Dự báo về các kịch bản tăng trưởng năm 2021, TS. Nguyễn Đức Thành - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Việt Nam (VESS) cho biết, tốc độ tiêm chủng chậm khiến Việt Nam bị lỡ nhịp hồi phục trong năm 2021, có thể dẫn tới mất lợi thế tương đối.

Kinh tế Việt Nam năm 2021 đã đối diện với sự bùng phát mạnh mẽ của đại dịch Covid-19, khiến nền kinh tế bị đình trệ, chuỗi cung ứng đứt gãy, xáo trộn thị trường lao động và doanh nghiệp bị tổn thương nặng nề. Kết quả tăng trưởng của 9 tháng đầu năm chưa phản ánh hết những khó khăn của nền kinh tế, đặc biệt đối với khu vực phi chính thức.

Trước tình hình đó, VESS đưa ra dự báo về tăng trưởng kinh tế Việt Nam tương ứng với 2 kịch bản:

Kịch bản cao: Dự báo tăng trưởng GDP ở mức 1,8%. Trong đó, ngành nông-lâm-thủy sản tăng trưởng ở mức 2,5%; ngành công nghiệp và xây dựng tăng trưởng 4,0%; ngành dịch vụ tăng trưởng 0%.

Mức tăng GDP này sẽ đạt được nếu cả nước thống nhất các biện pháp thích ứng với dịch bệnh và vẫn đảm bảo sản xuất, lưu thông hàng hóa không bị đứt gãy từ quý 4/2021; Các hoạt động sản xuất và tiêu dùng được phục hồi một cách chậm chạp nhưng tích cực; Các trung tâm kinh tế hoàn thành kế hoạch tiêm chủng ngay trong nửa đầu quý 4 và mở rộng ra các tỉnh trong những tháng cuối năm; Tình trạng phong tỏa, cát cứ như quý 3 không lặp lại.

Kịch bản thấp: Dự báo tăng trưởng GDP ở mức 0,2%. Trong đó, ngành nông-lâm-thủy sản tăng trưởng ở mức 1,4%; ngành công nghiệp và xây dựng tăng trưởng 1,0 %; ngành dịch vụ sẽ tăng trưởng âm 0,7%.

Kịch bản này xảy ra nếu chính sách thiếu đồng bộ, dịch bệnh có khả năng tái phát ở một số địa phương, dẫn tới việc phải thực hiện hạn chế đi lại, tình hình chư cải thiện đáng kể trong năm 2021. Tình trạng “đóng – mở” lặp lại ở một số nơi xuất hiện các ca nhiễm tăng tính bất định cho sản xuất. Các đơn hàng tiếp tục rời khỏi Việt Nam do đứt gãy chuỗi cung ứng, thiếu hụt lao động diễn ra đến hết quý 1/2022. Chi phí tăng cao khiến nhiều ngành thu hẹp, doanh nghiệp tiếp tục đóng cửa hoặc hoạt động cầm chừng.

Theo TS. Nguyễn Đức Thành, để đạt được mức tăng trưởng ở kịch bản cao, trong thời gian tới, các chính sách chiến lược cần tiếp tục tập trung vào việc ưu tiên và đẩy nhanh tiến độ, quy mô tiêm chủng vaccine về các địa phương, đảm bảo lưu thông hàng hóa.

Ngoài ra, cần thực hiện các gói tài khóa tập trung vào củng cố hạ tầng, trang thiết bị y tế, lực lượng y bác sĩ, đồng thời hỗ trợ người lao động mất việc (đặc biệt trong khu vực phi chính thức) và yêu cầu lãnh đạo tỉnh thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tiếp nhận người lao động trở lại địa phương.

Ông Thành cũng không quên nhấn mạnh rằng, việc thực hiện chính sách tiền tệ thích ứng là rất quan trọng. Cụ thể, các chính sách tiền tệ thời gian tới cần đáp ứng nhu cầu tín dụng của nền kinh tế nhưng kiểm soát tăng trưởng cung tiền quanh mức 10%, đi kèm các biện pháp kiểm soát rủi ro ở mức vừa phải, không quá chặt chẽ nhưng không được chủ quan, bởi nếu mức cung tiền tăng mạnh trong khi khả năng hấp thụ của nền kinh tế không cao, có thể gây ra lạm phát.

Bình luận về việc đề xuất ý tưởng huy động USD (hoặc vàng) trong dân, ông Thành cho rằng, việc huy động nguồn lực trong dân dưới bất kỳ hình thức nào ở thời điểm khó khăn như hiện nay là chính sách thiếu khôn ngoan bởi có thể làm tăng bất ổn vĩ mô.

“Việc huy động nguồn lực trong xã hội cần thống nhất thực hiện thông qua công cụ lãi suất và các cơ chế đã có trên thị trường tài chính, mà đối tượng điều hành duy nhất là VND”, ông Thành nhấn mạnh.

Dù lạm phát chưa trở thành mối đe dọa vĩ mô nhưng theo ông Thành, khi kết hợp với những rủi ro lạm phát bùng lên như giá nguyên liệu tăng, cùng với sức khỏe doanh nghiệp bị sụt giảm sẽ khiến nợ xấu tiếp tục tích lũy và có thể tăng mạnh, đây là nguyên nhân tiềm tàng gây rủi ro cho hệ thống tài chính trong thời gian sau dịch.

“Trong các chính sách hiện nay vẫn phải có những trường hợp cực đoan, rủi ro đặc biệt để có sự chủ động hơn”, ông Thành khuyến nghị.