Trong ký ức của nhiều người, Tết Trung thu là cả một khung trời hoa mộng tuổi thơ. Ở đó, thế giới cung hằng được mở ra đầy màu sắc, huyền hoặc và bí ẩn với hình ảnh chị Hằng và thỏ ngọc, chú cuội và cây đa... Thế giới ấy là bất khả xâm phạm với những gì mà khoa học đã khám phá, kể cả khi phi thuyền đã lên tới mặt trăng.

Hồi ấy, mỗi năm cứ đến đầu tháng 8 âm lịch là trẻ con háo hức đua nhau tìm nguyên liệu về làm lồng đèn. Phổ biến là tre hay trúc để làm khung, giấy kiếng để dán xung quanh. Sau này cả lon sữa bò, lon bia, lon coca cũng được tận dụng làm lồng đèn… Nguyên liệu có thể mua, có thể xin, thậm chí có thể… lấy trộm (phổ biến là lén sang vườn hàng xóm đốn trộm cây tầm vông).

Trước đêm Trung thu cả tuần, cứ trời vừa sụp tối đã thấy trẻ con cùng xóm rủ nhau xách lồng đèn tự làm rồng rắn đi vòng xóm. Nào là đèn ông sao, con gà, con cá, con bướm, chiếc thuyền, máy bay, trái bí… Vui nhất là cái cảnh thỉnh thoảng có một ngọn gió lớn thổi qua làm hàng loạt lồng đèn bị tắt ngúm.

Đến đêm trăng rằm, nhà nào cũng mua bánh Trung thu về cúng rồi chia cho trẻ nhỏ. Thời đó, bánh Trung thu chủ yếu là để phục vụ trẻ con nên giá rất rẻ, nghèo giàu gì cũng có thể mua được. Nhưng phải chờ trăng lên đúng đỉnh đầu mới phá cỗ, ăn bánh. Ăn xong, con nít kéo nhau ra đường rước đèn đến khuya mới về.  

Nhiều người tiếc nuối thu xưa cho rằng Trung thu bây giờ không còn hương vị và không khí của ngày xưa. Người ta cậy vào đồng tiền nên thứ gì cũng ra chợ mua, từ chiếc lồng đèn xài bằng pin đến đầu lân, sư tử chế tạo cẩu thả, hình mặt nạ kinh dị nhập từ nước ngoài về. 

Đêm Trung thu trẻ con không còn kéo nhau rước đèn ngoài phố mà ngồi nhà ôm điện thoại. Trẻ con trong nhà giờ đã ít mà nhà ai nấy ở nên cũng không đủ đông vui để bày mâm cỗ. Không khí Tết Trung thu trong từng ngôi nhà vì thế dần biến mất.

Thật ra, sự tiếc nhớ và hoài vọng quá khứ tươi đẹp này thể hiện chân thực sự phát triển tâm lý, tình cảm của một con người bình thường, nhất là với những ai mong muốn bảo tồn giá trị truyền thống. Bảo tồn giá trị truyền thống dân tộc cũng là mục tiêu của các quốc gia trên thế giới.

Tuy nhiên, thời gian là con đường một chiều mà “Nhà thiết kế thượng đế” không thiết kế chỗ “quay đầu”. Thời gian chỉ có quá khứ, hiện tại và tương lai; Hôm qua, hôm nay và ngày mai, không thể đảo lộn trật tự.

Bên cạnh việc bảo tồn giá trị truyền thống dân tộc, chấp nhận thay đổi để phát triển, cũng là một quy luật. Xã hội phát triển dẫn theo quan điểm, sự hiểu biết, hoàn cảnh, sinh hoạt đời sống con người cũng thay đổi theo. Đồng thời nó bắt mọi phong tục, thói quen, nhiều nghi thức xã hội cũng phải thay đổi để thích nghi.  

Vì thế, làm sao để giữ gìn được giá trị truyền thống mà vẫn phù hợp với xã hội hiện đại trong tình hình thế giới đang ở giai đoạn cách mạng công nghiệp 4.0 như hiện nay là điều mà chúng ta cần hướng tới.

Trung thu là tết của trẻ em, là ngày các em được thỏa thích vui chơi và ăn uống. Đặc biệt là rước đèn và ăn bánh trung thu. Đó là tinh thần cốt lõi của tết Trung thu. Trên tinh thần đó, hằng năm, nhằm bảo đảm tất cả trẻ em đều có Tết Trung thu, nhất là các em có hoàn cảnh nghèo khó, bất hạnh… các cơ quan chức năng, tổ chức xã hội, tập thể và nhiều cá nhân trong cả nước, luôn quan tâm đến việc tổ chức cho thiếu nhi các hoạt động mừng đón trung thu với nhiều hình thức phong phú, đa dạng, trong không khí vui tươi và ấm áp.   

Trung thu năm nay cũng không ngoại lệ. Ở TP.HCM, chiều tối 24/9, trẻ em trong đó có trẻ đồng bào dân tộc Khmer sống trên địa bàn Quận 12 đã được tham gia chương trình “Vui Tết Trung thu – đón ánh trăng rằm”.   

Các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn ở huyện Nhà Bè, quận 8 và TP.Thủ Đức vào tối 22/9 cũng được các anh chị trong  đội tình nguyện viên nghệ sĩ TP.HCM tặng quà trung thu trong chương “Gõ cửa từng nhà tặng bánh trung thu và lồng đèn cho trẻ em nghèo”. 

Nhân dịp này, Saigontourist Group cùng phối hợp với báo Thanh Niên tổ chức chương trình “Ngày hội Trung thu” tại công viên Đầm Sen dành cho 500 thiếu nhi mồ côi, có hoàn cảnh khó khăn.

Không chỉ riêng TP.HCM, tối 24/9, tại Công viên bờ Đông cầu Rồng, Đà Nẵng, “Đêm hội trăng rằm” cũng được diễn ra dành cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn thành phố.

Tại TP.Thủ Dầu Một, Bình Dương có chương trình “Sắc màu đêm trăng” được tổ chức vào 12/8 âm lịch với nhiều nội dung phong phú dành cho trẻ em. 

Đặc biệt, tại Thanh Hóa, sáng 23/9, Chương trình tặng quà “Tết trung thu - Tết của tình yêu thương” dành cho học sinh khuyết tật, học sinh mồ côi, học sinh nghèo có hoàn cảnh khó khăn đã được Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Trung ương và tỉnh phối hợp với huyện Ngọc Lặc tổ chức.

Nền công nghệ số tạo ra một thế hệ lớn lên trong thời đại số. Công nghệ kỹ thuật số và mạng xã hội trở thành một phần tất yếu trong cuộc sống hằng ngày của các bạn. Các bạn biết rõ trên mặt trăng có gì, biết rõ chị Hằng chú Cuội là ai. Chỉ mong các bạn xem Tết Trung thu là một lễ hội mang ý nghĩa là nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc cần được gìn giữ như một cách ghi khắc cội nguồn của mình.