'Mạnh tay' chia cổ tức cuối năm

Theo thống kê, ước tính năm 2023 có hơn 4 tỷ cổ phiếu ngân hàng được phát hành để trả cổ tức cho nhà đầu tư. Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy, tổng vốn điều lệ dự kiến tăng thêm của 28 ngân hàng lên tới hơn 163.000 tỷ đồng, cao hơn mức 154.000 tỷ đồng của năm 2022, và gấp 1,6 lần kế hoạch tăng thêm 100.000 tỷ đồng của năm 2021. 

Trong đó, nhóm "big 4" hiện nắm khoảng 44% thị phần tín dụng. Vì vậy, việc tăng vốn điều lệ cho nhóm này là cần thiết để đảm bảo dư địa cho vay. Khoảng 7-8 năm qua, đây là lần thứ 2, nhóm ngân hàng quốc doanh được tăng vốn điều lệ. Lần gần nhất, nhóm này tăng vốn là năm 2021, các năm còn lại hầu hết chia cổ tức bằng tiền mặt.

Cụ thể, BIDV mới đây vừa thông báo 29/11, ngày đăng ký cuối cùng để hưởng quyền nhận cổ tức. Tỷ lệ phát hành là 12,69%, tức cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu tại thời điểm chốt danh sách được nhận 12,69 cổ phiếu mới. Số cổ phiếu dự kiến phát hành là gần 642 triệu cổ phiếu.

Nguồn vốn phát hành từ lợi nhuận còn lại sau thuế, sau trích lập các quỹ năm 2021. Thời gian phân bổ cổ phiếu dự kiến trong tháng 12/2023. Hiện vốn điều lệ của BIDV ở mức 50.585 tỷ đồng. Sau khi phát hành gần 642 triệu cổ phiếu để trả cổ tức, vốn điều lệ của BIDV sẽ tăng lên 57.004 tỷ đồng.

Cũng trong "giai đoạn nước rút" của năm 2023, VietinBank có kế hoạch phát hành cổ phiếu trả cổ tức theo tỷ lệ 11,7% từ nguồn lợi nhuận còn lại sau thuế và sau trích các quỹ năm 2020. Kế hoạch tăng vốn thông qua đợt chia cổ tức bằng cổ phiếu này đã được NHNN chấp thuận tháng 10 vừa qua. Dự kiến, vốn điều lệ của VietinBank tăng từ hơn 48.000 tỷ đồng lên trên 53.700 tỷ đồng

Trước đó 3 tháng, "ông lớn" quốc doanh khác là Vietcombank đã chính thức tăng vốn điều lệ lên 55.890 tỷ đồng, sau khi chia cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 18,1% từ nguồn lợi nhuận sau thuế và trừ các quỹ 2019, 2020.

Trong đó, Agribank là trường hợp "bức thiết" nhất. Giữa năm nay, Agribank đã được Quốc hội thông qua chủ trương bổ sung vốn điều lệ cho giai đoạn 2021-2030 tối đa 17.100 tỷ đồng, tương ứng với phần lợi nhuận còn lại của ngân hàng nộp ngân sách nhà nước trong 3 năm 2021-2023. Kế hoạch tăng vốn điều lệ cho Agribank được chia thành 2 đợt, gồm khoảng 6.750 tỷ đồng bổ sung trong năm 2023 và 10.350 tỷ đồng trong năm 2024.

Thống đốc Nguyễn Thị Hồng dẫn số liệu thống kê tại thời điểm cuối năm 2021, hệ số an toàn vốn (CAR) tối thiểu của Agribank chỉ đạt 7%, thấp hơn so với các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước khác như Vietcombank (9,98%), VietinBank (8,54%) và BIDV (8,4%), và thậm chí thấp hơn nhiều so với một số nhà băng tư nhân khác như Techcombank, MB, VPBank.

"Do đó, việc bổ sung vốn cho Agribank là rất cấp thiết, giúp nhà băng 100% vốn nhà nước này đáp ứng các tỷ lệ CAR tối thiểu theo quy định 8%, hướng tới tuân thủ quy định Basel II", Thống đốc NHNN nhấn mạnh.

Ngoài nhóm "Big 4", một loạt ngân hàng đã chốt quyền nhận cổ tức như: OCB, Eximbank, VPBank, SeABank…Trong đó, nổi bật là VPBank cũng vừa chốt danh sách cổ đông để thực hiện chi trả cổ tức 10% bằng tiền mặt vào ngày ngày 20/11 vừa qua. Đây là lần đầu tiên trong hơn 10 năm qua, VPBank thực hiện chia cổ tức bằng tiền mặt. Với hơn 7,9 tỷ cổ phiếu đang lưu hành, VPBank đã chi ra hơn 7.900 tỷ đồng để trả cổ tức cho cổ đông.

Cần bổ sung vốn tới 10,7 tỷ USD để giữ an toàn cho CAR

Dễ dàng nhận thấy, đằng sau cuộc đua ồ ạt chia cổ tức bằng cổ phiếu mà các nhà băng ưu tiên lựa chọn đều nhằm mục đích gia cố thêm nguồn lực để tăng vốn điều lệ. Bởi thực tế, dù "sức khỏe" của hệ thống ngân hàng Việt Nam đã được cải thiện, song nhìn chung vẫn đang mỏng vốn, CAR thấp hơn nhiều so với khu vực.

Liên hệ với các nước trong khu vực như Indonesia, CAR bình quân là 22,6%; Philippines là 17,2%; Singapore là 17,1%; Thái Lan là 19,6%; Malaysia là 18,5%). Trong khi đó, CAR của nhóm các ngân hàng gốc nhà nước tính đến cuối năm 2022 chỉ "mỏng manh" ở mức 9,04%. Trong khi đó, nhóm ngân hàng tư nhân có CAR cao hơn khá nhiều, đạt 12,29%. Riêng nhóm ngân hàng nước ngoài, hệ số CAR đạt 18,61%, tương đồng mức bình quân trong khu vực.

Lý giải có sự chênh lệch lớn về tỷ lệ CAR giữa nhóm ngân hàng quốc doanh và ngân hàng tư nhân, các chuyên gia cho rằng, khác với khối tư nhân, việc tăng vốn điều lệ nằm ngoài khả năng tự chủ của các ngân hàng thương mại nhà nước. Tốc độ tăng vốn điều lệ chậm hơn tăng trưởng tài sản trong nhiều năm, khiến CAR của những nhà băng này "yếu thế" hơn so với mặt bằng chung và đang cận kề ngưỡng tối thiểu. 

Bên cạnh đó, các nước trong khu vực đã "chín" khi áp dụng Basel III hoặc một phần của Basel III, trong khi các ngân hàng của Việt Nam mới chỉ nhen nhóm giai đoạn triển khai Basel II. Vì thế, thời gian qua, các ngân hàng lớn hay nhỏ đều đang đẩy mạnh hoạt động tăng vốn để nâng cao năng lực tài chính tạo bộ đệm dày dặn xử lý những rủi ro. 

"Các quy định về an toàn hoạt động ngân hàng trên thế giới càng ngày càng "siết", và Việt Nam không nằm ngoài xu hướng đó. Sau Basel III, Basel 3,5 đang hình thành và Basel IV đang được nghiên cứu, đòi hỏi các ngân hàng phải tăng vốn, đảm bảo các tỷ lệ an toàn. Theo đó, hệ thống ngân hàng cần bổ sung vốn tới 10,7 tỷ USD (2,9% GDP) để đảm bảo dự phòng rủi ro và duy trì hệ số CAR ở mức 10%", Fitch Ratings nhận định.