Thông tin từ TS. Quỳnh Trần, Thương vụ Việt Nam tại Canada cho biết, năm 2021, Trung Quốc xuất khẩu gần 5 tỷ USD điện thoại di động vào Canada. Việt Nam đứng thứ hai với 1,068 tỷ USD.

Cách đây 10 năm, Việt Nam chưa từng xuất khẩu mặt hàng này vào Canada. Năm 2014, giá trị xuất khẩu mới là 47 triệu USD và năm 2018 là 432 triệu USD. Giai đoạn 2018-2022, tốc độ tăng trưởng kim ngạch mặt hàng đạt 147%. Dự báo năm 2022, kim ngạch điện thoại di động sang thị trường này sẽ tăng trưởng 8%, ước đạt 1.15 tỷ USD.

Mỗi năm, Canada nhập khẩu trung bình từ 5.5-6.5 tỷ USD; nhu cầu nhập khẩu ổn định và có mức tăng trưởng khoảng 1.2%/năm. Mặc dù vậy, tỷ lệ sở hữu điện thoại trên đầu người của Canada chỉ ở mức 0.3 chiếc/người do cước phí tại đây thuộc hàng cao nhất thế giới. Mức tăng trưởng số lượng điện thoại di động tại Canada dự báo tăng khoảng 5.1%/năm. Dự kiến, đến năm 2025 sẽ có 33 triệu thuê bao di động và đến năm 2027, Canada sẽ có trên 14 triệu máy điện thoại di động.

Tại Canada, thị phần điện thoại di động lớn nhất thuộc về Apple với 58,5%, tiếp theo là Samsung 28.5%, Google với 3% và các thương hiệu khác như LG, Huawei, Motorola chỉ khoảng 5%. Dự báo Apple và Samsung sẽ thống trị và lấn dần các thương hiệu khác, đặc biệt là Huawei.

Thị trường nhập khẩu điện thoại di động của Canada với 10 đối tác chính, chiếm trên 99% thị phần, gồm: Trung Quốc, Việt Nam, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Hongkong, Thái Lan, Tây Ba Nha, Đài Loan, Mexico, Anh.

Năm 2018, Trung Quốc chiếm tới 81% thị phần điện thoại di động của Canada, Việt Nam đứng thứ ba chỉ chiếm 7%, sau Hàn Quốc (10%). Do Hàn Quốc đã chuyển dịch gần như toàn bộ chuỗi sản xuất Samsung sang Việt Nam để tận dụng lợi thế nhân công giá rẻ và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam, nên đến 2021, thị phần của Việt Nam đã tăng lên 17%, Trung Quốc giảm xuống còn 79% và Hàn Quốc còn 2%, thị phần các nước còn lại không đáng kể.

Thương vụ Việt Nam tại Canada nhận định, tốc độ tăng trưởng kim ngạch và thị phần điện thoại di động của Việt Nam tại Canada cho thấy hiệu ứng tích cực của Hiệp định CPTPP mang lại. Khi chi phí thuê bao và dữ liệu rẻ hơn, nhu cầu tiêu thụ điện thoại di động ở thị trường này chắc chắn sẽ tăng đột biến. Người dân Canada ưa chuộng các sản phẩm của Apple hơn Samsung, có thể thị phần xuất khẩu của Việt Nam sẽ khó cạnh tranh thêm với Trung Quốc, nhưng chắc chắn, kim ngạch xuất khẩu điện thoại di động của Việt Nam sang Canada sẽ vẫn giữ vững mốc trên 1 tỷ USD.

Điện thoại di động đã trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, chiếm gần 14% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Canada. Tuy nhiên, theo TS Quỳnh Trần, đây là mặt hàng gia công cho thương hiệu nước ngoài, phụ thuộc hoàn toàn vào chiến lược sản xuất và đầu tư của nhà đầu tư FDI.

Nếu Việt Nam thu hút được Apple chuyển dịch một phần chuỗi sản xuất từ Trung Quốc, triển vọng gia tăng kim ngạch và thị phần của Việt Nam sẽ là chắc chắn. Ngược lại, nếu các lợi thế níu giữ đầu tư không còn, khiến các nhà đầu tư FDI chuyển dịch chuỗi sản xuất đi nơi khác, Việt Nam sẽ mất đi mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao.

Nghiên cứu ở Canada cho thấy, giới trẻ sử dụng điện thoại di động Apple thường mua ít nhất 5-8 phụ kiện điện thoại kèm theo. Đây là thị trường mà các doanh nghiệp nội địa Việt Nam hoàn toàn có năng lực tham gia. Vì vậy, cần phải có chiến lược chuẩn bị để xây dựng hệ sinh thái sản xuất hỗ trợ cho lĩnh vực điện thoại di động, từ phần mềm trò chơi cho đến các phụ tùng, phụ kiện đi theo điện thoại, để đảm bảo giữ chân các nhà đầu tư, đồng thời hưởng lợi nhiều hơn trong giá trị xuất khẩu.