Chia sẻ tại Hội nghị “Xuất khẩu nông sản, thực phẩm thích ứng trong bối cảnh Trung Quốc triển khai Lệnh 248, 249 và kiểm soát nghiêm ngặt về phòng chống SARS-CoV-2”, ngày 17/8, bà Trần Hà Trang, Lãnh sự thương mại Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Thượng Hải thông tin, bất kể khi nào Hải quan Trung Quốc cũng có thể ngừng nhập khẩu nếu phía doanh nghiệp Việt Nam không tuân thủ Lệnh 248, 249. 

"Đã nhiều lần Trung Quốc phát ra cảnh báo, song đến nay doanh nghiệp Việt vẫn sai lầm về thị trường này", bà Trang nhấn mạnh. 

Cụ thể, theo bà Trang, sai lầm đầu tiên đó là quan niệm Trung Quốc là thị trường dễ tính. “Họ sẽ tiếp tục kiểm tra, kiểm hóa rất chặt chẽ. Đó là lý do vì sao nhiều hàng hóa không đạt chuẩn, kể cả bao bì chưa đúng của Việt Nam cũng bị trả về ồ ạt thời gian qua.

Theo đó, với 300 triệu người thuộc tầng lớp trung lưu, yêu cầu về thực phẩm của thị trường này ngày càng cao, đi kèm với đó phải là mẫu mã đẹp. Ngoài ra, do gia nhập WTO từ năm 2001, Trung Quốc có đầy đủ các quy định giám sát, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế".

Sai lầm tiếp theo là cho rằng thương mại với Trung Quốc chỉ là thương mại biên giới. Giải thích cụ thể hơn về nhận định này, bà Trang nói, Việt Nam là đối tác thương mại biên giới lớn nhất của Trung Quốc song kim ngạch thương mại qua khu vực biên giới đất liền chỉ chiếm 20~25% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.

Trên thực tế, thương mại với thị trường Trung Quốc là thương mại với thị trường bao gồm 31 địa phương rộng lớn với dân số hơn 1,4 tỷ người. Trong đó, khu vực Hoa Đông có GDP 6,45 nghìn tỷ USD, chiếm 36,4% GDP toàn quốc. Thị trường nội địa rộng lớn của Trung Quốc có nhiều thế mạnh như hạ tầng giao thông, logistics, hệ thống phân phối, siêu thị, thương mại điện tử (Taobao, Hema…), chợ đầu mối lớn…

Một quan niệm sai lầm lớn nữa là định nghĩa “tiểu ngạch” trong xuất nhập khẩu. Thực chất đây là hình thức doanh nghiệp Trung Quốc nhập khẩu dưới hình thức trao đổi cư dân biên giới nhằm tận dụng ưu đãi. 

"Mặc dù có một số ưu điểm như hưởng ưu đãi thuế, không cần hợp đồng, thanh toán nhanh… nhưng hình thức này có rất nhiều rủi ro. Thứ nhất, thường trực nguy cơ ùn tắc hàng hóa vào các dịp cao điểm, hoặc Trung Quốc áp dụng các biện pháp tăng cường quản lý cửa khẩu. Thứ hai, nguy cơ bị lừa đảo thanh toán, ép cấp, ép giá do không có hợp đồng rõ ràng, gây hiểu lầm cho doanh nghiệp và khó khăn cho công tác mở cửa thị trường của cơ quan quản lý nhà nước, có thể ảnh hưởng tới uy tín, thương hiệu của hàng Việt Nam", bà Trang cho hay. 

Sai lầm cuối cùng được bà Trang nêu ra trong quan hệ thương mại với Trung Quốc đó là nhiều người cho rằng thị trường này có sự thay đổi chính sách thất thường.

"Tuy nhiên, chính sách Trung Quốc là nhất quán từ trung ương đến địa phương. Bên cạnh đó, việc ban hành các chính sách mới phải tuân thủ những quy định của WTO như tham vấn, lấy ý kiến góp ý, rồi mới ban hành", bà Trang nêu rõ. 

Do đó, các cơ quan quản lý và chính quyền địa phương cần xây dựng chiến lược phát triển ngành, thương hiệu cụ thể. Bên cạnh đó, tăng cường quản lý, giám sát chất lượng cũng như tháo gỡ các rào cản kỹ thuật để thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu. 

Bà Trang đặc biệt nhấn mạnh, các doanh nghiệp, thương nhân sản xuất, xuất khẩu nông sản, hoa quả cần chuyển đổi phương thức sản xuất và xuất khẩu theo hướng chuyên nghiệp hơn.

Tăng cường kết nối với các đối tác mới tại thị trường Trung Quốc cũng như tìm kiếm, mở rộng các thị trường xuất khẩu mới. Nâng cao năng lực đánh giá tình hình thực tế và bám sát các tín hiệu, đáp ứng yêu cầu của từng thị trường để xuất khẩu nông sản, hoa quả đem lại hiệu quả cao trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

"Tuyên truyền sâu rộng hơn nữa cho các doanh nghiệp, chủ hàng của địa phương chủ động nghiên cứu, nắm bắt tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu tỉnh Lạng Sơn để có kế hoạch đưa hàng lên khu vực cửa khẩu với số lượng phù hợp nhằm đảm bảo hiệu quả sản xuất, kinh doanh của mình, tránh vừa gây ùn tắc khu vực cửa khẩu, vừa hạn chế các thiệt hại phát sinh", bà Trang nhấn mạnh.