Liên quan đến những tiêu cực trong ngành đăng kiểm, sát hạch cấp giấy phép lái xe... trong phiên chất vấn sáng 8/6, tại Kỳ họp 5, Quốc hội khoá XV, đại biểu Leo Thị Lịch (đoàn Bắc Giang) cho rằng, tất cả giải pháp do thiếu cán bộ đăng kiểm, Bộ trưởng nói chỉ cần đào tạo lãnh đạo cho các trung tâm đăng kiểm là xong nhưng việc đó chỉ giải quyết "phần ngọn" vấn đề. Nữ đại biểu này muốn làm rõ trách nhiệm quản lý Nhà nước của các cơ quan.

“Có phải khi xã hội hóa thiếu sự kiểm tra, giám sát nên xã hội hóa đến mức mất kiểm soát, để các trung tâm đăng kiểm tự do lộng hành, nhiều xe hết niên hạn vẫn được đưa vào sử dụng?”, bà Lịch nêu vấn đề.

Giải trình vấn đề này, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng thẳng thắn, nguyên nhân sai phạm của các trung tâm đăng kiểm do chưa phản ứng kịp thời với thay đổi của chính sách. Ông dẫn chứng Nghị định 139 của Chính phủ có quy hoạch mạng lưới đăng kiểm nhưng khi Luật Quy hoạch ra đời, các quy hoạch ngành không còn hiệu lực nên trung tâm đăng kiểm ở các địa phương nở rộ.

“Chỉ 2 năm trung tâm đăng kiểm tăng lên 281, vượt cả mạng lưới đăng kiểm đến 2030. Chính vì việc trung tâm đăng kiểm nở rộ nên cạnh tranh không lành mạnh rồi dẫn đến tiêu cực. Trong câu chuyện này có sự tham ô, cấu kết, có trách nhiệm và vấn đề đạo đức của các bộ phận từ lãnh đạo cấp phòng, đến lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam. Việc này đã vô hiệu hóa hiệu quả của công tác kiểm tra giám sát bởi khi họ cấu kết tham ô với nhau, họ không thể “lấy đá ghè chân mình”, ông Thắng khẳng định 

Theo Bộ trưởng Thắng, nhận diện được vấn đề này, Nghị định 139 sửa đổi đã đưa vào yếu tố kiểm soát việc mở trung tâm đăng kiểm tại địa phương; phân quyền cấp phép mở dịch vụ đăng kiểm cho Sở Giao thông vận tải các địa phương và siết chặt quy định kiểm soát công tác đăng kiểm.

Đại biểu Nguyễn Thành Nam (đoàn Phú Thọ) tranh luận về trách nhiệm quản lý Nhà nước trong hoạt động đăng kiểm cũng như việc thanh tra, giám sát kịp thời để tránh nhu cầu đăng kiểm tăng cao dễ bị lợi dụng.

Trả lời, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng giải thích, hoạt động đăng kiểm tương đối khép kín nên khi thanh tra vào kiểm tra chỉ có thể làm việc trên hồ sơ; trong khi sai phạm, vi phạm không nằm trong hồ sơ; hồ sơ đẹp nhưng vẫn sai phạm.

"Có lỗ hổng trong công nghệ thông tin khi kiểm tra phương tiện nhưng do bảo mật kém nên bị lợi dụng; các trung tâm đăng kiểm dùng phần mềm can thiệp làm thay đổi số liệu mà nếu nghiệp vụ thanh tra bình thường thì không thể phát hiện", ông Thắng nói.

Việc tiêu cực nhận tiền, tham ô, tham nhũng cũng ở ngoài nên khó khăn cho công tác thanh tra. Dù vậy, ông Thắng khẳng định “không thể phủ nhận được do thanh tra chưa làm hết trách nhiệm”. Ông kể lại khi nhận nhiệm vụ, ông yêu cầu làm ngay 2 việc là thanh tra hệ thống đăng kiểm và thanh tra việc đào tạo cấp phép lái xe.

“Nhưng khi anh em về báo cáo có nội dung không làm được là chỉ kết luận có dấu hiệu sai phạm can thiệp hệ thống giám sát thời gian và quãng đường lái xe. Tôi không chịu và nói ông không làm tròn trách nhiệm. Nhiều vụ phức tạp Bộ Công an, Ủy ban Kiểm tra Trung ương làm được sao thanh tra không làm được?”, ông Thắng nói về yêu cầu tập trung lực lượng và cho hay vừa qua đã bắt đầu làm có hiệu quả.

Về quy hoạch chuyên ngành mạng lưới trung tâm đăng kiểm, Bộ trưởng Bộ GTVT cho biết, Luật Quy hoạch không có lỗi, mà vấn đề ở phản ứng chính sách của Bộ GTVT.

Khi luật ra đời, quy hoạch này hết hiệu lực, bị bãi bỏ, đáng ra bộ cần chỉ đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn để kiểm soát, nhưng bộ đã không kịp làm việc đó, đây là một trong những nguyên nhân khiến các trung tâm đăng kiểm nở rộ, dẫn đến quản lý, kiểm soát không tốt. Các trung tâm đăng kiểm cạnh tranh không lành mạnh, dẫn đến sai phạm như vừa qua. 

Bộ trưởng Thắng cam kết trong thời gian tới sẽ siết rất chặt các quy định liên quan. Nghị định 139 vừa được ban hành là điều kiện, cơ sở để thanh kiểm tra được quản lý tốt hơn, quy định rõ trách nhiệm của các đơn vị, cá nhân.