Trong khi “cuộc khám nghiệm tử thi” của công ty lụn bại FTX đang bắt đầu tiến hành, đã có rất nhiều những dấu hiệu cảnh báo rõ ràng, nhưng không hiểu vì sao, các nhà đầu tư đã làm ngơ trước những “lá cờ đỏ” (dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm - PV) xuất hiện dày đặc.

Hành trình của sàn giao dịch tiền tệ mã hoá FTX là một câu chuyện khó có thể tin được. Chỉ trong vòng ba năm chóng vánh, FTX nổi lên thành một công ty trị giá 32 tỉ USD. Nay, con số đó là zero.

Trong chuyến hành trình đó, các nhà đầu tư, chính trị gia, các nhà làm luật và cả giới báo chí, đều đã “sút trượt bóng”. Sam Bankman-Fried (SBF) - “đứa con cưng” của tiền tệ mã hoá, nhà sáng lập và CEO của FTX, với tính tình hoạt bát, lạc quan vô tận, cách làm việc cởi mở, nhưng lại là tâm bão của hàng loạt vấn nạn đến từ thế giới điên cuồng của thị trường tiền tệ mã hoá.

"Cờ đỏ" đã phất ngay ở điểm xuất phát

FTX, theo lời SBF, được tạo ra từ nhu cầu vốn khi Sam Bankman-Fried đang làm việc tại Alameda Research. Công ty buôn bán tiền tệ ảo này đã có lợi nhuận rất cao, nhưng các quỹ đầu tư mạo hiểm không mấy mặn mà ủng hộ cho vài doanh nhân tuổi hai mươi, dù rằng Alameda có lợi nhuận hàng năm bằng 100% vốn.

“Giữa chúng tôi, chưa ai từng vận hành một công ty bao giờ cả, mà lại đi hỏi 100 triệu đô la có ngay ngày mai. Đó không hẳn là một lời mời có tính thuyết phục với các nhà đầu tư”, Bankman-Fried nói.

Trong khoảnh khắc có vẻ như là một ý tưởng thiên tài, FTX được thành lập để giải quyết vấn đề này bằng cách vô cùng đơn giản và hiệu quả: Với việc gầy dựng sàn giao dịch tiền tệ ảo của riêng họ, Bankman-Fried có thể tạo ra một nền tảng thiết kế phù hợp cho nhu cầu của Alameda Research và cùng lúc thu hút tiền từ các nhà đầu tư.

FTX lấy khẩu hiệu “Dành cho các nhà giao dịch, bởi các nhà giao dịch” - một kiểu biến tấu từ khẩu hiệu của Enron, công ty tài chính từng được vinh danh là “Công ty sáng tạo nhất Hoa Kỳ” bởi Fortune và sau này khét tiếng với “Enron Scandal”, cuộc phá sản hoành tráng do lừa đảo và tham nhũng.

Những nạn nhân “đáng nể”

Vào lúc đó, các hãng đầu tư đã bị lôi cuốn bởi Bankman-Fried khi sàn giao dịch FTX đi vào hoạt động. Bankman-Fried đã được xem là nhân vật biểu tượng của sự thành công trong ngành tiền tệ số hoá. 

Từ việc vận động vốn, thành lập riêng đồng tiền tệ ảo của riêng mình (FTT), cho đến kêu gọi sự ủng hộ từ các nhà làm luật, Sam Bankman-Fried đều nhúng tay vào. Anh ta trở thành “đứa con cưng” của ngành tiền tệ mã hoá. “Có vẻ như cứ mỗi lần Sam thành công thì tất cả chúng ta đều được hưởng lợi” - một nhà đầu tư ngỏ lời trên Twitter.

Các nhà đầu tư “xếp hàng” cùng nhau đổ vốn vào FTX. Sam Bankman-Fried trở thành, theo lời của chính anh ta, “người gây quỹ tài giỏi nhất thế giới”. 

Danh sách những công ty đầu tư bị hấp dẫn bởi FTX gồm hàng loạt các tên tuổi đáng nể: Ontario Teachers’ Pension Plan, quỹ vốn có giá trị 181 tỉ USD với khoản đầu tư 75 triệu USD vào FTX. Cùng với đó là Tiger Global Management, hãng quỹ đầu tư mạo hiểm Canada, đã bỏ ra 20 triệu USD. Temasek Holdings, quỹ đầu tư vốn trực thuộc chính quyền Singapore, góp 65 triệu vào FTX US.

Sequoia Capital, một hãng đầu tư khổng lồ quản lý quỹ vốn hơn 85 tỉ USD, đã là một trong những nhà đầu tư lớn nhất vào FTX, với số vốn 210 triệu USD.

Cứ như một câu chuyện đùa, Sequoia Capital đăng một bài viết dạng tạp chí vào hồi tháng 9/2022, mô tả những gì họ tìm thấy ở Sam Bankman-Fried như là “cứu tinh” của ngành tiền tệ ảo, và kêu gọi các nhà đầu tư chung tay hỗ trợ cho tham vọng của anh ta.

“Xấu hổ thay, chúng tôi đã không tìm cách giúp đỡ Sam sớm hơn, nghĩ rằng họ không cần hỗ trợ”, Michelle Bailhe, một đối tác của Sequoia, viết trong bài. “Chúng tôi cứ tưởng rằng họ đã tạo ra lợi nhuận như “in tiền” và không cần các nhà đầu tư”. Sequoia đã xoá bài viết này và liệt kê số vốn 210 triệu USD kia trở thành khoản lỗ với lợi nhuận zero.

Bài 2: Một 'rừng cờ đỏ'