Theo Solai Coffee và Genuine Origin Blog, chính sách thuế quan mới đã áp mức thuế cơ bản 10% lên hầu hết các mặt hàng, bao gồm cả cà phê. Mức thuế này còn được nâng lên cao hơn đối với một số quốc gia cụ thể, gây ra sự xáo trộn lớn trong chuỗi cung ứng.

Nổi bật nhất là mức thuế 50% áp lên Brazil, nhà sản xuất cà phê lớn nhất thế giới, do những căng thẳng về địa chính trị. Các quốc gia xuất khẩu lớn khác cũng chịu ảnh hưởng, với mức thuế 20% cho Việt Nam, 10% cho Colombia và 25% cho Ấn Độ.

Giá tăng vọt, chuỗi cung ứng bị xáo trộn

Sự thay đổi này đã ngay lập tức được phản ánh vào giá bán lẻ tại Mỹ, đồng thời gây ra những xáo trộn sâu sắc trong chuỗi cung ứng.

Theo Bộ Lao động Mỹ, giá cà phê đã tăng 20,9% chỉ trong tháng 8 so với cùng kỳ năm trước. Giá bán lẻ trung bình mỗi pound cà phê rang xay hiện đã lên tới 8,87 USD, một con số kỷ lục, tăng mạnh so với mức 7,02 USD hồi tháng 1. Mức tăng này không chỉ do thuế quan mà còn do lạm phát và các yếu tố khác.

Các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ, đặc biệt là các nhà rang xay quy mô nhỏ, là những đối tượng chịu tác động trực tiếp nhất. Thuế quan khiến họ phải trả thêm chi phí để mua hạt cà phê xanh. Mức thuế cao buộc các nhà nhập khẩu phải tìm kiếm nguồn cung thay thế, làm gián đoạn các mối quan hệ thương mại lâu đời.

Tuy nhiên, không phải quốc gia nào cũng có quy mô và khả năng cung ứng lớn như Brazil (chủ yếu là Arabica) hay Việt Nam (thủ phủ của Robusta). Điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn cung, đặc biệt là đối với các loại cà phê chuyên biệt, và làm tăng nguy cơ lạm phát.

Cơ hội và thách thức cho cà phê Việt Nam

Trong bối cảnh các nhà xuất khẩu Brazil đang phải đối mặt với mức thuế quá cao và tìm kiếm các thị trường thay thế, tình hình này lại mở ra những cơ hội mới cho các quốc gia khác. Đối với Việt Nam, dù cũng chịu mức thuế 20%, nhưng ngành cà phê vẫn đang có những tín hiệu tích cực.

Trong 7 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam đạt gần 6 tỷ USD, một con số kỷ lục, vượt cả tổng giá trị xuất khẩu của năm trước. Mặc dù lượng xuất khẩu chỉ tăng 7,4%, nhưng giá trị lại tăng tới 64,9%, cho thấy giá bán trung bình đã tăng mạnh lên 5.672,2 USD/tấn. Các thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam hiện là Đức, Ý và Tây Ban Nha, cho thấy sự đa dạng hóa thị trường đã phát huy hiệu quả.

Tuy nhiên, mối quan hệ thương mại với Mỹ vẫn rất quan trọng. Mặc dù thị phần cà phê của Việt Nam tại Mỹ đã giảm sút, nhưng với việc Brazil chịu mức thuế cao, các nhà nhập khẩu Mỹ có thể sẽ chuyển hướng sang tìm kiếm nguồn cung từ các quốc gia có mức thuế thấp hơn hoặc nguồn cung ổn định hơn, trong đó có Việt Nam. Đây là một thách thức nhưng cũng là cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam tìm cách nâng cao chất lượng và thương hiệu để cạnh tranh trên thị trường này.

Ông Timen Swijtink, nhà sáng lập Lacàph Coffees tại Việt Nam, nhận định trên The Guardian rằng dù chịu thuế, nông dân Việt Nam vẫn sẽ tìm được thị trường mới, nhất là khi nhu cầu toàn cầu vẫn mạnh và nhu cầu từ Trung Quốc đang tăng trưởng "như tên lửa".

Chính sách thuế quan của Mỹ đang làm thay đổi bản chất của thị trường cà phê toàn cầu. Trong khi nó gây ra những khó khăn cho các nhà nhập khẩu và người tiêu dùng Mỹ, nó cũng là một phép thử và cơ hội để các quốc gia xuất khẩu như Việt Nam chứng minh khả năng thích ứng và mở rộng thị trường của mình.

Sự tăng trưởng ấn tượng về giá trị xuất khẩu của Việt Nam trong những tháng đầu năm cho thấy ngành cà phê đã sẵn sàng đối phó với những biến động mới và tiếp tục khẳng định vị thế trên bản đồ cà phê thế giới.