Giá vàng thế giới đã chính thức thiết lập một cột mốc lịch sử khi vượt ngưỡng 5.000 USD/ounce (USD/oz) vào ngày 26/01/2026. Chỉ trong chưa đầy một tháng đầu năm 2026, kim loại quý này đã tăng trưởng hơn 17%, vượt xa mọi dự báo lạc quan nhất của các chuyên gia kinh tế hồi cuối năm ngoái.

Tại các thị trường giao dịch lớn như New York và London, giá vàng giao ngay (Gold Spot Price) có thời điểm đã chạm mức 5.110,50 USD/oz, kéo theo sự tăng giá của các kim loại quý khác như Bạc, cũng đã vượt mức 100 USD/oz.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đà tăng không phanh này bắt nguồn từ những tuyên bố gây sốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với các đồng minh. Việc đe dọa áp thuế 25% lên các quốc gia thuộc Khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO - North Atlantic Treaty Organization) nhằm gây áp lực trong thương vụ thâu tóm đảo Greenland đã tạo nên một cú sốc niềm tin.

Dù chính quyền Washington sau đó đã tạm dừng các đe dọa này, thị trường vẫn ở trạng thái cảnh giác cao độ. Các nhà đầu tư coi đây là một sự đứt gãy vĩnh viễn trong quan hệ ngoại giao và thương mại truyền thống, khiến họ phải tìm đến vàng như một tài sản trú ẩn an toàn (Safe-haven asset).

Bên cạnh các yếu tố ngoại giao, những biến động tại Washington cũng góp phần đẩy giá vàng lên cao. Việc Bộ Tư pháp Mỹ mở cuộc điều tra hình sự nhắm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, Jerome Powell, đã làm dấy lên lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương. Sự bất định này, kết hợp với nguy cơ chính phủ Mỹ đóng cửa và các lệnh trừng phạt kinh tế mới nhắm vào Canada và Venezuela, đã khiến đồng Đô la Mỹ (USD - US Dollar) suy yếu.

Chỉ số đồng Đô la (DXY - US Dollar Index) đã giảm xuống mức thấp nhất trong bốn tháng, tạo điều kiện cho các loại hàng hóa định giá bằng đồng tiền này trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư quốc tế.

Trong bối cảnh hệ thống tiền tệ dựa trên đồng USD gặp nhiều thách thức, các ngân hàng trung ương trên thế giới đã tăng cường dự trữ vàng để bảo vệ bảng cân đối kế toán. Theo dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC - World Gold Council), các quốc gia như Ba Lan đã công bố kế hoạch nâng mức dự trữ vàng từ 550 tấn lên 700 tấn. Trung Quốc cũng tiếp tục chuỗi mua vàng trong 14 tháng liên tiếp. Việc các định chế tài chính lớn ưu tiên tài sản thực thay vì các tài sản định danh bằng tiền tệ đã tạo ra một lực cầu bền vững, đẩy giá vàng liên tục phá vỡ các mức rào cản kỹ thuật.

Dù đã đạt mức giá kỷ lục, nhiều tổ chức tài chính như Goldman Sachs vẫn tiếp tục nâng mức dự báo giá vàng lên 5.400 USD/oz vào cuối năm 2026. Một số nhà phân tích thậm chí còn kỳ vọng con số 6.000 USD/oz nếu các căng thẳng địa chính trị không được xoa dịu.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cảnh báo về những đợt điều chỉnh ngắn hạn do hoạt động của các nhà đầu tư cá nhân. Sự biến động mạnh của giá vàng trong giai đoạn này phản ánh rõ nét tâm lý sợ hãi và kỳ vọng vào một trật tự kinh tế đa cực mới, nơi vàng không chỉ là công cụ chống lạm phát mà còn là một loại bảo hiểm địa chính trị thiết yếu.

Tại Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khẩn trương hoàn thiện phương án thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia ngay trong tháng 1. Mục tiêu cốt lõi của đề án này là nhằm kéo gần khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới, đồng thời tăng cường tính minh bạch và hạn chế tình trạng đầu cơ trục lợi.

Việc vận hành sàn giao dịch được kỳ vọng sẽ giúp Chính phủ quản lý thị trường hiệu quả hơn và khơi thông nguồn lực vàng nhàn rỗi trong dân cư để phục vụ phát triển kinh tế.