Với gia tài đồ sộ hàng ngàn tác phẩm nổi tiếng trong và ngoài nước, nét bút tài hoa của ông đã góp phần chuyển tải nhiều câu nói nổi tiếng, đạo lý sống của tiền nhân đến hậu thế, mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc.

Nét bút - đạo đời

Trong không gian gia đình mang dấu ấn của nhiều tác phẩm, nhà thư pháp Ô Dân Phát bày tỏ niềm đam mê khi nói về môn nghệ thuật mà ông bén duyên hơn 30 năm qua. Ông hào hứng khoe với chúng tôi về bộ thư pháp 25 bức mới hoàn thành, được viết trên những tách trà - một món quà dành cho nhóm trí thức yêu thích thư pháp.

Với ông, mỗi ngày được làm việc, được viết thư pháp là niềm hạnh phúc. Ở tuổi "xưa nay hiếm", ngày nào không viết thư pháp, ông như thấy mình thiếu đi một điều gì đó gần gũi, thân thiết. “Từ năm 20 tuổi, tôi đã nhen nhóm sự yêu thích, nhưng không nghiên cứu nhiều, phần vì bận công việc, không có thời gian để luyện. Bắt đầu từ năm 1980, từ quá trình hàng ngày tự học, tự rèn luyện, tôi viết thường xuyên hơn. Niềm đam mê này đã đi theo tôi hàng chục năm qua”.

Nói rõ về loại hình nghệ thuật thứ 8 được UNESCO công nhận, nhà thư pháp Ô Dân Phát giải thích, thư pháp là cách viết dùng bút lông để viết chữ Hán. Thư pháp là nét chữ sang, bao gồm cả thần thái bên ngoài và ý nghĩa cốt lõi bên trong, được coi là thú chơi tao nhã của những bậc văn nhân, nho sĩ.

Trong văn tịch cổ nói thư pháp đã có từ hàng nghìn năm nay, du nhập vào Việt Nam cùng với chữ Hán, đồng hành qua các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn… và được đón nhận như sự tinh túy, diệu kỳ của giá trị văn hóa. Hiện, giới thư pháp cổ thường viết thư pháp qua 5 thể loại: Triện thư, Lệ thư, Khải thư, Hành thư và Thảo thư, tuỳ theo nội dung cũng như bút pháp của từng tác giả.

Trong các tác phẩm của mình, nhà thư pháp Ô Dân Phát thường sáng tạo với thể Thảo thư hoặc “Hành thư pha Thảo thư”, để nét chữ được bay bướm và mềm mại hơn.

“Khi viết thư pháp, tôi thường chọn những câu nói của các bậc tiền nhân có ý nghĩa giáo dục, để chuyển tải thông điệp giúp các hậu thế tu tâm dưỡng tánh, sống hướng thiện. Là người viết thư pháp, phải thấm hiểu hết nội dung câu chữ, mới hiểu hết về đạo ở đời mà người xưa gửi gắm”, ông chia sẻ.

Ông thường tâm đắc với nhiều bài thơ Đường, những câu châm ngôn, những câu nói nổi tiếng của các nhà nho học như Khổng Tử, Lão Tử, Mạnh Tử… Tuy nhiên, với ông, các tác phẩm thơ của Hồ Chủ Tịch, nhất là tập Nhật ký trong tù, chính là những bài học quý dành cho nhiều thế hệ sau.

Tâm huyết với tác phẩm của Hồ Chủ tịch

Nói về lý do chọn viết thư pháp các tác phẩm của Bác Hồ, nhà thư pháp Ô Dân Phát cho biết, trước hết, ông muốn thể hiện lòng kính trọng đối với Bác, đối với văn học của Bác và trình độ của Người về Hán học. Đây cũng chính là động lực lớn nhất giúp ông tìm tòi nghiên cứu và thể hiện nhiều tác phẩm của Bác Hồ trong nhiều năm qua.

Trong đó, bộ thư pháp mà ông trao tặng cho Đền thờ Bác Hồ tại xã Long Đức, TP Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh vào năm 2013, gồm 12 bài thơ được tuyển chọn từ tập thơ “Nhật ký trong tù” và 6 câu dẫn trích lời Bác Hồ, có tính chất giáo dục cán bộ, đảng viên, chiến sĩ, nhân dân cùng với ba bài thơ bằng chữ Hán của Bác đã viết trong thời gian lãnh đạo đất nước.

“Ban đầu tôi chỉ có ý định viết đôi ba bài trong “Nhật ký trong tù” theo ý mình. Nhưng được sự động viên của Ban liên lạc Hội đồng hương Trà Vinh, tôi quyết định thực hiện toàn bộ tập thơ Nhật ký trong tù của Bác bằng thư pháp", ông nói.

Ông cũng tiếp tục viết tặng cho Ban giám đốc Bến Nhà Rồng, nơi kỷ niệm Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước khoảng 30 bài Nhật ký trong tù. Nhà thư pháp khẳng định, để làm được điều này, ông đã đọc, nghiên cứu hàng trăm tập sách lịch sử thư pháp của nhiều nước để chọn ra cách thể hiện phù hợp với mỗi bài thơ của Bác. “Tôi thấy trong thơ Bác Hồ thực sự thể hiện nhân cách của Bác đúng như tinh thần của Người truyền đạt lúc sinh thời, mãi đến sau này vẫn còn nguyên giá trị.

Là người Việt Nam, nhưng Bác sử dụng chữ Hán rất chính xác, nhất là sự thâm thúy trong cách dùng câu chữ, hình ảnh trong bài thơ. Do đó, để hiểu hết những điều Bác gửi gắm, đòi hỏi chúng ta phải biết chữ Hán, mới có thể hiểu hết cách “chiết tự”, tạm dịch là “chơi chữ” của Bác.

Chẳng hạn Bác viết bài Đi đường với nguyên văn chữ Hán “Tẩu lộ tài tri tẩu lộ nan. Trùng sơn chi ngoại hựu trùng sơn. Trùng sơn đăng đáo cao phong hậu. Vạn lý dư đồ cố miện gian”. Đọc bài thơ, chúng ta càng hiểu nhiều hơn Bác nhắc nhở chúng ta ý chí vượt qua khó khăn, thử thách. Con đường cách mạng lúc bấy giờ nhiều chông gai, càng gian khổ thì mới càng đến gần thành công hơn.

Khi ta phấn đấu vượt qua nhiều gian nan, lên đến đỉnh cao ta mới thấy được hết ý nghĩa của sự hy sinh đó. Bác viết nhiều bài thơ hay lắm. Thành ra tôi từ mến phục trình độ văn hóa chữ Hán của Bác, mới nảy sinh ý muốn viết lại bằng thư pháp”, ông Ô Dân Phát chia sẻ.

Là người Trà Vinh gốc Hoa, nhà thư pháp Ô Dân Phát vốn là doanh nhân thành đạt. Hiện ông tham gia hoạt động nghệ thuật tại Hội Văn học - Nghệ thuật các dân tộc TP.HCM và là Ủy viên Thường vụ Chi hội Thư pháp thành phố, Chủ nhiệm CLB thư pháp Hà Nội.

Ông tham gia hàng chục triển lãm thư pháp, tìm niềm vui trong việc gặp gỡ những người cùng yêu thích thư pháp. Ngày nay, thời đại công nghệ hiện đại nhưng thư pháp vẫn luôn có sức sống nội tại riêng biệt.

Mỗi độ Tết đến xuân về, ông luôn cùng Chi hội Thư pháp TP.HCM tổ chức nhiều cuộc triển lãm thư pháp để gây quỹ ủng hộ những hoàn cảnh khó khăn. Trên hành trình mang lại nét đẹp văn hoá, ông mang tâm thế là người đam mê thư pháp, chia sẻ và mang đến giá trị tinh thần cho những người thật sự trân trọng môn nghệ thuật đáng quý này.