Tại Hội nghị "Thúc đẩy giao thương nông sản, thủy sản Việt - Trung trong bối cảnh mới", ngày 14/2, chia sẻ câu chuyện về quan hệ buôn bán giữa Việt Nam và Trung Quốc từ thời còn giao thương qua đường mòn, lối mở, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan cho rằng, thương nhân Trung Quốc đã mang nhiều kỹ thuật canh tác sang Việt Nam. Thành tựu ngành nông nghiệp thời gian qua có nhiều đóng góp của thương nhân Trung Quốc, bởi họ giúp giảm tình trạng thả nổi, sản xuất theo quán tính của bà con nông dân.

“Buôn bán nhất định phải có tầm nhìn. Nếu bạn có tầm nhìn ở trong thôn, bạn chỉ có thể buôn bán ở trong thôn, có tầm nhìn ở trong huyện thì chỉ buôn bán ở trong huyện. Nếu có tầm nhìn ở quốc gia thì chỉ buôn bán ở cả nước. Nếu bạn có tầm nhìn toàn thiên hạ thì có thể buôn bán rộng ra toàn thiên hạ.

Hiện chúng ta không chỉ buôn bán ở chợ làng, chợ huyện, chợ trong nước mà là buôn bán ở chợ thế giới. Vậy nên, phải xác lập lại tầm nhìn, tâm thế để bước vào cuộc chơi mới", Bộ trưởng Hoan nhấn mạnh.

Ông Hoan thông tin, sau khi thị trường Trung Quốc mở cửa trở lại, đã có rất nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn ở Thượng Hải, Bắc Kinh sang làm việc để hợp tác nhập khẩu nông sản của Việt Nam. Đã có nhiều hội nghị lớn với các đơn vị ở tỉnh Hải Nam nhằm kết nối với Hiệp hội để xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc, điều đó cho thấy, cơ hội đề bán nông sản sang thị trường tỉ dân này là rất lớn.

"Việc thích ứng với những lệnh như 248, 249 và sắp tới đây là 259 sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, xuất khẩu một cách bền vững. Từ đó, phải xem năm 2023 là năm chuẩn hóa các công tác quản lý, từ khâu canh tác, logistics, cũng như quan hệ thương mại với các nước", ông Hoan nói.

Nêu quan điểm, ông Huỳnh Tấn Đạt, Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật, Bộ NN&PTNT, cho hay, "luật chơi" từ nước bạn ngày càng cao và trở nên khó đoán.

Dẫn chứng cụ thể, ông Đạt chỉ rõ: "Khi sầu riêng Việt Nam đang hút hàng ở Trung Quốc, trong khi số lượng hạn chế, thì ngày 9/2 vừa qua, khi chúng tôi đi khảo sát các vựa và cơ sở đóng gói ở tỉnh Tiền Giang đã phát hiện hàng không đạt chất lượng, nhưng vẫn bị nhồi nhét vào container, với những container hàng như vậy mức độ rủi ro bị trả hàng về là rất cao, uy tín theo đó mà đi xuống theo".

Bên cạnh đó, ông Huỳnh Tấn Đạt cũng cảnh báo không nên “cho mượn” mã số vùng trồng vì việc này sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến hàng nông sản của Việt Nam trong trường hợp có rủi ro xuất hiện. Ngoài ra, thay vì bán qua các vựa, thì nên học cách và khai thác tốt hơn việc bán tận nơi (bán giá FOB hoặc giá CIF)’, cần đẩy mạnh phương thức mua bán bằng đường biển thay vì tập trung quá nhiều vào đường bộ như hiện nay.

"Với riêng Lệnh 248, 249, yêu cầu về điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm của Trung Quốc rất cao. Do đó, doanh nghiệp trong nước tới đây bắt buộc phải có hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tương đương với HACCP", ông Đạt khuyến cáo.

Về phần mình, Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội rau quả cho biết, trong quý 2/2023 tới đây, Trung Quốc tiến tới tăng cường nhập khẩu rau quả từ khối ASEAN. Song, khó khăn lớn nhất trong việc đẩy mạnh xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc là còn tới 7/12 mặt hàng xuất khẩu chưa có nghị định thư. Điều này khiến một số mặt hàng chủ lực như thanh long, xoài, mít khó phát huy hết tiềm năng.

Đồng thời, thời gian xét duyệt mã số vùng trồng, mã số đóng gói còn lâu. Chẳng hạn như thanh long cần khoảng 6-7 tháng để được phê duyệt, sầu riêng có tiềm năng và giá trị lớn nhưng mã số cấp còn ít, chiếm khoảng 5% tổng diện tích vùng trồng...

Qua hội nghị, ông Nguyên đề nghị các cơ quan quản lý quan tâm hơn nữa đến mặt hàng rau quả, để sản phẩm này giữ chân thị trường tỷ đô trong tương lai. 

Về phía nước bạn, ông Lỗ Siêu, đại diện Tổng cục Hải quan Trung Quốc đề nghị các doanh nghiệp 2 nước có thể vào trang web chính thức của Tổng cục Hải quan Trung Quốc để xem xét cụ thể loại nông sản, thủy sản nào cần đăng ký để xuất khẩu chính ngạch, loại nào cần có đảm bảo của doanh nghiệp Trung Quốc, thông qua kênh chính thức. 

Sau khi đăng ký, Tổng cục Hải quan Trung Quốc sẽ có phản hồi, hỗ trợ, hậu kiểm. Ngoài việc tuân thủ quy định liên quan, trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp có thể chủ động đưa ra yêu cầu phù hợp với thực tế.

“Tổng cục Hải quan Trung Quốc luôn sẵn sàng phối hợp với các cơ quan liên quan của Việt Nam trong việc bảo đảm môi trường xuất nhập khẩu lành mạnh, nguyên tắc cao nhất là đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm”, vị đại diện khẳng định. 

Để đáp ứng tốt hơn yêu cầu từ nước bạn, ông Vương Chính Ba, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Quảng Tây kiến nghị, Việt Nam nên tạo điều kiện cho hoạt động thu mua online, tìm cách giảm bớt thời gian thông quan trong xuất khẩu hàng từ qua đường bộ, đường sắt, đường biển. 

Ông Vương bày tỏ mong muốn doanh nghiệp Việt Nam liên hệ để hai bên hợp tác. Sắp tới, Hội chợ thường niên Trung Quốc – ASEAN sẽ được tổ chức tại thủ phủ Nam Ninh, tỉnh Quảng Tây. Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Quảng Tây hy vọng doanh nghiệp hai bên sẽ gặp nhau tại đây và có nhiều hợp đồng lớn được ký kết.

“Chúng tôi dự định tổ chức một cuộc triển lãm và bán sầu riêng Việt Nam quy mô lớn tại Nam Ninh, chủ yếu thông qua mô hình bán trước trực tuyến, đây sẽ là bàn đạp để đổi mới mô hình bán trái cây Việt Nam tại Trung Quốc”, ông Vương nói.