Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ tư, sáng 28/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022; dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2023.

Trong phiên thảo luận về kinh tế - xã hội, tình trạng thiếu xăng dầu thời gian qua ở một số tỉnh, thành phố là nội dung được các đại biểu quan tâm, cho ý kiến. Bộ trưởng Bộ Công thương đã giải trình một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm. 

Theo Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên, xăng dầu là hàng vật tư chiến lược, có ý nghĩa sống còn của mọi nền kinh tế, vấn đề khủng hoảng năng lượng đã, đang và sẽ ngày càng trở nên trầm trọng trong phạm vi toàn cầu.

Bộ trưởng Diên cho biết, tại thời điểm đầu tháng 10, cả nước có khoảng 3 triệu m3 xăng dầu (gồm nguồn từ 2 nhà máy lọc dầu, dự trữ thương mại, lượng nhập khẩu trong kỳ của 34 doanh nghiệp đầu mối) đủ cho nhu cầu sản xuất, tiêu dùng tới hết tháng 11. Chưa kể các nhà máy đang sản xuất, nhập khẩu tiếp theo kế hoạch.

Tuy nhiên, để xảy ra hiện tượng thiếu hàng cục bộ ở hệ thống phân phối, thương nhân phân phối và cửa hàng bán lẻ ở TP.HCM và một số tỉnh phía Nam là điều rất đáng tiếc và bất thường. Bởi dù hoàn cảnh khó khăn giống nhau nhưng phần lớn các tỉnh, thành phố, nhất là phía Bắc và miền Trung thì không xảy ra như vậy.

"Ở nước ta, theo quy định hiện hành, vấn đề quản lý cung ứng, kinh doanh xăng dầu được giao cho 7 bộ, ngành, cơ quan chức năng và chính quyền 63 tỉnh, thành phố thực hiện. Để làm tốt công tác này, cần có sự hợp tác chặt chẽ, nhuần nhuyễn, hiệu quả, nhất là trong bối cảnh có nhiều biến động", Bộ trưởng Bộ Công Thương nói.

Về nguyên nhân bất ổn thị trường xăng dầu vừa qua, ngoài lý do khách quan từ thị trường thế giới, Bộ trưởng Bộ Công thương cho rằng, chủ yếu do doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu bị lỗ; tỷ giá cao, giá mua biến động liên tục... gây rủi ro. Doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối đã không thể lấy đâu ra chiết khấu cho đại lý, cửa hàng bán lẻ. Vì thế, một số nơi bị đứt gãy cục bộ ở khâu bán lẻ.

Riêng TP.HCM và một số tỉnh phía Nam, theo Bộ trưởng Bộ Công thương, nơi đây tập trung tới 44% số lượng thương nhân phân phối cả nước, với 144/332 thương nhân phân phối. Thực tế khảo sát, nhiều thương nhân phân phối ký hợp đồng mua hàng của nhiều đơn vị đầu mối, nhưng lại không mua hàng thường xuyên, gây khó cho việc chủ động nguồn hàng của doanh nghiệp đầu mối. Khi thiếu hàng, các thương nhân phân phối này quay lại mua hàng của đầu mối và đương nhiên không còn cơ hội, vì thế dẫn tới đứt gãy.

Về giải pháp khắc phục tình trạng này trong thời gian tới, Bộ trưởng Diên cho biết cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Trước hết, tập trung chỉ đạo hướng dẫn các doanh nghiệp đầu mối, kinh doanh phân phối chia sẻ nguồn cung trong dự trữ của mình để kịp thời chi viện, ứng cứu trong điều hành; phối hợp với Ngân hàng Nhà nước kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu về tiếp cận nguồn vốn bảo lãnh tín dụng - đây được xem là điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp xăng dầu có thể tồn tại, phát huy vai trò quan trọng của mình trong cung ứng cho xã hội cho mặt hàng đặc biệt này.

Đồng thời, để doanh nghiệp xăng dầu không lỗ và có lỗ thì cũng trong khả năng chịu được ở thời điểm thị trường xăng dầu có nhiều biến động, Bộ Công thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành chức năng tham mưu cho Quốc hội, Chính phủ và cùng các cơ quan chức năng tiếp tục sử dụng công cụ thuế, phí, quỹ xăng dầu và chính sách an sinh khi cần thiết để điều hành giá bán lẻ xăng dầu, phù hợp với biến động giá thế giới, đáp ứng mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định an sinh xã hội.

Ngoài ra, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho rằng, cần tiếp tục triển khai phần mềm quản lý, phân phối kinh doanh xăng, dầu thống nhất trực tiếp từ Bộ Công thương đến các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp đầu mối và thực hiện phân phối; từ các tỉnh thành đến các đại lý bán lẻ trong cả nước nhằm bảo đảm tính khách quan, chính xác, minh bạch, kịp thời. Khẩn trương triển khai rà soát, đề xuất cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các cơ chế, chính sách quản lý trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh xăng dầu…

"Bộ Công thương cũng sẽ yêu cầu doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối chia sẻ nguồn trong dự trữ thương mại để chi viện cho các địa bàn bị thiếu; phân giao sản lượng nhập khẩu trong quý 4 cho các doanh nghiệp đầu mối. Bộ Công Thương sẽ phối hợp, tăng cường kiểm tra, giám sát toàn hệ thống kinh doanh xăng dầu, cương quyết xử lý nghiêm vi phạm, kể cả rút giấy phép vĩnh viễn với doanh nghiệp vi phạm nhiều lần", Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.