Chia sẻ tại Hội thảo với chủ đề “Tăng cường khả năng tiếp cận và hấp thụ vốn của khu vực doanh nghiệp: Khó khăn, thách thức và quyết tâm”, ngày 22/8, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Đào Minh Tú, thông tin, tăng trưởng tín dụng 7 tháng đầu năm nay chỉ đạt 9,54% chưa bằng một nửa so với cùng kỳ năm 2022, trong khi đó, định hướng tăng trưởng tín dụng năm nay lên tới 14-15%.

Ông Tú cho rằng, việc tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, duy trì và khôi phục sức khỏe của khu vực doanh nghiệp là ưu tiên hàng đầu, trong đó sự suy giảm khả năng tiếp cận và hấp thụ vốn là vấn đề được đặc biệt quan tâm, cần nhanh chóng đưa ra các giải pháp, chính sách hiệu quả để tháo gỡ.    

“Chưa bao giờ điều hành chính sách tiền tệ khó khăn như hiện nay, trong khi các nước vẫn đang thắt chặt tiền tệ thì chúng ta giảm lãi suất, nới lỏng tiền tệ”, ông Tú nhấn mạnh và cho rằng thời gian qua ngành ngân hàng đã có 4 lần hạ lãi suất điều hành, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ, giảm phí thanh toán… góp phần hỗ trợ khu vực doanh nghiệp vượt qua các khó khăn, thách thức, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh để từng bước phục hồi.  

Song, ông Tú băn khoăn, hiện nay, NHNN đang đứng giữa "hai dòng nước", nếu không tạo điều kiện cho tín dụng thì sẽ khó có tăng trưởng, nưng nếu “tháo” điều kiện tăng trưởng tín dụng thì nợ xấu tăng lên, khiến “cục máu đông” nợ xấu vừa mới tạm thời được xử lý lại quay trở lại hoành hành.

"Thực tế, các ngân hàng không thể lỗ, nếu ngân hàng lỗ sẽ dẫn đến đổ vỡ, kéo theo cả hệ thống khó khăn. Ngân hàng rất khác với doanh nghiệp. Ngân hàng chỉ lãi ít lãi nhiều, chứ không thể lỗ. Không chỉ Việt Nam mà các nước cũng vậy", Phó Thống đốc cho hay.

Để "chia lửa" với ngành ngân hàng, TS. Phạm Thế Anh, Trưởng Khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, trong bối cảnh sức cầu rất yếu, để kích tín dụng, Chính phủ có thể sử dụng một số biện pháp hỗ trợ tổng cầu có chọn lọc nhưng cần kết hợp các chính sách cải thiện tổng cung tiềm năng.

Phân tích cụ thể về ba động lực từ phía cầu đều đang suy yếu, chuyên gia Phạm Thế Anh chỉ rõ, thứ nhất, tổng mức bán lẻ tăng tốt trong quý I nhưng chậm lại trong quý II. Cụ thể, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 7 tháng đầu năm chỉ tăng 10,4% so với cùng kỳ năm ngoái, dự kiến  cuối năm, tiêu dùng sẽ tăng chậm lại do lãi suất cao, thu nhập và tài sản giảm...

Động lực thứ hai là đầu tư công tăng khá, các thành phần đầu tư khác đều yếu. Đầu tư nhà nước tăng tốc nhưng còn thấp so với kế hoạch năm do thiếu động lực, vướng mắc pháp lý hay giá nguyên vật liệu cao. Động lực cuối cùng là xuất nhập khẩu hàng hóa đang giảm mạnh hơn qua các quý. Do nhập khẩu giảm sâu hơn xuất khẩu nên 7 tháng đầu năm, cán cân thương mại thặng dư tới 16,5 tỷ USD.

Dự báo về khả năng tăng trưởng năm nay, chuyên gia cho biết, tăng trưởng hồi phục nhẹ nhưng ở mức thấp so với điều kiện bình thường và có nguy cơ kéo dài. Khu vực công nghiệp, đặc biệt là sản xuất chế biến chế tạo, chịu ảnh hưởng mạnh nhất.

"Lạm phát có xu hướng giảm nhanh trong nửa đầu năm, tuy nhiên lạm phát cơ bản giảm chậm hơn. Các đối tác thương mại lớn tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất cao, ít nhất là trong phần còn lại của năm", ông Thế Anh nhìn nhận. 

Nêu các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, TS Phạm Thế Anh cho rằng, cần khuyến khích đầu tư của khu vực tư nhân thông qua tiếp tục hạ lãi suất cho vay nhằm giảm chi phí vốn, tăng khả năng tiếp cận vốn trên thị trường chứng khoán, kích thích được tiêu dùng nhờ sự hồi phục của thị trường tài sản...

“Tuy nhiên, cần kiểm soát tăng trưởng cung tiền quanh 10% và tránh nôn nóng hạ lãi suất chính sách dồn dập. Đặc biệt Ngân hàng Nhà nước cần ưu tiên sử dụng các biện pháp tài khóa”, ông Thế Anh nhấn mạnh.

Cũng theo ông Thế Anh, với bối cảnh lạm phát cơ bản giảm chậm, giới hạn về lãi suất thực dương, bất ổn tỷ giá hay chính sách tiền tệ không đạt hiệu quả kích thích đầu tư vì tâm lý doanh nghiệp hiện vẫn hết sức bi quan và sức cầu yếu thì nên ưu tiên sử dụng các biện pháp tài khóa nghịch chu kỳ.

Dù vậy, để có “dư địa” thực hiện kích thích tài khóa cần tiếp tục đẩy nhanh đầu tư công, tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng, tránh dàn trải. Phát triển nhà ở xã hội đáp ứng nhu cầu thực. Bổ sung, xây dựng mới các trường học công đáp ứng đủ nhu cầu xã hội. Theo ông Thế Anh, đây là chính sách lâu dài, hạn chế tác động phụ. Đồng thời, kích thích tiêu dùng thông qua trợ cấp an sinh xã hội cho hộ nghèo và người bị mất việc. Nâng mức thu nhập chịu thuế, đồng thời giảm thuế suất thu nhập cá nhân. Giảm VAT hàng thiết yếu nội địa...

“Ưu điểm của chính sách này là đạt hai mục tiêu an sinh xã hội và kích cầu. Hiệu quả do xu hướng tiêu dùng biên cao. Vừa là chính sách tạm thời vừa lâu dài, ít tác động phụ”, chuyên gia Phạm Thế Anh nhận định.