Bắt đầu từ con số 0

Nguyễn Minh Phương hiện làm Quản lý vận hành sản phẩm tại Google Mỹ. Cô nằm trong 8 sinh viên (chiếm tỉ lệ 4%) được lựa chọn để theo học và nghiên cứu về Khoa học Dữ liệu (Data Science) và Máy học (Machine Learning) với những nhà khoa học hàng đầu tại Microsoft Research Lab. Phương cũng từng tham dự Hội nghị về Thử nghiệm Kỹ thuật số tại MIT (CoDE) và thắng giải 3 tại Tapia Conference 2019.

Năm 3 đại học, Minh Phương chuyển từ ngành Truyền thông sang học Phân tích Dữ liệu. Theo cô, đây là ngành vừa cần kĩ năng cứng như lập trình, vừa cần kĩ năng mềm (kể chuyện với các con số), có thu nhập khá tốt và nhiều cơ hội cho sinh viên mới ra trường.

Tuy nhiên, dù có thể làm được công việc phân tích dữ liệu nhưng Phương cảm thấy mình không đủ thích nó để xây dựng sự nghiệp. Sau hai năm, Phương từ chối cơ hội lên chức để làm một vị trí lương thấp hơn 20%, đó là công việc quản lý sản phẩm (PM).

“Nói nôm na, quản lý sản phẩm là người hiểu rõ những khó khăn của người dùng, từ đó tạo ra sản phẩm giúp họ khỏi “chật vật” nữa. PM là công việc mơ ước và mình tin đó là thế mạnh của bản thân. Mình đã quyết tâm dành hẳn 6 tháng để học và chuyển vị trí”, Phương nói.

Tuy nhiên, Phương bị “sốc” nặng khi PM là công việc đòi hỏi nhiều kỹ năng và kinh nghiệm, chỉ cần một quyết định sai có thể phung phí cả tuần làm việc của nhóm kĩ sư.

“Ví dụ khi là PM của Facebook, qua phân tích sẽ nhận ra người dùng có nhu cầu thể hiện nhiều trạng thái cảm xúc hơn 1 nút Like. PM sẽ lên kế hoạch, nghiên cứu để tạo thêm nút trạng thái như wow, haha, love…, thứ tự ra sao, người dùng sẽ dùng được ở đâu (bài viết, bình luận, tin nhắn) … và thuyết phục các nhóm khác (trải nghiệm người dùng, kỹ sư) trước khi bắt tay vào xây dựng”, Phương cho biết.

Hành trình vào Google

Đầu năm 2022, Phương quyết định đổi công ty. Dù tin làm PM là con đường đúng đắn nhưng cô cho biết sẽ chọn đúng sản phẩm mình thích, với đội ngũ và công ty mình muốn.

Trong một công ty công nghệ có nhiều công việc, theo Phương, bạn cần hiểu bản thân cần gì và công việc đó cần gì và tìm ra điểm kết nối giữa hai bên. Trong vòng 6 tháng, Nguyễn Minh Phương nộp đơn cho khoảng 10 công ty, có 24 cuộc phỏng vấn với 40 người.

Khi nộp đơn vào Google là thời điểm Phương đã đi tới nhiều nơi khác. Lúc này, cô đặt cho mình câu hỏi: “Tại sao lại là Google, và tại sao lại là vận hành sản phẩm?”. “Đó thực sự là công việc tôi mơ ước và cảm thấy hạnh phúc chứ không phải chỉ vì danh tiếng hay tiền bạc”, Phương nói trong Tech Innovators #12 mới đây.

“Ở Mỹ, một buổi phỏng vấn chỉ diễn ra từ 30 phút đến 1 tiếng. Trong thời gian đó, trung bình chỉ 5-15 phút đầu, người phỏng vấn đã biết họ có muốn tuyển bạn hay không. Thực ra, trong 15 phút đó, bạn không thể chia sẻ là mình giỏi đến đâu, kinh nghiệm code tốt như thế nào, hay vận hành sản phẩm có trơn tru không. Mà nó đến từ năng lượng bạn truyền tải, năng lượng mình kể và sự thật lòng trong việc bạn kể câu chuyện đó. Tôi luôn giữ điều đó trong tim khi tham gia phỏng vấn, rằng mình thực sự dốc hết sức cho nơi mình sẽ làm việc. Đó cũng là lý do tôi chỉ ứng tuyển vào những nơi tôi muốn và cố gắng dốc hết sức vào nơi đó”.

Không thể nói chuyện với đồng nghiệp vì không thích bóng bầu dục

Học và làm ở Mỹ nên rào cản đầu tiên với Phương là văn hóa làm việc. Sếp là người giao việc nhưng bạn phải là người trình bày về hướng giải quyết công việc, sau đó sẽ đánh giá và hỗ trợ để bạn làm tốt hơn. Nhưng ở Việt Nam, từ nhỏ, Phương cho biết mình không được dạy cách đề đạt nguyện vọng.

“Tôi là người Việt Nam sang Mỹ học tập và làm việc, chưa bao giờ nghĩ mình sẽ trở thành một người Mỹ. Tại công ty, câu chuyện hành lang, mọi người sẽ nói về bóng bầu dục, trượt tuyết hay chơi những môn thể thao. Là một sinh viên quốc tế, kinh tế eo hẹp, tôi không có điều kiện để trải nghiệm những điều đó. Việc phải giao tiếp với mọi người về văn hóa rất khó khăn”.

Trong các công ty công nghệ Nguyễn Minh Phương đã từng làm, đa phần các đồng nghiệp là nam giới; đặc biệt cộng đồng người Ấn, người Trung rất mạnh và thường xuyên chia sẻ, cập nhật thông tin rất nhanh, làm việc rất hiệu quả. Trong khi cô gái người Việt duy nhất trong công ty dường như bị bỏ lại phía sau.

“Cảm giác đó rất bị lạc lõng”, Phương nói và cho biết cô đã phải tìm tới những hội nhóm người Việt cùng chuyên ngành như VietTech hay cộng đồng những phụ nữ trong ngành công nghệ.

“Đó là những cách tôi vượt qua rào cản văn hóa. Biết mình là ai và luôn tìm cách nâng cao giá trị của bản thân mình. Tôi dần học cách chấp nhận là mình sẽ không bao giờ thích môn bóng bầu dục hay các môn thể thao ngoài trời như các bạn Mỹ. Việc tôi tạo ra giá trị trong công ty không liên quan đến việc tôi thích bộ môn đó. Tôi luôn cố gắng học tập và khẳng định giá trị. Đây điều giúp tôi tự tin khi mình không bao giờ hòa nhập hoàn toàn với môi trường làm việc ở Mỹ”.

Từ cuối năm 2022 cho đến nay, xu hướng việc làm công nghệ trùng xuống. Sinh viên quốc tế ở những thị trường rất hot như Mỹ cũng gặp khó khăn. Tuy nhiên, ở Mỹ, đây vẫn là nơi hoạt động công nghệ rất sôi nôi với những cộng đồng, sự kiện dành cho phụ nữ hay những người ngoại đạo tham gia. Phương cho biết công việc đầu tiên cô có được cũng đến từ những hội nghị chuyên ngành công nghệ, nơi người phụ nữ trong ngành chia sẻ với nhau và cho nhau những cơ hội để phát triển. Bất kì bạn ở đâu, trong lĩnh vực nào cũng có thể tham gia vào ngành công nghệ nếu bạn muốn.

“Tôi có quen người bạn Guinea nhập cư sang Mỹ. Ban ngày bạn ấy làm cho công ty công nghệ, buổi tối lên trường học code. Một bạn đồng nghiệp cũ của tôi cũng bỏ nghề cảnh sát, để lại vợ con ở Thổ Nhĩ Kỳ, sang Mỹ làm đủ mọi nghề, tự học code. Sau đó 5 năm, anh trở thành kỹ sư máy học tại một ngân hàng lớn. Ngay tại Google nơi tôi làm việc, Chủ tịch của Google Workspace là phụ nữ, Giám đốc Kỹ thuật sản phẩm Docs, Sheet mà mọi người đang dùng cũng là phụ nữ. Ngành công nghệ chưa chắc đã dành cho mọi người, nhưng ai cũng có thể làm công nghệ nếu bạn muốn”, Nguyễn Minh Phương chia sẻ.