Thay vì quy định điều chỉnh 6 tháng một lần, bắt đầu từ ngày 15/5 tới đây, giá điện sẽ được điều chỉnh 3 tháng một lần theo Quyết định 5/2024/QĐ-TTg quy định về cơ chế điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân vừa được Chính phủ ban hành. 

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sẽ xem xét, điều chỉnh giá điện căn cứ vào chi phí sản xuất, các biến động thông số đầu vào và việc phân bổ các khoản chi phí khác chưa được tính vào giá điện. EVN sẽ giảm giá điện tương ứng nếu mức giá giảm từ 1% trở lên so với giá bán hiện hành. Ngược lại, đơn vị này có quyền điều chỉnh tăng nếu mức giá tính toán tăng 3-5% và trong trường hợp tăng 5-10% thì EVN cần Bộ Công Thương chấp thuận; trên 10% cần báo cáo Thủ tướng.

Điều này cho thấy, giá điện sẽ chịu biến động theo thực tế, phụ thuộc nhiều vào giá nhiên liệu đầu vào của các doanh nghiệp sản xuất điện, tỷ giá..., có thể lên hoặc xuống theo các yếu tố tác động của nền kinh tế. Theo nhiều chuyên gia, có thể xem đây là bước chuẩn bị cần thiết để tiến tới vận hành thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, đồng thời hạn chế tình trạng dồn, tăng giá một cục giá điện gây khó cho người tiêu dùng.

Theo MBS, năm 2024, giá điện bán lẻ có thể sẽ tăng trong khoảng 5-10%. MBS tính toán, nếu giả định giá bán lẻ cao hơn giá đầu vào trung bình tại quý 3/2023 từ 0,4-5% thì EVN đã có thể bổ sung 43-73 ngàn tỷ đồng doanh thu. Như vậy, quyết định trên của Chính phủ còn góp phần đảm bảo cho hoạt động kinh doanh của EVN không chỉ trong ngắn hạn mà trong cả dài hạn, nhất là khi mùa khô đang đến gần.

Đáng chú ý, khi doanh nghiệp đầu ngành này đóng vai trò là nhà mua bán điện chính nên quyết định trên được cho sẽ ảnh hưởng lên cả "chuỗi giá trị ngành điện".

MBS cho biết, nhóm nhiệt điện như POW, PGV, NT2, QTP sẽ "ghi nhận khoản phải thu tiền điện tăng mạnh cùng tỉ trọng khoản phải thu/tổng tài sản cao", khi bản thân EVN được cải thiện dòng tiền, việc thanh toán cho các nhà máy này sẽ tích cực hơn.

Nhóm xây lắp điện như PC1, TV2 cũng sẽ được hưởng lợi khi nhu cầu đầu tư hạ tầng điện dự kiến tăng 12% so với cùng kỳ trong năm nay.

Các doanh nghiệp điện có dự án điện khí LNG như POW, PGV hay những doanh nghiệp năng lượng tái tạo như REE, GEX, HDG, BCG cũng có thể tận hưởng lợi thế. Quy hoạch điện 8 yêu cầu tỉ trọng các nguồn điện giá cao như điện khí LNG tăng từ 9 lên 24%, điện gió tăng 6 lên18%... sẽ khiến dư địa huy động các nguồn điện giá cao sẽ tăng lên, hỗ trợ tích cực cho các doanh nghiệp trên. Với EVN, chi phí huy động bình quân khả năng tăng tuy nhiên cơ chế mới sẽ giúp doanh nghiệp chuyển một phần rủi ro sang giá bán lẻ. 

Như vậy, nhóm cổ phiếu ngành điện hứa hẹn câu chuyện mới trong thời gian tới. Dù vậy, vấn đề được đặt ra là việc tính toán giá điện của EVN cần sự minh bạch và sự đồng thuận của người dân.

"Quy định là ba tháng điều chỉnh một lần, nhưng không có nghĩa rằng cứ ba tháng sẽ điều chỉnh giá, mà còn tùy thuộc vào đánh giá tác động tới kinh tế vĩ mô, cũng như tùy thuộc vào kết quả tính toán cập nhật giá điện đã đủ mức để được xem xét điều chỉnh theo quy định hay chưa…", ông Trần Việt Hòa, Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực - Bộ Công Thương đánh giá.