Hầu hết trong tuần trước, cổ phiếu giảm nhanh, rồi bất ngờ tăng mạnh trong phiên thứ Năm (13/10), chỉ để giảm trở lại vào thứ Sáu (14/10). Điều gì đang khiến thị trường mất kiểm soát?

Một số nhà đầu tư nói rằng chuyến ‘tàu lượn’ của thị trường vào cuối năm có vẻ giống như một đợt phục hồi cổ điển của thị trường gấu: một trường hợp thị trường bị giảm tạm thời bật lên cao hơn, chỉ để tiếp tục bán tháo.

Các cổ phiếu thường công bố một số mức tăng lớn nhất trong năm ở giữa những đợt bán tháo tồi tệ nhất, như sau khi bong bóng dot-com bùng nổ vào năm 2000, trong những tháng trước khi Lehman Brothers sụp đổ vào năm 2008 và sau khi bắt đầu đại dịch Covid-19 vào năm 2020. Đó là bởi vì thỉnh thoảng tình trạng đặt cược một chiều chống lại thị trường có thể trở nên lớn đến mức các nhà đầu tư tin rằng giá đã giảm quá nhiều và đây là thời điểm tốt để bắt đầu mua lại.

Một số động lực đó dường như đã diễn ra vào tuần trước. Trong những ngày tới, các nhà đầu tư sẽ nhận được một bộ dữ liệu mới khác để xem xét, bao gồm cả thông tin mới về doanh số bán nhà hiện có. Các công ty như Bank of America Corp., Netflix Inc. và United Airlines Holdings Inc. sẽ báo cáo thu nhập quý III.

Các thị trường đã bị ảnh hưởng bởi lực bán gần như liên tục, chỉ xuất hiện đợt phục hồi ngắn ngủi hôm 13/10: Chỉ số S&P 500 đã giảm 16 trong số 20 ngày giao dịch trước đó và xuống mức thấp nhất trong gần hai năm.

Các nhà đầu tư cũng ngày càng trở nên bi quan. Theo Hiệp hội các nhà đầu tư cá nhân Hoa Kỳ, tỷ lệ các nhà đầu tư cá nhân tin rằng cổ phiếu sẽ thấp hơn trong thời gian sáu tháng đã tăng lên 56% vào tuần trước, lên trên mức trung bình dài hạn lần thứ 46 trong 47 tuần.

Nicholas Colas, đồng sáng lập của DataTrek Research, cho biết: “Thị trường không bao giờ di chuyển theo một hướng ngày này qua ngày khác trong nhiều tuần liên tục, cho dù đó là thị trường bò hay thị trường gấu. Bạn càng gặp nhiều biến động về mặt giảm giá, thì bạn càng có nhiều khả năng nhận được những đợt hồi phục trở lại”.

Về lý thuyết, một khi thị trường đã giảm đủ, có vẻ như các nhà đầu tư đã định giá cho tất cả các tin xấu có khả năng trở thành hiện thực. Ví dụ, mức giảm 25% của S&P 500 trong năm nay, đã đưa chỉ số này vào năm tồi tệ nhất kể từ năm 2008 và lớn hơn mức giảm từ đỉnh đến đáy trung bình của các cổ phiếu trong thời kỳ suy thoái trở lại năm 1949, theo Goldman Sachs Group Inc. Và trong trường hợp bán tháo khi bắt đầu đại dịch, các cổ phiếu cuối cùng đã giữ vững vị trí sau khi chạm đáy vào tháng 3/2020.

Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư đang cảnh giác về khả năng gây ra nhiều đau đớn hơn, đặc biệt là vì cổ phiếu đã cómột số nỗ lực để phục hồi trong năm nay, chỉ để trượt thêm.

Tăng thêm áp lực: Vào thứ Sáu, lợi suất trên trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm chuẩn đã tăng lên 4,005%, mức cao nhất kể từ tháng 10/2008 và chỉ tăng từ 1,496% vào cuối năm ngoái. Lãi suất cao hơn tạo ra một luồng gió khác cho thị trường vì các nhà đầu tư thường ít sẵn sàng trả phí bảo hiểm cho cổ phiếu khi họ có thể nhận được lợi nhuận cao hơn từ thị trường trái phiếu ít rủi ro.

Điều đó đã khiến tình trạng bán tháo trên thị trường chứng khoán tiếp tục diễn ra. Chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones giảm 1,3% vào thứ Sáu (14/10), xóa gần một nửa mức tăng so với ngày trước đó, đánh dấu đợt tăng lớn nhất trong một ngày kể từ tháng 11/2020. Cổ phiếu tăng cao hơn trong mùa hè, rồi giảm xuống mức thấp mới trong năm, sau khi Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell nhấn mạnh tại hội nghị chuyên đề kinh tế Jackson Hole, Wyo. rằng công việc của ngân hàng trung ương chưa hoàn thành.

Các nhà đầu tư và nhà phân tích đổ lỗi cho sự bất ổn của thị trường trong một môi trường kinh tế khó khăn. Lạm phát vẫn ở mức cao bất chấp việc Fed tăng lãi suất với tốc độ mạnh mẽ nhất kể từ những năm 1980. Kỳ vọng về thu nhập của doanh nghiệp đang giảm xuống, và tỷ lệ thế chấp cao đã ảnh hưởng đến thị trường nhà ở.

Việc bán tháo năm nay đã có một điểm đáng chú ý: các cổ phiếu có vẻ rẻ hơn so với giá của chúng trong một thời gian. Chỉ số S&P 500 giao dịch vào cuối tuần trước ở mức gấp 15,7 lần thu nhập dự kiến trong 12 tháng tới, giảm so với mức 21,5 lần vào cuối năm ngoái, theo FactSet. Và vào thứ Năm, 175 cổ phiếu trong tiêu chuẩn của Hoa Kỳ đã giao dịch ở mức thấp nhất mới trong ngày trong 52 tuần, con số cao nhất kể từ mức thấp nhất vào giữa tháng 6/2022.

Với các cổ phiếu đang được bán, nhiều nhà đầu tư đang háo hức tham gia vào “tầng trệt” của đợi hồi phục cuối cùng. Điều đó có nghĩa là họ đang tập trung vào bất kỳ dấu hiệu phát triển nào có thể gây ra sự thay đổi - như cuối cùng Cục Dự trữ Liên bang cũng chạm đến mức làm chậm hoặc ngừng tăng lãi suất. Vấn đề là xác định chính xác thời điểm diễn ra động thái đó.