Tại Kỳ họp bất thường lần 5, ngày 18/1, Quốc hội đã thông qua Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi). Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), được kỳ vọng sẽ mang đến sự an toàn, ổn định và phát triển bền vững cho hệ thống các Ngân hàng thương mại (NHTM).

Khối phân tích của VNDirect đánh giá, tình trạng sở hữu chéo, chi phối tổ chức tín dụng (TCTD) đang là một trong những vấn đề nổi cộm trong thời gian vừa qua. Để giảm thiểu tình trạng này, Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), đã đưa ra các quyđịnh về giảm tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông lớn; giảm giới hạn cấp tín dụng cho một khách hàng và người có liên quan so với quy định trong Luật các tổ chức tín dụng 2010. Đồng thời, Luật bổ sung quy định công bố thông tin đối với cổ đông nắm giữ từ 1% vốn điều lệ.

Quy định lại về quyền thu giữ và chuyển nhượng tài sản đảm bảo để xử lý nợ xấu, là một trong những nội dung được thảo luận trong dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi). Nghị quyết 42/2017/QH-14 thí điểm về xử lý nợ xấu được cho là đã có hiệu quả rõ rệt trong việc giúp các TCTD đẩy nhanh quá trình thu hồi và xử lý tài sản đảm bảo, từ đó đẩy mạnh quá trình xử lý nợ xấu.

Theo Khối phân tích, một trong những nguyên nhân được cho là Điều 7 – Quyền thu giữ tài sản đảm bảo, đã quy định TCTD có quyền thu giữ tài sản bảo đảm cho khoản nợ xấu của bên bảo đảm, tránh được tình trạng người đi vay tiền không phối hợp bàn giaotài sản đảm bảo. Tuy nhiên, trong Luật sửa đổi được thông qua lần này đã không đề cập gì đến quyền thu giữ tài sản đảm bảo.

"Chúng tôi cho rằng, nếu có những quy định rõ ràng hơn của các cơ quan chức năng về quyền “thu giữ tài sản đảm bảo” thì các TCTD sẽ có thể xử lý nợ xấu hiệu quả hơn", Khối phân tích nêu quan điểm.

VNDirect phân tích, câu chuyện rút tiền hàng loạt tại SCB trong năm 2022 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về rủi ro rút tiền hàng loạt (bank run), gây ra nguy cơ rủi ro thanh khoản cho toàn hệ thống. Trong Luật Các tổ chức tín dụng lần này đã bổ sung thêm quy định về can thiệp sớm các TCTD cần hỗ trợ và quy định về xử lý trường hợp TCTD bị rút tiền hàng loạt.

Cụ thể, bắt đầu từ ngày 1/7, việc can thiệp sớm sẽ được áp dụng với các tổ chức tín dụng trong trường hợp số lỗ lũy kế lớn hơn 15% vốn điều lệ; xếp hạng dưới mức trung bình theo quy định; vi phạm tỷ lệ khả năng chỉ trả hoặc tỷ lệ an toàn vốn và xảy ra tình trạng bị rút tiền hàng loạt.

Theo đó, các biện pháp hỗ trợ được đưa ra sẽ gồm tăng vốn điều lệ, tăng cường nắm giữ tài sản có tính thanh khoản cao; cắt giảm các loại chi phí hoạt động, quản lý, lương thưởng; không chia cổ tức.

Trong trường hợp tổ chức tín dụng bị rút tiền hàng loạt có thể bán giấy tờ có giá cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trên nghiệp vụ thị trường mở với lãi suất 0%, giao dịch ngoại tệ với NHNN, vay đặc biệt từ NHNN, tổ chức bảo hiểm tiền gửi và tổ chức tín dụng khác để chi trả tiền gửi cho người gửi tiền. Cùng với đó, tổ chức tín dụng không được chia cổ tức tiền mặt, tạm dừng hoặc hạn chế các hoạt động cấp tín dụng.

VNDirect phân tích, giải pháp tăng vốn điều lệ sẽ gặp khó khăn do tổ chức tín dụng lúc này đang trong tình trạng kinh doanh yếu kém, khó huy động vốn. Tuy nhiên, đây vẫn là giải pháp cần thiết trong dài hạn để đảm bảo sức khỏe tài chính cho tổ chức tín dụng. Vì vậy, việc bổ sung những biện pháp giải quyết khác là thích hợp để có thể xử lý nhanh chóng tình trạng thực tế.

Ngoài ra, việc NHNN hỗ trợ trong trường hợp tổ chức tín dụng bị rút tiền hàng loạt sẽ làm giảm rủi ro thanh khoản mang tính hệ thống. Theo VNDirect, việc bổ sung quy định trong Luật đã là một biện pháp trấn an tâm lý người gửi tiền trước những lo ngại về rủi ro hệ thống có thể xảy ra trong tương lai.