Bài 1: Nhu cầu năng lượng mới

Mức tiêu thụ nickel tăng cao đã mang đến “sức nặng” cho tiếng nói của Indonesia.

Đất nước thành công nhất trong việc khai thác giá trị từ khoáng sản là Indonesia - quốc gia sản xuất hơn một nửa sản lượng nickel của thế giới, một nguyên liệu trong sản xuất pin cho xe điện.

Indonesia đã tiến hành kiểm soát xuất khẩu khoáng sản thô từ 2014, mở đầu bằng việc cấm xuất khẩu nickel. Nhờ đó, quốc gia này đã thu về hơn 15 tỷ đô la vốn đầu tư nước ngoài, chủ yếu từ Trung Quốc, để xây dựng hệ thống nhà máy xử lý quặng.

Ngày nay, Indonesia đã có thể xây dựng một ngành công nghiệp luyện kim chuyên sâu, với nhiều nhà máy sản xuất pin và xe điện.

Không phải ai cũng đồng tình với chính sách này. EU đã kiến nghị lên Tổ chức Thương mại Thế giới và thành công trong phiên xử đầu tiên. Indonesia đang trong quá trình kháng cáo.

Các quan chức chính quyền Indonesia cho rằng chiến thuật xây dựng ngành công nghiệp trong nước như thế là không khác gì việc các nước phương Tây đã làm nhiều thế kỷ trước.

“Chúng tôi chỉ học từ các nước phát triển, trước kia cũng đã sử dụng những chính sách không chính thống này” - Bộ trưởng Đầu tư Indonesia, Bahlil Lahadalia, nói. Ông lấy ví dụ vào thế kỷ 16, Anh Quốc cấm xuất khẩu lông cừu thô để kích thích phát triển ngành dệt may trong nước, hay khi Mỹ tăng thuế nhập khẩu trong thế kỷ 19-20 để khuyến khích phát triển sản xuất nội địa.

Lahadalia còn muốn đẩy thêm một bước nữa - tạo lập một tổ chức độc quyền tương tự như Opec, để kiểm soát giá nickel và các nguyên liệu sản xuất pin khác.

Liệu việc đó có thể xảy ra không thì vẫn chưa rõ, nhưng mức tiêu thụ nickel tăng cao đã mang đến “sức nặng” cho tiếng nói của Indonesia.

Năm ngoái, Tổng thống Indonesia, Joko Widodo, thực hiện một chuyến viếng thăm Mỹ. Sau khi gặp gỡ Tổng thống Mỹ, Joe Biden, ông còn ghé thăm CEO Tesla, Elon Musk, khuyến khích hãng này xây dựng toàn bộ dây chuyền sản xuất pin, “từ thượng nguồn đến hạ nguồn”, chỉ trong Indonesia.

Kế hoạch gầy dựng một ngành công nghiệp sản xuất xe điện tại Indonesia đã bắt đầu cho ra trái. Đầu năm nay, Ford công bố họ sẽ đầu tư hàng tỷ đô la cho một cơ sở xử lý nickel tại nước này. Hyundai vừa mở nhà máy sản xuất pin tại Indonesia trong mùa hè này, với kế hoạch cho một nhà máy thứ hai đang được tiến hành.

Tuy vậy, không phải quốc gia nào cũng có thể đi theo chiều hướng của Indonesia.

Bài 3: Cánh cửa cơ hội