“Đứa con cưng” ngành công nghệ tài chính Việt Nam - MoMo vừa công bố lợi nhuận toàn năm 2024, hãnh diện với thành tựu mà nhiều gã khổng lồ công nghệ Đông Nam Á vẫn đang cố theo đuổi: lợi nhuận.

Thành tựu lợi nhuận của MoMo xuất hiện vào thời điểm mà “cơn sốt” định giá các công ty startup đã hạ nhiệt và trọng tâm của các nhà đầu tư chuyển từ tăng trưởng nhanh chóng sang thu nhập ổn định.

Theo hồ sơ nộp lên cơ quan quản lý mà Nikkei Asia nhận được, MoMo đã công bố lợi nhuận ròng là 347,5 tỷ đồng (13,4 triệu đô la) trong năm 2024, đảo ngược khoản lỗ khoảng 9,9 triệu đô la cùng kỳ năm ngoái.

So với 2023, doanh thu của MoMo tăng 27% lên hơn 3,3 nghìn tỷ đồng, trong khi giá thành hàng bán ra giảm 8% xuống còn 386,1 tỷ đồng. Chi phí tài chính giảm 34,2% xuống còn 8,1 tỷ đồng, mặc dù chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp tăng lên lần lượt là 1,99 nghìn tỷ đồng và 834 tỷ đồng.

Tính đến ngày 31/12, tài sản của công ty này đang có là 238,6 triệu đô la.

Lợi nhuận của MoMo phù hợp với xu hướng đang thay đổi của các nhà đầu tư, với vốn đầu tư chuyển sang các công ty thể hiện sự ổn định trong dòng tiền và tiềm năng. Với thu nhập ròng là 13,4 triệu đô la vào năm 2024, công ty MoMo gia nhập một nhóm nhỏ của các công ty “kỳ lân” (unicorn)  Đông Nam Á với báo cáo lợi nhuận có lời cả năm, trong bối cảnh các cách phương thức hoạt động của doanh nghiệp trên toàn khu vực ngày càng được giám sát chặt chẽ hơn bởi chính phủ.

Được thành lập với vai trò là dịch vụ ví điện tử, MoMo hiện định vị họ là "trợ lý AI", cung cấp các dịch vụ từ đầu tư, bảo hiểm đến quản lý tài chính cho hơn 30 triệu người dùng.

Vào năm 2023, công ty bắt đầu định vị lại xung quanh các công cụ tài chính do trí thông minh nhân tạo điều khiển, nhằm cải thiện khả năng tiếp cận cho cả cá nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Sự thay đổi này diễn ra khi các công ty trong nước đa dạng hóa để ứng phó với sự gia tăng cạnh tranh và thay đổi về quy định. Nền tảng mã QR của Napas thuộc sở hữu nhà nước Việt Nam đã thay đổi thị trường thanh toán trong nước. Grab đã rời khỏi thị trường ví điện tử, trong khi ZaloPay đã áp dụng mô hình thanh toán mở.

Trong khi đó, Việt Nam đã đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng cho việc ứng dụng công nghệ số. Nước ta đã đặt mục tiêu trở thành một trong ba trung tâm nghiên cứu và phát triển AI hàng đầu của ASEAN vào năm 2030, với lĩnh vực này dự kiến sẽ đóng góp hơn 120 tỷ đô la cho nền kinh tế vào năm 2040.

Việt Nam cũng đặt mục tiêu đạt 80% giao dịch không dùng tiền mặt vào cuối thập kỷ này.

MoMo đã trở thành “kỳ lân” vào cuối năm 2021 sau vòng gọi vốn Series E trị giá 200 triệu đô la do Ngân hàng Mizuho của Nhật Bản dẫn đầu, định giá công ty ở mức hơn 2 tỷ đô la. Công ty đã đạt được lợi nhuận ba năm sau đó.

Để so sánh, Sea mất tám năm từ trạng thái “kỳ lân” vào năm 2015 để công bố lợi nhuận cả năm vào năm 2023. Grab, công ty đã từng được định giá hàng tỷ đô vào năm 2014, vẫn chưa công bố lợi nhuận cả năm. GoTo, công ty tiền nhiệm Gojek đã trở thành “kỳ lân” vào năm 2016, đã báo cáo quý thứ ba liên tiếp có thu nhập điều chỉnh dương trước lãi vay, thuế, khấu hao trong quý đầu tiên của năm 2025. 

Các “kỳ lân” công nghệ tài chính khác ở Đông Nam Á bao gồm Mynt (nhà điều hành GCash), Maya, Tyme và Sygnum. Ngân hàng kỹ thuật số của Maya tuyên bố có lãi trong quý đầu tiên của năm 2025. Mynt đóng góp 3,8 tỷ peso Philippines (68,3 triệu đô la) vào thu nhập trước thuế năm 2024, tăng 59% so với năm trước.

Công ty cổ phần tư nhân toàn cầu lớn Warburg Pincus, một nhà đầu tư vào cả Mynt và MoMo, được cho là đã thuê các ngân hàng cho đợt chào bán cổ phiếu công khai ban đầu trị giá 1,5 tỷ đô la của Mynt. Một định hướng tương tự có thể đang được xem xét cho MoMo.

Nhưng niêm yết sẽ không dễ dàng. Việt Nam coi dịch vụ tài chính là một lĩnh vực nhạy cảm, làm phức tạp các đợt IPO ở thị trường nước ngoài. Trong khi đó, một đợt niêm yết trong nước đòi hỏi phải có ba năm lợi nhuận liên tiếp. MoMo đã vượt qua một năm.

Theo một hồ sơ khác, các cổ đông nước ngoài nắm giữ 71,2% cổ phần của MoMo, mặc dù các cập nhật gần đây cho thấy có sự pha loãng kể từ vòng gọi vốn gần đây nhất được công bố.

Khi thời kỳ huy động vốn yếu ớt, hay còn gọi là “mùa đông huy động vốn”, kéo dài ở Đông Nam Á, lợi nhuận của MoMo không chỉ mang lại chiến thắng cho công ty mà còn là dấu hiệu rất cần thiết cho thấy xu hướng tương lai.

Trạng thái “kỳ lân” (unicorn) không còn đảm bảo thành công nữa. Những điều quan trọng bây giờ là "earnicorns" - một thuật ngữ do tác giả Nath Dhruv đặt ra trong cuốn sách "The Earnicorns" của ông, ghi chép lại những công ty khởi nghiệp hiếm hoi đạt được định giá hàng tỷ đô la và vẫn biết cách duy trì khả năng thanh toán.

Lợi nhuận của MoMo trái ngược hẳn với nhiều đối thủ cạnh tranh.

Công ty thương mại điện tử Việt Nam Tiki, từng là ứng cử viên “kỳ lân” hàng đầu, đã báo cáo khoản lỗ ròng 82,85 triệu đô la vào năm 2023 mặc dù đã giảm gần 30% so với cùng kỳ năm trước. Thị phần của công ty trong quý đầu tiên của năm 2025 quá nhỏ để được đưa vào bảng xếp hạng thương mại điện tử hàng đầu của ngành.

Các công ty Ấn Độ như Swiggy, Byju's và Pine Labs vẫn chìm sâu trong nợ nần. Những công ty khác như MobiKwik, PhonePe và Toss của Hàn Quốc hiện chỉ mới bắt đầu đạt được lợi nhuận.

Trường hợp của MoMo làm nổi bật những điểm tạo nên sự khác biệt của các “kỳ lân” có lợi nhuận: lượng người dùng trung thành lớn, kiểm soát chi phí và khả năng phát triển phù hợp với nhu cầu của khách hàng và thực tế pháp lý.

Cột mốc tài chính này xuất hiện khi hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đang có dấu hiệu chuyển hướng. Theo báo cáo DATA VANTAGE của Nikkei DealStreetAsia, hoạt động giao dịch trong quý đầu tiên của năm 2025 cho thấy dấu hiệu phục hồi, được thúc đẩy bởi các vòng gọi vốn giai đoạn cuối.

Nhưng khả năng thoát vốn vẫn còn hạn chế và lợi nhuận là chìa khóa để mở khóa dòng vốn cần thiết cho làn sóng tăng trưởng tiếp theo.

Nếu MoMo có thể duy trì đà phát triển, công ty này sẽ không chỉ nổi bật ở Việt Nam mà còn trở thành ví dụ điển hình cho thế hệ công nghệ thành công tiếp theo của Đông Nam Á.

Ý nghĩa lớn hơn từ cột mốc tài chính của MoMo chính là hy vọng nó sẽ hồi sinh hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam, vốn đang vật lộn với “mùa đông huy động vốn” dài.