Giới đầu tư thường truyền nhau câu nói “Sell in May and go away” (bắt nguồn từ câu “Sell in May and go away, come back on St. Leger’s Day”) khi tháng 5 về, ám chỉ về việc dòng vốn có thể rút khỏi thị trường trong giai đoạn này gây ảnh hưởng đến thanh khoản và hiệu suất đầu tư.

Thị trường chứng khoán tháng 5 ghi nhận đà tăng mạnh mẽ của VN-Index, khi chỉ số này chính thức đạt đỉnh lịch sử, chốt phiên ngày 7/5 tại 1.909 điểm. Dù vậy, khoảng cách giữa điểm số và hiệu suất đầu tư không tương ứng khi chỉ số lại được nâng đỡ bởi một vài mã trụ cột. Nhiều nhóm cổ phiếu chỉ đi ngang, hoặc chịu điều chỉnh trong thời gian qua. Nhiều nhà đầu tư vẫn chưa thể "về bờ".

Thực tế trên khiến không ít người liên tưởng đến hiệu ứng “Sell in May”, từng ám ảnh nhiều thị trường chứng khoán.

Dù vậy thống kê với thị trường chứng khoán Việt Nam cho thấy, tính chung trong 10 năm gần đây, chỉ có 3 năm chỉ số VN-Index có hiệu suất âm vào tháng 5, đặc biệt đều rơi vào bối cảnh mặt bằng định giá đã ở mức tương đối cao, các năm 2018, 2019 và 2022. Điều này cho thấy hiệu ứng mùa vụ “Sell in May" có vẻ không mang tính quy luật trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

"Yếu tố quyết định không nằm ở tháng 5, mà ở trạng thái định giá và chu kỳ dòng tiền của thị trường tại thời điểm đó", báo cáo nhận định của Chứng khoán Tiên phong (TPS) cho biết. Theo đó, đơn vị này lưu ý, các hành động rút vốn nóng vội hiện tại có thể khiến nhà đầu tư bỏ lỡ nhiều cơ hội hấp dẫn trong giai đoạn tới.

Tăng trưởng GDP: Cú hích hậu thuẫn 

Thị trường đang nhận được nhiều lực đỡ mạnh mẽ. Trước hết, Việt Nam duy trì mức tăng trưởng GDP tích cực trong 4 tháng đầu năm nay, cùng nỗ lực từ Chính phủ phấn đấu mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm nay. Thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đã được xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Mức định giá của thị trường ở trạng thái trung tính và tương đối hấp dẫn. Kết quả kinh doanh quý 1 tích cực của các doanh nghiệp niêm yết.

Ngày 4/5, Việt Nam là quốc gia duy nhất trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương được Moody’s đánh giá triển vọng ở mức "Tích cực", phản ánh đánh giá về cải cách thể chế, ổn định kinh tế vĩ mô và khả năng tăng trưởng trong trung hạn của Việt Nam.

Theo các chuyên gia TPS, họ nhận thấy mối tương quan rõ nét giữa tăng trưởng kinh tế và diễn biến của thị trường chứng khoán, VN-Index thường vận động tích cực trong các giai đoạn nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng ổn định khi quy mô thị trường được mở rộng và bản thân các doanh nghiệp niêm yết có nhiều cơ hội nâng cao lợi nhuận. Điều này cho thấy triển vọng của thị trường trong trung và dài hạn.

Áp lực lạm phát và lãi suất: Phép thử của thị trường?

Dù vậy trong ngắn hạn, thị trường đang đối mặt với các vấn đề như lạm phát, lãi suất, tỷ giá. Giá xăng dầu tăng cao đang tạo nên ảnh hưởng lan toả đến các hoạt động của nền kinh tế, từ trong cả sản xuất và tiêu dùng. Lạm phát cơ bản tháng 4 tăng 0,88% so với tháng trước và 4,66% so với cùng kỳ.

Mặt bằng lãi suất dù đã được điều chỉnh trong thời gian qua dù vậy vẫn đang neo ở vùng cao khi áp lực thanh khoản của nhà băng vẫn còn lớn. Theo đó mặt bằng chi phí trong trung hạn vẫn khó hạ nhiệt. Dù vậy, thông điệp từ Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành chính sách lãi suất theo hướng linh hoạt, chủ động, phối hợp chặt chẽ chính sách tài khoá và các chính sách vĩ mô, kiên định kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% sẽ là một điểm cộng tích cực cho thị trường.

Khó khăn và thách thức đan xen, đòi hỏi nhà tư cần sự kiên nhẫn, quan sát cẩn trọng. Thị trường sẽ vận hành theo dòng tiền và các biến số vĩ mô, do đó việc rập khuôn áp dụng "Sell in May" có thể tạo ra rủi ro chi phí cơ hội rất lớn cho nhà đầu tư. 

"Việc mù quáng rút vốn có thể khiến nhà đầu tư bỏ lỡ những nhịp sóng tăng giá bất ngờ hoặc đánh mất cơ hội tích lũy các cổ phiếu tiềm năng đang lùi về vùng định giá hấp dẫn sau mùa báo cáo tài chính quý 1", tổ chức này cho biết.

Tháng 5, VN-Index cũng được dự đoán sẽ duy trì quán tính tăng, tuy nhiên đi kèm với nhiều rung lắc và sự thận trọng của dòng tiền, vận động trong vùng điểm số từ 1.865 đến 1.925 điểm.