Hành lang ngoại giao và ‘thuế’ năng lượng từ túi tiền bảo hiểm
(DNTO) - Trong bối cảnh eo biển Hormuz trở thành vùng nước đắt đỏ nhất hành tinh vào tháng 3/2026, sự phân hóa trên thị trường bảo hiểm đang tạo ra một cục diện kinh doanh kỳ lạ. Tại đây, quốc tịch của con tàu và các mối quan hệ ngoại giao đôi khi có giá trị bảo đảm cao hơn cả những gói tái bảo hiểm tỷ đô từ phương Tây, trực tiếp định hình một loại "thuế địa chính trị" mới đánh vào nền kinh tế toàn cầu.
Tàu chở dầu nhiên liệu của Iraq bị hư hại sau khi bốc cháy trong vùng biển thuộc lãnh thổ Iraq, sau các cuộc tấn công không xác định nhắm vào hai tàu chở dầu nước ngoài gần Basra, Iraq. Ảnh: Reuters
Tính đến ngày 18/3/2026, một thị trường bảo hiểm "hai tầng" đã hình thành rõ rệt tại vùng Vịnh. Theo dữ liệu từ Lloyd’s List Intelligence, trong khi các tàu dầu có liên kết với Mỹ, Anh hoặc Israel phải đối mặt với mức phí rủi ro chiến tranh (War Risk Premium) vọt lên ngưỡng 5-10% giá trị thân tàu, thì các đội tàu được xem là "trung lập" từ Ấn Độ, Trung Quốc và một số quốc gia Đông Nam Á lại đàm phán được mức phí thấp hơn đáng kể.
Các nguồn tin từ nghiệp đoàn bảo hiểm GIC Re của Ấn Độ xác nhận đơn vị này đã cung cấp các gói bảo hiểm nội địa cho đội tàu quốc gia với mức phí chỉ bằng 1/3 so với thị trường London, nhờ vào các cam kết đảm bảo an ninh hàng hải riêng biệt với lực lượng kiểm soát tại eo biển Hormuz.
Sự phân hóa này không chỉ dựa trên rủi ro quân sự thuần túy mà còn là kết quả của các nỗ lực ngoại giao con thoi. Stephen Rudman, Trưởng bộ phận Hàng hải khu vực châu Á tại Tập đoàn môi giới bảo hiểm Aon, nhận định rằng sự gia tăng đột biến của phí bảo hiểm "phản ánh tốc độ phản ứng tức thời của thị trường trước rủi ro tổn thất toàn bộ tài sản". Điều này tạo ra một lợi thế cạnh tranh khổng lồ cho những con tàu mang "hộ chiếu ngoại giao" thuận lợi, giúp họ tránh được mức chi phí tăng thêm từ 1,2 triệu đến 6 triệu USD cho mỗi lượt quá cảnh của một tàu siêu tải (VLCC) trị giá 120 triệu USD.
Báo cáo từ Jefferies ước tính rằng thiệt hại từ chỉ 7 tàu bị tấn công gần đây có thể khiến ngành bảo hiểm thất thoát tới 1,75 tỷ USD, buộc các nhà tái bảo hiểm quốc tế phải siết chặt điều khoản, biến phí bảo hiểm thành một loại "thuế" năng lượng đánh trực tiếp vào người tiêu dùng.
Điểm nghẽn toàn cầu ở eo biển Hormuz. Ảnh: marinetraffic.com
Vị thế ngoại giao đa phương hóa của Việt Nam đang trở thành "lá chắn" gián tiếp cho đội tàu vận tải quốc tế như PV Trans hay Vosco. Việc duy trì quan hệ hữu nghị giúp các doanh nghiệp nội địa có vị thế thương lượng tốt hơn khi tìm kiếm các giải pháp bảo hiểm thay thế hoặc các tuyến hộ tống an toàn.
Tuy nhiên, áp lực vẫn hiện hữu khi giá dầu Dubai và Oman đã vượt ngưỡng 153,25 USD/thùng vào ngày 18/3, tạo ra một cú sốc chi phí đẩy trực tiếp lên nền kinh tế quốc gia. Theo phân tích từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), việc đứt gãy mạch máu Hormuz đã khiến lưu lượng tàu qua lại sụt giảm kỷ lục hơn 80% so với đầu năm, buộc các quốc gia nhập khẩu dầu mỏ phải theo dõi sát sao từng thông cáo từ Ủy ban Chiến tranh hỗn hợp (JWC).
Thực tế từ Hormuz cho thấy, khi các định chế tài chính truyền thống tại London rút lui hoặc tăng giá quá mức, các hành lang ngoại giao sẽ mở ra những giải pháp tài chính mới. Đối với một quốc gia có độ mở kinh tế lớn như Việt Nam, việc tận dụng sự phân hóa này không chỉ là bài toán giảm chi phí bảo hiểm, mà còn là chiến lược để bảo vệ sự ổn định của chuỗi cung ứng năng lượng trước những biến động địa chính trị khổng lồ của năm 2026.