Tổng thống Mỹ tuyên bố tạm ngừng bắn hai tuần
(DNTO) - Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn vào tối 7/4, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Trump đe dọa sẽ “xóa sổ toàn bộ nền văn minh” của Iran nếu nước này không cho phép tàu thương mại đi lại an toàn qua eo biển Hormuz.
Cư dân Tehran vẫy cờ và hô khẩu hiệu trước đài tưởng niệm vụ đánh bom của Mỹ vào một trường học vào hồi tháng 2. Ảnh: APNews
Vào tối thứ Ba, 7/04, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định không thực hiện các cuộc không kích hủy diệt nhằm vào Iran, giảm bớt căng thẳng chỉ chưa đầy hai giờ trước thời hạn chót mà ông đã đặt ra. Trước đó, ông Trump từng cảnh báo rằng toàn bộ "nền văn minh" của Iran có thể bị xóa sổ nếu nước này không đầu hàng.
Theo thỏa thuận, Tổng thống Trump sẽ tạm dừng các kế hoạch tấn công vào hệ thống cầu đường, nhà máy điện và các mục tiêu dân sự khác. Đổi lại, Iran đồng ý thiết lập một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần và mở cửa trở lại Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu. Ông Trump cũng đánh giá danh sách thỏa thuận hòa bình 10 điểm do Iran đề xuất là "có tính khả thi" nhằm chấm dứt cuộc chiến bắt đầu từ tháng Hai.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran xác nhận đã chấp thuận lệnh ngừng bắn và sẽ bắt đầu tiến trình đàm phán với Hoa Kỳ tại Islamabad, Pakistan vào thứ Sáu tới. Ngoại trưởng Iran, ông Abbas Araghchi, cho biết việc lưu thông qua eo biển sẽ được phép trong hai tuần tới dưới sự giám sát của quân đội Iran.
Dù lệnh ngừng bắn đã được công bố, các hệ thống cảnh báo tên lửa vẫn tiếp tục vang lên tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Israel vào sáng thứ Tư. Điều này cho thấy tình hình khu vực vẫn cực kỳ hỗn loạn bất chấp các nỗ lực ngoại giao.
Tổng thống Trump cho biết quyết định của ông dựa trên các cuộc thảo luận với Thủ tướng Pakistan, Shehbaz Sharif và Tướng Asim Munir, người đứng đầu quân đội Pakistan. Ông Sharif trước đó đã thúc giục Washington gia thêm thời hạn để ưu tiên cho giải pháp ngoại giao, đồng thời kêu gọi Iran dỡ bỏ phong tỏa eo biển.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump khẳng định Iran đã đưa ra "cơ sở khả thi để đàm phán". Ông lưu ý rằng hầu hết các điểm tranh chấp chính đã đạt được sự đồng thuận, và khoảng thời gian hai tuần tới sẽ là cơ hội để hoàn tất và ký kết thỏa thuận chính thức.
Kể từ khi xung đột nổ ra, liên quân Mỹ và Israel đã liên tục tấn công vào cơ sở quân sự, bộ máy lãnh đạo và chương trình hạt nhân của Iran. Đáp trả lại, Iran đã thực hiện hàng loạt đợt tập kích vào Israel và các quốc gia láng giềng vùng Vịnh, gây ra cú sốc lớn về kinh tế và chính trị trên toàn thế giới.
Việc Iran phong tỏa Eo biển Hormuz từ cuối tháng Hai đã gây áp lực nặng nề lên nền kinh tế toàn cầu, buộc chính quyền ông Trump phải tìm kiếm một lối thoát nhằm tránh một cuộc chiến tranh toàn diện. Tuy nhiên, tâm lý tại Tehran vẫn rất u ám khi người dân lo ngại rằng nếu các hạ tầng thiết yếu như điện, nước và khí đốt bị phá hủy, quốc gia này sẽ bị kéo trở lại "thời kỳ đồ đá".
Các tổ chức quốc tế và nhiều quốc gia đồng minh cũng đã lên tiếng chỉ trích các lời đe dọa tấn công mục tiêu dân sự của ông Trump. Pháp và Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng việc nhắm vào hạ tầng năng lượng và dân sự có thể bị coi là tội ác chiến tranh theo luật pháp quốc tế.
Tính đến thời điểm hiện tại, hơn 1.900 người đã thiệt mạng tại Iran kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Tại Lebanon, nơi Israel đang giao tranh với lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn, con số thương vong đã vượt quá 1.500 người và hơn 1 triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Cuộc xung đột cũng đã khiến 13 binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
Sự hạ nhiệt tạm thời này mang lại hy vọng cho thị trường năng lượng thế giới, vốn đang biến động dữ dội do tình hình tại Trung Đông.
Trong phiên giao dịch cùng ngày, giá dầu thô của Mỹ giảm hơn 16% xuống dưới 94 đô la một thùng, một sự sụt giảm dữ dội sau khi giao dịch ở mức cao nhất là 117 đô la vào đầu ngày.
Chỉ số tương lai S&P 500 cũng tăng vọt, tăng hơn 2,5%, trong khi chỉ số tương lai Dow Jones tăng 1.000 điểm và chỉ số tương lai Nasdaq 100 tăng gần 3%. Chỉ số Russell 2000 tăng 2,8%.
Giá khí đốt tự nhiên, xăng bán buôn và dầu sưởi (đại diện cho nhiên liệu máy bay) cũng giảm mạnh sau tin tức về khả năng ngừng bắn.
Tuy nhiên giá dầu thô của Mỹ vẫn tăng hơn 70% tình từ đầu năm, ngay cả sau cú giảm mạnh từ sự kiện này.