Nghỉ việc tại một cơ quan nhà nước vì một số lý do cá nhân, cùng với thời điểm sinh nở, bà mẹ bỉm sữa Nguyễn Hiền Trang (Cẩm Phả, Quảng Ninh) tập tành làm TikTok để giải trí. Bắt đầu từ những video quay lại cuộc sống thường nhật của 2 mẹ con, Trang nhận ra tiềm năng kiếm tiền từ Affiliate Marketing (tiếp thị liên kết).

“Một video chia sẻ về các sản phẩm mình đang dùng cho con, gắn đường link mua hàng của sản phẩm thì mình sẽ được trích hoa hồng nếu có người mua, càng nhiều đơn càng nhiều tiền”, Trang nói và cho biết rất nhiều TikToker nếu có nội dung tốt, tiếp cận  nhiều người dùng có thể kiếm vài chục triệu đồng đến vài trăm triệu đồng mỗi tháng.

Nội dung gần gũi, chân thực đã khiến kênh “Mẹ Chang và Bắp” của nữ Tiktoker đạt 20.000 lượt theo dõi chỉ sau 1 năm xây kênh. Tương đương với mức thu nhập của Trang cũng tăng dần.

Năm 2023 được xem là năm tiếp tục bùng nổ của thị trường thương mại điện tử khi tổng doanh thu 5 sàn thương mại điện tử lớn nhất tại Việt Nam (Shopee, Lazada, Tiki, Sendo, Tiktok Shop) tăng 53,4% so với cùng kỳ, đạt 233,2 nghìn tỷ đồng, với 2,2 tỷ đơn vị sản phẩm được bán ra, theo Metric.

Con số này có sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ KOC (người tiêu dùng có sức ảnh hưởng) KOL (chuyên gia sức ảnh hưởng trên mạng xã hội). Họ đang là cầu nối đưa sản phẩm của thương hiệu, nhãn hàng đến gần hơn với người xem, cũng là những khách hàng của doanh nghiệp. Động lực đằng sau việc này là mức thu nhập hứa hẹn.

“Thông tin từ chuyên gia của VCCorp cho biết giá booking với KOC có danh tiếng khoảng 50 triệu đồng cho 4 tiếng livestream, cùng hoa hồng 15% doanh số bán được. Tức một phiên bán được doanh số 1-4 tỷ, KOL, KOC có thể thu nhập khoảng 300 triệu đồng. Đối với KOC mới, giá booking trên 1 triệu đồng/ phiên livestream cộng với 15% hoa hồng”, bà Hoàng Thị Hồng Nhung, Quản lý hành chính nhân sự Admicro Hồ Chí Minh, Công ty Cổ phần VCCorp, cho biết.

Đó cũng là lý do rất nhiều người giống như Trang, từ việc dùng mạng xã hội để giải trí đã dần chuyển sang là kênh kiếm tiền chủ yếu. Thậm chí, trên các mạng xã hội, không hiếm những câu chuyện được chính người trong cuộc chia sẻ về hành trình nghỉ việc để trở thành những người sáng tạo nội dung, đặc biệt thế hệ Gen Z.

Tuy nhiên, chuyên gia Nguyễn Đình Thành, đồng sáng lập Elite PR School cho biết việc livestream ở Việt Nam nên được xem là một công việc chứ chưa trở thành nghề. Muốn KOC trở thành nghề thì bạn phải xuất sắc và không tách rời giữa tài năng, tư duy nghề nghiệp và đạo đức.

Bởi ngoài khả năng sáng tạo nội dung, khiếu ăn nói, KOC cần thái độ làm việc chuyên nghiệp với nhãn hàng và công chúng. Cần liên tục trau dồi kiến thức nền để nội dung chia sẻ lan tỏa được nhiều giá trị sâu sắc, tích cực hơn, đồng thời tránh những nội dung vi phạm pháp luật. Cuối cùng, làm việc gì cũng cần có đạo đức. Đạo đức của nghề này là phải từ chối quảng cáo những sản phẩm kém chất lượng.

Nguyễn Thanh Nga (chủ kênh Him Him Chanel) cũng thừa nhận cái khó của những người làm tiếp thị liên kết là dám từ chối những hợp đồng béo bở. Dù khoản thu nhập từ TikTok của Nga chỉ vài triệu mỗi tháng nhưng cô nàng cho biết không thỏa hiệp để quảng cáo cho những sản phẩm kém chất lượng.

“Khi trực tiếp trải nghiệm sản phẩm/ dịch vụ không tốt như mong đợi, mình cũng không lên video kể cả đã quay, không thể nói theo nội dung nhãn hàng mong muốn nhưng không đúng sự thật", Nga nói.

Khoản thù lao hấp dẫn chỉ là 3 phần nổi của tảng băng chìm. Đằng sau sự nổi tiếng trên mạng cũng là áp lực từ phía cộng đồng, người xem, thậm chí đôi khi cuộc sống cá nhân bị đảo lộn. Bởi khi bạn được nhiều người biết tới hơn đồng nghĩa với việc nhận được nhiều lời khen ngợi, chê bai, chỉ trích nhiều hơn, thậm chí cả những chuyện riêng tư của bạn cũng sẽ trở thành chủ đề bàn tán công khai.

“TikTok có thể giúp ai đó đổi đời nhưng cũng có thể kéo họ xuống bùn lầy. Vì vậy cần cẩn trọng lời ăn tiếng nói, đặc biệt xem xét kĩ trước khi nhận booking”, Tiktoker Nguyễn Hiền Trang nói.

Đặc biệt, theo chuyên gia, hiện số lượng các bạn trẻ tham gia vào lĩnh vực sáng tạo nội dung trên mạng xã hội ngày càng gia tăng. Điều này cũng tạo áp lực cạnh tranh lớn hơn. Nếu không có sự khác biệt, không mang đến giá trị, không kiên trì chắc chắn bạn sẽ bị đào thải khỏi thị trường này.

Ngoài ra, thời gian qua, nhiều KOC cũng bị “phốt” về thái độ, kiến thức, đạo đức khiến các nhãn hàng đặt ra yêu cầu cao hơn khi hợp tác với lực lượng này. Các KOC giờ đây không chỉ phải đảm bảo lượng người xem, tỷ lệ chuyển đổi đơn hàng mà còn yêu cầu giữ gìn thương hiệu cá nhân để đảm bảo danh tiếng nhãn hàng khi hợp tác. Điều này đồng nghĩa với việc những người làm sáng tạo nội dung trên mạng xã hội sẽ không còn quyền “làm mưa làm gió”, “hét giá” dù có lượng follower khủng.

Chuyên gia Hoàng Thị Hồng Nhung khuyến nghị các bạn trẻ muốn xây kênh kiếm tiền chưa nên vội vã nghỉ việc và đầu tư 100% thời gian, công sức cho việc này. Cần cân nhắc tạo công việc chính có thu nhập ổn định cho bản thân thay, sau đó dành thời gian rảnh rỗi sáng tạo nội dung trên mạng xã hội để tạo thu nhập thụ động vì công việc KOC sẽ chưa thể tạo thu nhập ổn định khi mới bắt đầu.