Doanh nghiệp FDI lên tiếng

Tại hội thảo “Quy tắc thuế tối thiểu toàn cầu: Kinh nghiệm áp dụng của các quốc gia, dự kiến tác động và khuyến nghị giải pháp cho Việt Nam,” tổ chức ngày 18/4, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho biết, hiện có 1.015 doanh nghiệp FDI tại Việt Nam có công ty mẹ thuộc đối tượng áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu; trong đó, có hơn 70 doanh nghiệp có khả năng chịu ảnh hưởng của thuế tối thiểu toàn cầu khi được áp dụng từ năm 2024. Nếu các quốc gia có công ty mẹ đều thực thi thuế tối thiểu toàn cầu thì các quốc gia này sẽ được thu thêm phần thuế chênh lệch năm 2024 ước tính khoảng hơn 12.000 tỷ đồng.  

Là một trong những quốc gia chịu tác động của thuế tối thiểu toàn cầu, ông Choi Joo Ho, Tổng Giám đốc Samsung Việt Nam - doanh nghiệp đang đầu tư vào Việt Nam hơn 20 tỷ USD (lũy kế từ năm 2008), cho biết sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp nếu áp thuế này. Nếu không ứng phó tốt sẽ dẫn tới sự gia tăng những gánh nặng về thuế cho nhiều doanh nghiệp FDI, kéo theo là sự giảm sút trong năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp. 

Tổng Giám đốc Samsung Việt Nam kiến nghị cần có phương án hỗ trợ duy trì năng lực đầu tư của doanh nghiệp FDI và chính sách ưu đãi có liên quan. Theo ông Choi, Việt Nam cần xây dựng hình thức hỗ trợ nhằm bù đắp cho doanh nghiệp FDI bị ảnh hưởng do áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu. Phương án triển khai hình thức hỗ trợ này sẽ tùy theo đặc điểm của từng loại hình doanh nghiệp để có tiêu chuẩn áp dụng kèm theo. 

Ông Tomoki Miyazaki, Giám đốc Tài chính kế toán Canon Việt Nam bày tỏ, doanh nghiệp khi mất ưu đãi đầu tư sẽ bị giảm sức cạnh tranh so với doanh nghiệp ở các quốc gia khác. Điều đó gây ảnh hưởng đến việc phân phối kế hoạch sản xuất của tập đoàn với các quốc gia khác cạnh tranh hơn. Các doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng đầu tư hay đầu tư mới sẽ thay đổi kế hoạch đầu tư vào các quốc gia khác có chính sách ưu đãi hơn để đầu tư.  

"Chính phủ nên có chính sách hỗ trợ cho nhà đầu tư để tăng tính cạnh tranh trong thu hút đầu tư như: Hỗ trợ trực tiếp vào chi phí đầu tư, chi phí nghiên cứu và phát triển. Hỗ trợ chi phí đầu tư xây dựng công trình bảo vệ môi trường, hoạt động giảm phát thải...", ông Tomoki Miyazaki bày tỏ.   

"Bù" cho doanh nghiệp thế nào?

Để hạn chế tác động tiêu cực của thuế tối thiểu toàn cầu đối với thu hút đầu tư tại Việt Nam, ông Đặng Ngọc Minh, Phó Tổng cục trưởng, Tổng cục Thuế, cho rằng nhiều năm qua, thu hút FDI bằng cuộc đua ưu đãi thuế đã phổ biến trong khối ASEAN.   

Đơn cử, Chính phủ Thái Lan dự kiến sẽ xây dựng một "gói" pháp lý chính sách để thực hiện thuế tối thiểu toàn cầu, trong đó bao gồm các chính sách mới về: Ưu đãi thuế nội địa, mức thuế tối thiểu trong nước và quy định hỗ trợ khác như hỗ trợ chi phí phát triển cơ sở hạ tầng, trợ giá điện.   

Singapore sẽ áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu từ năm 2025, hiện đã rà soát và sửa đổi bổ sung các chính sách về phát triển cơ sở hạ tầng, phát triển công nghiệp vĩ mô song song với việc triển khai thuế tối thiểu toàn cầu, để đảm bảo sẽ cạnh tranh trong việc duy trì thu hút đầu tư nước ngoài. Ấn Độ có chính sách hỗ trợ chi phí sản xuất công nghệ cao bằng một khoản tiền đối với mỗi chiếc điện thoại trị giá khoảng 130 USD... 

"Các nước nhận vốn FDI tương tự như Việt Nam đang nghiên cứu để đưa ra chính sách ứng phó thuế tối thiểu toàn cầu, trong đó có việc áp dụng thuế tối thiểu nội địa đạt chuẩn để tránh việc các tập đoàn phải nộp thuế bổ sung đối với phần thu nhập của công ty con có thuế suất thấp hơn mức tối thiểu về các nước có công ty mẹ đóng trụ sở chính, đồng thời cũng nghiên cứu một số giải pháp hỗ trợ về tài chính để "giữ chân" các công ty thuộc đối tượng của thuế tối thiểu toàn cầu và thu hút các công ty mới. Việt Nam nên tham khảo mô hình này", ông Minh cho hay.  

Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực thì cho rằng cần chia làm 2 nhóm nhà đầu tư khi đưa ra chính sách "bù" sau khi áp thuế. 

Thứ nhất là với những doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam, ông Lực đề xuất có thể hỗ trợ tiền thuê đất, cho phép tính một số khoản được khấu trừ thuế, đào tạo nguồn nhân lực, chi phí R&D, giải phóng mặt bằng, nhà ở công nhân. 

Còn với nhóm nhà đầu tư sẽ vào Việt Nam từ năm 2024, có thể áp dụng một số chính sách hỗ trợ tương tự, thậm chí cao hơn với các lĩnh vực ưu tiên thu hút FDI.

"Nên áp dụng mức độ khác nhau với nhóm nhà đầu tư, loại dự án khác nhau", ông Lực nhấn mạnh đồng thời cho rằng cần sớm rà soát, cập nhật và thay đổi quy định pháp luật liên quan như Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Thuế giá trị gia tăng…  để hỗ trợ doanh nghiệp.