Hiện nay đâu đâu người ta cũng thấy những ảnh đồ hình hoa văn của loại mã QR. Chúng hiện diện khắp nơi, và đặc biệt, càng trở nên phổ biến trong đại dịch Covid-19 vì tính chất không nhất thiết phải tiếp xúc vật lý.

Mặc dù là một phát minh ra đời sớm từ giữa những năm 90, nhưng mã QR không phát được huy hiệu quả thực sự mà phải chờ đến thời đại điện thoại thông minh bùng nổ. Các thiết bị di động cho phép ký hiệu kỹ thuật số được sử dụng theo những cách năng động và đa dạng hơn, khiến mã QR trở thành một công cụ kết nối và chia sẻ thông tin dễ dàng và an toàn, nhất là trong thời đại dịch.

Được Masahiro Hara, kỹ sư trưởng người Nhật thuộc công ty Toyota phát minh năm 1994, mã QR ban đầu được dùng để theo dõi các phương tiện và bộ phận dây chuyền sản xuất. Mã lưu trữ thông tin dưới dạng một chuỗi pixel được bố trí đa dạng trong một lưới vuông có thể đọc theo hai hướng, từ trên xuống dưới và từ phải sang trái, khác hẳn với loại mã vạch tiêu chuẩn truyền thống chỉ có thể đọc được từ trên xuống dưới.

Mã QR có thể lưu trữ khoảng 7.000 chữ số hoặc chừng 4.000 dấu câu hoặc ký tự đặc biệt. Nó cũng có thể mã hóa các thông tin như số điện thoại hoặc địa chỉ internet. Cách sắp xếp của mỗi mã QR khác nhau tùy thuộc vào nội dung thông tin mà nó chứa, và chính điều đó đã thay đổi cách sắp xếp của các mô-đun màu đen giữa phông trắng của mã.

Khi tạo mã, chủ nhân có thể bổ sung dữ liệu vào đó, tức sẽ làm tăng cấu trúc của mã, đồng thời khiến mã trở thành phức tạp hơn vì mã đã được cá nhân hóa. Đặc biệt, cấu trúc dữ liệu của mã QR cũng chứa sẵn bản sao, nên mã được đảm bảo an toàn ngay cả khi bị hư hại đến 30%, vẫn có thể đọc được bằng máy quét.

Mặc dù phần mềm được sử dụng để tạo mã QR không thu thập thông tin riêng từ người dùng, nhưng vị trí, thời gian, số lần được quét và hình thức hệ điều hành của thiết bị đã thực hiện quét đều có sẵn cho người tạo mã. Điều quan trọng là mặc dù không thể tấn công mã QR, nhưng tin tặc vẫn có khả năng tạo mã QR độc hại dẫn dụ người dùng đến một trang web giả mạo để tìm cách đánh cắp dữ liệu cá nhân hay theo dõi vị trí của “con mồi”.

Mã QR có thiết kế khác nhau tùy thuộc vào dữ liệu và chức năng được mã hóa, từ đó người ta phân loại chúng thành hai hình thức, tĩnh và động. Mã QR tĩnh – mã mật khẩu Wi-Fi chẳng hạn - không thể sửa đổi một khi đã được tạo. Đặc tính này lý tưởng cho người ta tạo mã QR hàng loạt cho một sự kiện. Tuy nhiên mã tĩnh có nhược điểm là vừa thiếu tính sáng tạo vừa không cho phép ta phân tích về số lần mã đã được quét.

Ngược lại, với mã QR động ta có thể thay đổi và chỉnh sửa nhiều lần nếu cần. Khi được quét, mã sẽ chuyển hướng người dùng đến URL chứa bên trong. Loại mã này cho phép ta tự do đóng gói sản phẩm thiết kế, ví dụ như bổ sung thêm các màu tương phản. Mã động cũng có khả năng theo dõi và đo lường dữ liệu thống kê quảng cáo. Cùng với đặc tính thêm thắt thông tin và đặt lại quá trình quét, tất cả kết quả đã thu thập có thể được tải xuống dưới dạng các giá trị được cách nhau bằng dấu phẩy hoặc bằng báo cáo mang định dạng file CSV.

Khả năng ứng dụng của mã QR xem chừng là vô tận. Nó không chỉ vẫn được sử dụng để theo dõi thông tin sản phẩm thông qua chuỗi cung ứng như trước đây, mà còn phục vụ nhiều mục đích khác như xem thực đơn, liên kết hồ sơ cá nhân, thêm bạn bè vào tài khoản, biết thông tin chuyến bay, tải xuống ứng dụng, gửi và nhận thanh toán, truy cập Wi-Fi hay xác thực chi tiết đăng nhập.

Lâu nay công ty Nhật chủ sở hữu bản quyền cũng đã thực hiện một số cải tiến đáng kể đối với thiết kế của mã. Có 40 phiên bản khác nhau đang được sử dụng, mà phổ biến nhất là các version từ 1 đến 7. Giờ đây, mã QR lại càng quen thuộc hơn với các ngành công nghiệp khi giúp bảo vệ thương hiệu, hoặc là biện pháp vừa chống giả mạo vừa hỗ trợ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.