Những thông báo đột ngột này, được đưa ra mà không có bất kỳ văn bản hay chi tiết cụ thể nào kèm theo, đã ngay lập tức phủ một lớp sương mù lên chính sách thương mại toàn cầu và đặt ra những câu hỏi cấp bách cho các đối tác, trong đó có Việt Nam.

Tuyên bố về một thỏa thuận với Bắc Kinh đã gây ngạc nhiên lớn, bởi không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy một bước đột phá sắp xảy ra trong mối quan hệ vốn căng thẳng giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới. Khi được hỏi thêm, ông Trump đã không cung cấp thêm chi tiết, chỉ nói ngắn gọn rằng nó sẽ "mở cửa Trung Quốc".

Mãi sau đó, một quan chức Nhà Trắng mới đưa ra lời giải thích với báo giới, làm rõ rằng tuyên bố của Tổng thống đề cập đến một sự thông hiểu trong khuôn khổ thỏa thuận đã có, tập trung vào việc đẩy nhanh quá trình vận chuyển đất hiếm từ Trung Quốc sang Mỹ.

Động thái này, nếu đúng, nhằm giải quyết một trong những điểm nghẽn lớn trong chuỗi cung ứng đã gây khó khăn cho nhiều ngành công nghiệp trọng yếu của Mỹ, từ quốc phòng đến công nghệ cao.

Tuy nhiên, sự thiếu vắng xác nhận chính thức từ phía Trung Quốc và tính chất mơ hồ của thông báo đã khiến giới phân tích quốc tế tỏ ra hoài nghi, đặt câu hỏi liệu đây có phải là một bước tiến thực chất hay chỉ là một động thái mang tính chiến thuật của ông Trump.

Ngay sau khi gây xôn xao với tin tức về Trung Quốc, Tổng thống Trump lại tiếp tục hướng sự chú ý sang Ấn Độ, mô tả một thỏa thuận tiềm năng là "một thỏa thuận rất lớn" có khả năng "mở cửa thị trường Ấn Độ". Tuyên bố này được xem là một sự thừa nhận công khai về các cuộc đàm phán thương mại căng thẳng nhưng kín đáo đã diễn ra giữa hai nước trong nhiều tháng qua. Các nhà đàm phán của cả hai bên đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm một giải pháp chung trước khi thời hạn tạm dừng áp thuế của Mỹ đối với hàng hóa Ấn Độ kết thúc vào ngày 97 tới.

Một thỏa thuận thành công với New Delhi không chỉ là thắng lợi đối ngoại cho chính quyền Trump mà còn là bước đi chiến lược nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào Trung Quốc.

Những động thái này cho thấy một chiến lược thương mại rõ ràng của Washington: ưu tiên các thỏa thuận song phương, nơi Mỹ có thể phát huy tối đa lợi thế của mình, và sử dụng thuế quan như một công cụ đàm phán chủ chốt để định hình lại các mối quan hệ thương mại theo hướng có lợi hơn cho mình.

Đối với Việt Nam, một nền kinh tế có độ mở cao và phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, những diễn biến này mang cả cơ hội và thách thức đan xen. Một thỏa thuận dù nhỏ giữa Mỹ và Trung Quốc có thể tạm thời làm giảm căng thẳng thương mại chung, nhưng cũng có nguy cơ làm giảm thị phần của hàng hóa Việt Nam tại cả hai thị trường này nếu Trung Quốc cam kết tăng nhập khẩu từ Mỹ.

Tương tự, một thỏa thuận giữa Mỹ và Ấn Độ sẽ tạo ra một đối thủ cạnh tranh trực tiếp và mạnh mẽ hơn cho hàng Việt Nam tại Mỹ, đặc biệt trong các lĩnh vực như dệt may và da giày.