Trong Báo cáo vừa phát hành về trái phiếu doanh nghiệp (TPDN), chuyên gia phân tích của VNDirect, cho biết thị trường TPDN giảm sâu trong 9 tháng đầu năm 2022.

Cụ thể, ngay từ thời điểm tháng 3/2022, thị trường TPDN chậm lại nhằm chờ đợi Nghị định 153/NĐ-CP/2020 sửa đổi, với mục tiêu bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư cũng như nâng cao chất lượng của thị trường vốn. Trong bối cảnh đó, tổng giá trị phát hành TPDN trong 9 tháng của năm 2022 giảm mạnh 43,5% so với cùng kỳ xuống còn 248.603 tỷ đồng; trong đó là 240.804 tỷ đồng phát hành riêng lẻ (giảm 42,2% so với cùng kỳ) và 7.799 tỷ đồng phát hành ra công chúng (giảm 66,8% so với cùng kỳ).

Trong đó, ngành tài chính – ngân hàng là nhóm ngành dẫn đầu về giá trị phát hành trong 9 tháng 2022, chiếm 57,7% tổng giá trị phát hành, giảm 15,2% so với cùng kỳ. Nhóm ngành bất động sản chiếm 21,5% tổng giá trị phát hành, giảm mạnh 67,0% so với 9 tháng năm 2021.

Nhóm tập đoàn đa ngành và các nhóm ngành khác chiếm lần lượt 6,3% và 14,5% tổng giá trị phát hành trong 9 tháng 2022, tăng 94,9% và giảm 64,2% so với cùng kỳ.

Theo chuyên gia của VNDirect, trong 9 tháng 2022, top 5 các doanh nghiệp phát hành trái phiếu nhiều nhất gồm có 3 ngân hàng và 2 tập đoàn niêm yết trên sàn chứng khoán, bao gồm: NH TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (19.872 tỷ đồng); Tập đoàn Vingroup và các công ty con(16.569 tỷ đồng); Tập đoàn Địa ốc NOVA và các công ty con (15.157 tỷ đồng); NHTMCP Phương Đông (12.300 tỷ đồng); NHTMCP Á Châu (10.450 tỷ đồng).

Áp lực trái phiếu đáo hạn gia tăng từ quý 4/2022

Theo ông Vũ Mạnh Hùng, chuyên gia phân tích của VNDirect, tổng giá trị TPDN riêng lẻ đáo hạn trong quý 4/2022 đạt mức 58.840 tỷ đồng, (giảm 9,1% so với quý trước; tăng 87,7% so với cùng kỳ). Trong đó, tỷ lệ TPDN đáo hạn của ngành bất động sản; tài chính – ngân hàng và các ngành khác khác lần lượt là 34,1%, 32,9% và 33,0%.

Ông Hùng cho biết, thống kê của VNDirect chỉ bao gồm các đợt phát hành TPDN riêng lẻ từ năm 2019 tới nay và không bao gồm các doanh nghiệp phát hành đã thực hiện mua lại trái phiếu trước thời gian đáo hạn.

VNDirect ước tính có khoảng 142.200 tỷ đồng TPDN đã được mua lại trong 9 tháng năm 2022. Trong quý 4, bất động sản tiếp tục là nhóm ngành chiếm tỷ trọng lớn nhất với 34,1% tổng giá trị đáo hạn trái phiếu riếng lẻ trong quý, tương đương 20.071 tỷ đồng (giảm 40,3% so với quý quý 3/2022, tăng 65,2% so với cùng kỳ).

Các doanh nghiệp bất động sản có giá trị đáo hạn cao nhất trong quý 4 bao gồm: CTCP Tập đoàn Sunshine (bao gồm các công ty con) (3.000 tỷ đồng); CTCP Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va (3.000 tỷ đồng) và CTCP Bách Hưng Vương (2.980 tỷ đồng).

Tài chính – ngân hàng là nhóm ngành chiếm tỷ trọng lớn thứ hai với 32,9% tổng giá trị đáo hạn trong quý 4/2022, tương đương 19.365 tỷ đồng (giảm 19,4% so với quý 3/2022, tăng 130,1% so với cùng kỳ). Các tổ chức tài chính có giá trị đáo hạn cao nhất trong quý 4/2022 gồm: NHTMCP Kỹ Thương Việt Nam (4.500 tỷ đồng); NHTMCP Quốc tế Việt Nam (3.000 tỷ đồng) và NHTMCP Việt Nam Thịnh Vượng (1.950 tỷ đồng).

Cũng theo thống kê của VNDirect, các ngành khác chiếm 33,0% tổng giá trị TPDN riêng lẻ đáo hạn trong quý 4/2022, đạt 19.404 tỷ đồng (tăng 175,8% so với quý 3/2022, tăng 80,0% so với cùng kỳ). Các doanh nghiệp ngoài nhóm bất động sản và tài chính - ngân hàng có giá trị đáo hạn cao nhất gồm: CTCP TNHH Sản xuất và Kinh doanh Vinfast (9.010 tỷ đồng); CTCP Wealth Power (2.880 tỷ đồng) và CTCP Tập đoàn Sovico (2.100 tỷ đồng).

Chuyên gia Đinh Quang Hinh phân tích: Sự kiện điều tra lãnh đạo Tập đoàn Vạn Thịnh Phát bị bắt gần đây do những sai phạm trong phát hành TPDN, thể hiện những nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc làm trong sạch thị trường vốn.

Bên cạnh đó, qua nhiều lần dự thảo thì vào ngày 16/9/2022, Nghị định 65/2022/NĐ-CP bổ sung sửa đổi cho Nghị định 153 về chào bán trái phiếu riêng lẻ đã chính thức được ban hành. Điều này là một điểm tích cực đối thị trường vốn trong dài hạn vì Nghị định 65 tuy mang định hướng thắt chặt hơn so với nghị định cũ nhưng cũng đã nới lỏng hơn ở một số quy định so với những dự thảo được lấy ý kiến trước đó.

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cho rằng các thành viên thị trường (doanh nghiệp phát hành, doanh nghiệp tư vấn và nhà đầu tư), cần thời gian để điều chỉnh cho phù hợp với những quy định mới. Vì vậy, thị trường TPDN nhiều khả năng sẽ tiếp tục trầm lắng trong một vài quý tới.

"Về phía cung, chúng tôi cho rằng tổng giá trị phát hành TPDN có thể phục hồi trở lại từ nửa cuối năm 2023. Nghị định 65 mới cho phép các doanh nghiệp được phát hành TPDN với mục đích cơ cấu nợ. Chúng tôi cho rằng đây là một trong những điểm trọng yếu theo hướng nới lỏng hơn, giúp các doanh nghiệp với mục đích tái cơcấu nợ (theo đúng quy định) vẫn có thể tiếp cận được với kênh phát hành TPDN. Về phía cầu, chúng tôi cho rằng số lượng nhà đầu tư (NĐT) chuyên nghiệp đủ điều kiện sẽ sụt giảm trong ngắn hạn", ông Hinh nói.