Sớm đặt chân vào chuỗi cung ứng

Sau khi Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) được ký kết (gồm khối ASEAN và Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia), nhiều ý kiến lo ngại hàng hóa Việt Nam sẽ gia tăng cạnh tranh với các nước khác khi vào cùng một thị trường, đặc biệt thị trường tiềm năng như Hàn Quốc, Nhật Bản.

Tuy nhiên, ông Lương Hoàng Thái, Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương) cho biết, Việt Nam đã “đi trước một bước” khi ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do song phương với Nhật Bản và Hàn Quốc, với mức độ mở cửa thị trường cao hơn, trước khi ký kết Hiệp định RCEP.

Ví dụ với Nhật Bản, Việt Nam đã ký kết Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA), Hiệp định thương mại ASEAN - Nhật Bản (AJCEP) hay Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Đặc biệt, với Hiệp định CPTPP, mức độ mở cửa thị trường lên tới 100% và lộ trình giảm thuế rất nhanh. Trong khi đó, với Hiệp định RCEP, độ cam kết mở cửa thị trường thấp hơn, ví dụ với thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc cam kết mở cửa 86,7%. Theo ông Thái, đây không phải mức cam kết mở cửa thị trường quá lớn với những nước phát triển như Hàn Quốc, Nhật Bản, khi 60% biểu thuế của họ đã về 0.

Ông Lương Hoàng Thái cũng cho biết, áp lực cạnh tranh với các nước đối thủ luôn có và có thể cao hơn khi Hiệp định RCEP được ký kết. Tuy nhiên, Việt Nam phải luôn sẵn sàng với việc các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc cũng có thể ký kết nhiều hiệp định và mở rộng cửa với các nước khác.

“Cho nên Việt Nam có động thái đi trước khi đặt chân vào các chuỗi cung ứng thông qua ký kết hiệp định song phương trước đó để tạo lợi thế”, ông Thái nhấn mạnh.

Doanh nghiệp làm gì để hưởng ưu đãi từ RCEP?

Bà Nguyễn Cẩm Trang, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương cho biết, với mỗi một FTA, để hưởng các ưu đãi, hàng hóa phải đáp ứng được tiêu chí về xuất xứ. Vì vậy doanh nghiệp cần xin giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (giấy C/O) theo từng loại hiệp định.

Cũng theo bà Trang, năm 2019, tỷ lệ sử dụng chứng nhận xuất xứ ưu đãi trong tất cả các hiệp định Việt Nam đã ký kết đạt khoảng gần 40%/tổng kim ngạch xuất khẩu.

Trên thực tế, với các FTA đa phương, ví dụ CPTPP, ngoài việc sử dụng giấy C/O theo CPTPP, doanh nghiệp còn có thể sử dụng các giấy C/O song phương giữa các nước đối tác. Do vậy, với các nước đối tác RCEP mà Việt Nam đã có hiệp định thương mại song phương, doanh nghiệp hoàn toàn có thể lựa chọn chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo FTA song phương hoặc theo RCEP.

Bà Trang cho biết, Hiệp định RCEP được ký kết mang lại cơ hội cho xuất khẩu Việt Nam, tuy nhiên không hẳn là gia tăng quy mô thị trường, vì trên thực tế ở các thị trường này, Việt Nam đều đã hưởng ưu đãi theo FTA trước đó.

“Cơ hội chính là quy tắc xuất xứ nội khối, khi Việt Nam tận dụng sự cộng hưởng thương hiệu từ nội khối, bởi Việt Nam hiện sử dụng rất nhiều thương hiệu của các nước thành viên RCEP. Do đó hàng hóa của Việt Nam dễ dàng đáp ứng quy tắc xuất xứ theo hiệp định và dễ được hưởng ưu đãi thuế quan”, bà Trang cho biết.

Còn theo ông Lương Hoàng Thái, Hiệp định RCEP mang tính khuôn khổ dài hạn, định hình quan hệ hợp tác giữa các nước trong nhiều năm tới nên không thể nhìn rõ ngay lợi ích. Việc ký kết chỉ là bước đầu. Việt Nam cũng như các nước đối tác RCEP có thể mất 1-2 năm phê chuẩn và đưa hiệp định vào thực thi.

Trong thời gian này, Việt Nam có thời gian chuẩn bị, phối hợp giữa các cơ quan, đặc biệt là ưu tiên là cung cấp đầy đủ thông tin đến cộng đồng doanh nghiệp thông qua các hoạt động hội thảo, tập huấn.

Đồng thời, trong các chương trình hành động, các bộ, ngành đều mong muốn có sự tham gia đóng góp ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp để các chương trình hành động thực thi hiệu quả, ngay sau khi hiệp định có hiệu lực.

“Hiệp định với nhiều nội dung, vì vậy không thể đòi hỏi doanh nghiệp hiểu ngay trong một sớm một chiều. Những hoạt động phối hợp với doanh nghiệp đã được thực hiện và triển khai hiệu quả với CPTPP và EVFTA, chúng tôi hy vọng với RCEP, doanh nghiệp có thể chủ động đồng hành và tận dụng ngay ưu đãi khi hiệp định thực thi”, ông Thái nhấn mạnh.

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) vừa được ký kết ngày 15/11 bởi 15 nước thành viên RCEP gồm khối ASEAN và Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia.

Hiệp định RCEP khi được thực thi sẽ tạo nên một thị trường lớn với quy mô 2,2 tỷ người tiêu dùng, chiếm khoảng 30% dân số thế giới, với GDP gần 27 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu và sẽ trở thành khu vực thương mại tự do lớn nhất trên thế giới.

 Hiệp định RCEP sẽ chính thức có hiệu lực trong vòng 60 ngày kể từ ngày được thông qua bởi ít nhất 6 nước thành viên ASEAN và 3 nước thành viên không thuộc ASEAN.