Tối thứ Năm (ngày 05/06), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết cuộc gọi điện đầu tiên của ông với nhà lãnh đạo Trung Quốc - Tập Cận Bình đã "rất tích cực", đồng thời tuyên bố hai nước sẽ nối lại đàm phán thương mại với hy vọng phá vỡ các bế tắc về thuế quan và nguồn cung đất hiếm toàn cầu.

"Các nhóm đàm phán của chúng tôi sẽ sớm họp tại một địa điểm sẽ được xác định sau", Trump viết trên nền tảng mạng xã hội của mình sau cuộc gọi mà ông cho biết kéo dài một tiếng rưỡi.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer sẽ đại diện cho phía Hoa Kỳ trong các cuộc đàm phán.

Tổng thống đảng Cộng hòa, người đã trở lại Nhà Trắng cho nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1, cũng cho biết ông Tập Cận Bình đã "vui vẻ" mời ông và đệ nhất phu nhân Melania Trump đến Trung Quốc, và ông Trump cũng đáp lại bằng lời mời ông Tập đến thăm Hoa Kỳ.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết ông Trump là người chủ động gọi điện kết nối đàm phán giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Phía Trung Quốc cho biết họ đã yêu cầu Trump "gỡ bỏ các biện pháp tiêu cực" mà Hoa Kỳ đã áp dụng với Trung Quốc. Bộ này cũng cho biết Trump đã nói rằng "Hoa Kỳ mong muốn có sinh viên Trung Quốc đến học tại Hoa Kỳ", mặc dù gần đây chính quyền của ông đã tuyên bố sẽ thu hồi một số thị thực của họ.

Theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Phó Chủ tịch Tập Cận Bình nói với Trump rằng hai bên cần "nắm quyền chỉ huy và định hướng đúng đắn" và "tránh xa những xáo trộn và gián đoạn khác nhau".

Một ngày trước đó, Trump đã tuyên bố rằng rất khó để đạt được thỏa thuận với Tập Cận Bình.

“Tôi thích Chủ tịch của Trung Quốc, luôn thích và sẽ luôn thích, nhưng ông ấy RẤT CỨNG CẠNH VÀ CỰC KỲ KHÓ ĐỂ THỎA THUẬN!!!” - Trump đăng trên trang mạng xã hội của mình hôm thứ tư.

Craig Singleton, giám đốc cấp cao của chương trình Trung Quốc tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ, cho biết cuộc điện đàm này "chỉ đơn giản là tạm dừng leo thang căng thẳng về thương mại" nhưng "không giải quyết được những căng thẳng cốt lõi" trong quan hệ song phương.

Trong ghi chú của mình, Gabriel Wildau, giám đốc điều hành tại công ty tư vấn Teneo, viết rằng cuộc gọi điện thoại này “đã ngăn chặn việc trật bánh các cuộc đàm phán thương mại nhưng không tạo ra đột phá rõ ràng nào về các vấn đề chính”.

Các cuộc đàm phán thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã bị đình trệ ngay sau thỏa thuận ngày 12/5 giữa hai nước nhằm giảm thuế suất trong khi các cuộc đàm phán diễn ra. Lý do đằng sau sự bế tắc này là cuộc cạnh tranh để giành lợi thế kinh tế.

Hoa Kỳ cáo buộc Trung Quốc ngừng xuất khẩu các khoáng sản quan trọng và chính phủ Trung Quốc phản đối việc Mỹ hạn chế việc mua bán chip vi xử lý cao cấp và quyền cấp thị thực du học cho sinh viên đại học và sau đại học.

Trump đã hạ mức thuế 145% đối với hàng hóa Trung Quốc xuống còn 30% trong 90 ngày để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán. Trung Quốc cũng đã giảm thuế đối với hàng hóa Hoa Kỳ từ 125% xuống còn 10%. Động thái qua lại này đã gây ra những biến động mạnh trên thị trường toàn cầu và đe dọa cản trở thương mại giữa hai nước.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã gợi ý rằng chỉ có cuộc trò chuyện giữa Trump và Tập Cận Bình mới có thể giải quyết những khác biệt này để các cuộc đàm phán có thể khởi động lại một cách nghiêm túc. Tuy nhiên, căng thẳng tiềm ẩn giữa hai nước vẫn có thể tiếp diễn.

Trong cuộc gọi, Phó Chủ tịch Tập Cận Bình cho biết phía Trung Quốc chân thành trong đàm phán và "đồng thời có nguyên tắc của mình", và theo Bộ Ngoại giao nước này: "Trung Quốc luôn tôn trọng và thực hiện những gì đã hứa".

Ngay cả khi các cuộc đàm phán được nối lại, Trump vẫn muốn giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào các nhà máy Trung Quốc và tái công nghiệp hóa Hoa Kỳ, trong khi Trung Quốc muốn có khả năng tiếp tục thúc đẩy các công nghệ như xe điện và trí tuệ nhân tạo có thể đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tương lai kinh tế của nước này.

Theo Cục Thống kê Mỹ, mức mất cân bằng thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đạt 295 tỷ đô la vào năm 2024. Trong khi chính phủ Trung Quốc tập trung vào sản xuất đã biến nước này thành một cường quốc kinh tế và địa chính trị lớn, Trung Quốc đang phải vật lộn với nền kinh tế chậm lại sau cuộc khủng hoảng bất động sản và lệnh phong tỏa do đại dịch Covid làm suy yếu chi tiêu của người tiêu dùng.

Trump và Tập Cận Bình lần cuối nói chuyện vào tháng 1, ba ngày trước Ngày nhậm chức của Trump. Vào lúc đó, cặp đôi hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về thương mại, cũng như yêu cầu của Trump rằng Trung Quốc phải nỗ lực hơn nữa để ngăn chặn thuốc phiện fentanyl xâm nhập vào Hoa Kỳ.

Mặc dù trước kia Trump thường bày tỏ sự lạc quan về triển vọng đạt được thỏa thuận thương mại với Trung Quốc, nhưng gần đây ông có vẻ bi quan hơn.

“Tin xấu là Trung Quốc, có lẽ không có gì đáng ngạc nhiên, ĐÃ HOÀN TOÀN VI PHẠM THỎA THUẬN VỚI CHÚNG TÔI,” Trump đăng tuần trước. “Thật là tệ cho việc làm NGƯỜI TỬ TẾ!”