Đây là nội dung được nhiều ĐBQH cho ý kiến tại hội nghị bàn về dự thảo Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT) sửa đổi, sáng 29/8. Theo báo cáo giải trình tiếp thu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hai phương án được đưa ra để lấy ý kiến. Cụ thể, phương án 1 là phân bón sẽ chịu thuế VAT 5%. Phương án 2, giữ nguyên quy định hiện hành, theo đó phân bón là mặt hàng không chịu thuế VAT.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Đắk Nông) cho rằng, đưa phân bón vào nhóm chịu thuế VAT với mức thuế suất 5% có thể giải quyết bất cập cho doanh nghiệp trong việc hoàn thuế đầu vào. Thế nhưng, chính sách này chắc chắn sẽ làm tăng giá phân bón, tác động đến sản xuất nông nghiệp, đời sống người nông dân. 

Ông Mai dẫn báo cáo của Ủy ban Tài chính, Ngân sách, đề cập tới việc áp thuế VAT 5% sẽ có thể giúp doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước giảm giá thành sản phẩm. Nhưng việc kinh doanh của doanh nghiệp vận hành theo thị trường, áp thuế 5% không thể đảm bảo việc giảm giá sản phẩm có diễn ra hay không, "Nhà nước cũng không thể bắt buộc doanh nghiệp làm việc này". 

Từ phân tích đã nêu, ông Mai đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành. Trường hợp muốn đảm bảo sự hài hòa, ông Mai kiến nghị có thể cân nhắc đưa phân bón vào nhóm chịu thuế suất 0%. Như vậy vừa xử lý bất cập trong việc hoàn thuế VAT đầu vào cho doanh nghiệp, vừa không ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.

Đồng quan điểm, Đại biểu Nguyễn Trường Giang, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cũng cho rằng, nếu áp thuế VAT 5% đối với phân bón sẽ là gánh nặng đối với người sản xuất nông nghiệp, làm tăng giá thành của sản phẩm đầu ra.

Mặt khác, ông Giang đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá lại số tiền hoàn thuế mỗi năm 1.500 tỉ đồng cho doanh nghiệp phân bón. Vì nếu đánh thuế 5% thì toàn bộ tiền đánh thuế 5% sẽ hoàn lại cho doanh nghiệp hết. Ngân sách nhà nước không thu được 4.200 tỉ đồng...

Ở góc nhìn khác, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) thì cho rằng cần có cách nhìn tổng thể, không nên chỉ dựa vào tăng giá hay hạ giá để quyết định việc có nên áp thuế VAT với phân bón hay không. 

"Việt Nam cần có một ngành sản xuất phân bón hiện đại, bình đẳng với thế giới, không phụ thuộc vào thị trường nhập khẩu. Nếu ngành sản xuất phân bón tốt thì người dân được lợi, sản xuất nông nghiệp được lợi", ông An nhìn nhận.

Đồng thời, ông An cho rằng nếu áp thuế VAT 5% với phân bón thì các doanh nghiệp sản xuất trong nước sẽ có dư địa để giảm giá bán - tức là có cơ hội chứ không phải giảm ngay lập tức. Chính sách này còn tạo cơ hội thu thuế của doanh nghiệp nhập khẩu, do đó cần cân nhắc giữa cái được và cái mất.  

Tranh luận về kiến nghị đưa phân bón vào nhóm chịu thuế suất VAT 0%, ông An nói điều này không phù hợp, vì thuế suất 0% chỉ áp dụng cho hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu. Nếu áp dụng cho phân bón thì còn rất nhiều mặt hàng khác, không thể mãi chạy theo như vậy.