cần thiết cho doanh nghiệp hai bên.

Cốt lõi của thỏa thuận khung này là một sự đánh đổi mang tính chiến lược cao. Về phía Mỹ, họ sẽ áp một mức thuế quan chung là 15% đối với hầu hết các hàng hóa nhập khẩu từ EU, bao gồm cả những lĩnh vực nhạy cảm như ô tô. Dù là một gánh nặng chi phí mới cho các nhà xuất khẩu châu Âu, mức thuế này vẫn dễ chấp nhận hơn nhiều so với kịch bản áp thuế 30% mang tính trừng phạt.

Đổi lại, EU đã đưa ra những cam kết mua hàng và đầu tư với quy mô chưa từng thấy. Khối này sẽ chi ra 750 tỷ USD để mua năng lượng của Mỹ, chủ yếu là khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), một động thái không chỉ có ý nghĩa về kinh tế mà còn mang tầm vóc địa chính trị, giúp Mỹ củng cố vị thế nhà cung cấp năng lượng toàn cầu và giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào các nguồn khác.

Bên cạnh đó, EU cũng cam kết mua một lượng lớn thiết bị quân sự và rót thêm 600 tỷ USD vốn đầu tư vào nền kinh tế Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, không phải mọi rào cản đều được dỡ bỏ. Thỏa thuận vẫn giữ nguyên mức thuế 50% đối với các mặt hàng thép và nhôm của châu Âu, một vấn đề mà ông Trump mô tả là mang tính "toàn cầu".

Một điểm đáng chú ý là thuế quan đối với máy bay thương mại sẽ tạm thời được giữ ở mức 0%, một sự nhượng bộ quan trọng trong bối cảnh cuộc đối đầu kéo dài hàng thập kỷ giữa Boeing và Airbus.

Giới phân tích nhận định, thỏa thuận này là một chiến thắng rõ ràng cho chiến lược đàm phán cứng rắn, đẩy đối phương đến "bên miệng hố chiến tranh" của Tổng thống Trump. Ông đã thành công trong việc buộc EU phải chấp nhận các điều khoản có lợi cho các ngành công nghiệp năng lượng và quốc phòng của Mỹ.

Về phần mình, EU đã có một lựa chọn thực dụng, chấp nhận một "cái giá phải trả" để bảo vệ ngành công nghiệp xuất khẩu của mình khỏi một cú sốc lớn hơn.

Dù vậy, từ "khung" trong tên gọi của thỏa thuận là một chi tiết quan trọng. Nó cho thấy đây mới chỉ là sự khởi đầu của một quá trình phức tạp. Việc triển khai các cam kết trị giá hàng nghìn tỷ đô la sẽ đòi hỏi vô số cuộc đàm phán kỹ thuật, cũng như sự phê chuẩn về mặt pháp lý từ các quốc gia thành viên EU. Tính ràng buộc và lộ trình thực hiện của các cam kết này sẽ là những vấn đề được theo dõi chặt chẽ trong thời gian tới.

Tạm thời, bầu không khí căng thẳng đã được xoa dịu. Một cuộc chiến thương mại toàn diện đã được ngăn chặn, nhưng quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương giờ đây sẽ vận hành trong một thực tế mới, nơi thuế quan trở thành một công cụ chính sách phổ biến. Tương lai của mối quan hệ kinh tế trị giá hàng nghìn tỷ đô la này sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào việc bản thỏa thuận khung này được cụ thể hóa và thực thi như thế nào.