Sáng 28/10, tại Nhà văn hoá Thanh niên (số 4, Phạm Ngọc Thạch, quận 1), đã diễn ra Lễ ra mắt Câu lạc bộ Di sản áo dài TP.HCM. Trước đó, ngày 10/10, Câu lạc bộ Áo dài doanh nhân Việt Nam (Thuộc Tổ chức xã hội VCEO) cũng đã chính thức ra mắt.

Cùng viết lên câu chuyện về hành trình của tà Áo dài Việt còn có rất nhiều hoạt động diễn ra trong thời gian gần đây, đặc biệt dành cho giới nữ Doanh nhân trên cả nước, là cuộc thi ảnh "Tôn vinh vẻ đẹp Áo Dài Doanh Nhân Việt Nam 2023” do Tổ chức Xã hội VCEO phát động. Kết quả chung cuộc được ghi nhận giải Quán quân thuộc về thí sinh Lê Thị Nhung, Luật sư, Giám đốc Công ty TNHH Lee & Cộng sự.

Đã có rất nhiều nguồn sử liệu, nhiều công trình nghiên cứu tầm cỡ cho thấy chiếc áo dài Việt Nam đã xuất hiện từ rất lâu đời. Sức sống của tà áo dài rất mãnh liệt. Qua bao nhiêu thăng trầm nó vẫn tồn tại và phát triển.

Chỉ kể thời gian gần đây, đã có giai đoạn, trong bối cảnh miền Bắc mới tuyên bố độc lập, đời sống khó khăn, chính phủ vận động người dân bỏ thói quen mặc áo dài để tiết kiệm vải và cũng để phù hợp với tác phong lao động khẩn trương trong thời kỳ xây dựng mới. Cuộc vận động này được người dân ủng hộ và áo dài không còn là trang phục thông dụng của phụ nữ thời đó trong một thời gian dài.

Tương tự như thế, ở miền Nam thời bao cấp, giai đoạn 1975 - 1979, cũng do tình hình kinh tế đất nước trong những ngày đầu xây dựng sau chiến tranh rất khó khăn, vải vóc được phân phối hoặc mua theo tiêu chuẩn ở các cửa hàng thương nghiệp với số lượng rất hạn chế, số phận áo dài cũng lao đao theo.

Phụ nữ miền Nam thời kỳ này không còn thói quen mặc áo dài như một trang phục thông dụng. Rõ rệt nhất là việc áo dài không còn được sử dụng làm đồng phục nữ sinh như trước.

Mẹ nào còn nhiều áo dài, các mẹ tận dụng bằng cách cắt hai vạt áo lấy vải may áo cho trẻ con. Còn thân trên các mẹ viền lai thành một chiếc áo ngắn để mặc. Sài Gòn rộ lên phong trào áo Tàu như là một mốt thời trang của quý bà thời đó.  

Về việc này, Nhà thiết kế Sĩ Hoàng từng kể: Mẹ anh vốn là Trưởng phòng Luật sư, bà có một tủ áo dài lên đến hàng trăm chiếc. Bà lần lượt lấy ra từng chiếc, đoạn hai tà để may quần áo cho con mình. Nỗi đau ấy day dắt theo năm tháng, hằn sâu vào ký ức, trở thành một “nguyên tắc” đặc biệt trong thiết kế của Sĩ Hoàng sau này. Anh bảo: “Cho dù có sáng tạo, cách tân, biến tấu như thế nào thì nguyên tắc của tôi vẫn là, không ráp nối, mổ xẻ, cắt xén tà áo”. Với anh, sự “lành lặn” còn tượng trưng cho khát vọng một thời của những con người trải qua nghèo khó.

May mắn, khoảng thập niên 80, tình hình kinh tế có phần ổn định, cuộc sống người dân bớt khó khăn, bắt đầu từ việc vận động khôi phục trở lại đồng phục áo dài trắng cho nữ sinh tại một ngôi trường ở tỉnh Cà Mau, áo dài trắng chính thức trở lại trong nhà trường.

Sự kiện này kéo theo sự hồi sinh ngoạn mục của chiếc áo dài trong đời sống sinh hoạt của nữ giới khắp cả nước. Tiếp theo là các cuộc thi người đẹp rộ lên mà cuộc thi nào cũng có phần trang phục áo dài. Áo dài cũng bắt đầu trở thành đồng phục của phụ nữ trong một số ngành nghề. Áo dài còn được quan tâm giới thiệu trong các Ngày văn hóa Việt Nam ở nước ngoài. 

 Sự lên ngôi của áo dài Việt cũng kéo theo rất nhiều các hoạt động, kinh doanh, dịch vụ rầm rộ khởi sắc. Các nhà thiết kế với nhiều bộ sưu tập giá trị lấy ý tưởng từ chiếc áo dài; Công nghệ thời trang cho ra đời áo dài may sẵn mà vẫn được thị trường chấp nhận vì sự phong phú, tiện lợi, nhanh chóng, mua liền mặc ngay, xóa bỏ được quan niệm áo dài phải đo may riêng cho từng người mới đẹp; Các nhà may chuyên áo dài, các cửa hàng kinh doanh vải may áo dài, dịch vụ cho thuê áo dài… mọc lên như nấm mà vẫn đắt khách. Không kể một lượng lớn các nhà phân phối kinh doanh qua thương mại điện tử. Thậm chí ngành kinh doanh các phụ liệu đi kèm với áo dài cũng nhờ đó mà “phất” lên.

Với những nữ doanh nhân, áo dài cũng luôn là loại trang phục được ưu tiên lựa chọn trong những sự kiện quan trọng. Madame Nhung Quán quân cuộc thi ảnh "Tôn vinh vẻ đẹp Áo Dài Doanh Nhân Việt Nam 2023” chia sẻ: “Tôi mong muốn lan tỏa vẻ đẹp của trang phục truyền thống, thể hiện niềm tự hào dân tộc và tạo sự khích lệ, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ trong việc gìn giữ và phát huy những nét đẹp văn hoá truyền thống của đất nước và con người Việt Nam”. 

Tuy nhiên, làm sao để chiếc áo dài được công nhận là quốc phục của Việt Nam để trình lên UNESCO công nhận Áo dài là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại là nỗi trăn trở, là khát vọng cháy bỏng của mỗi công dân Việt Nam. 

Có thể nói không quá đằng sau lá quốc kỳ, áo dài chính là biểu tượng thiêng liêng kiêu hãnh không thể nhầm lẫn của Việt Nam. Với người Việt, chiếc áo dài không chỉ là một chiếc áo mà nó chứa đựng cả tình yêu quê hương Tổ quốc: “Thoáng thấy áo dài bay trên đường phố. Sẽ thấy tâm hồn quê hương ở đó em ơi…” (Một thoáng quê hương, sáng tác: Từ Huy -Thanh Tùng).