Tháng 9/2021, với quyết định công nhận bitcoin làm tiền tệ hợp pháp, El Salvador trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới chấp nhận bitcoin, điều này khiến cho cộng đồng tiền điện tử tại quốc gia này cũng như trên thế giới tin rằng đây là một bước đệm cho làn sóng chấp nhận bitcoin, cũng như các phương thức thanh toán tiền điện tử trên toàn cầu. 

Chín tháng đã trôi qua, viễn cảnh không mấy tốt đẹp, việc công nhận bitcoin không hề thổi được làn gió nào, thay vào đó, nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang ngờ vực khi thị trường tiền điện tử liên tục giảm không 'phanh', nền kinh tế El Salvador đang trở nên tồi tệ hơn bao giờ hết. 

Kể từ khi chấp nhận bitcoin cho đến nay, El Salvador đang sở hữu khoảng 2,301 bitcoin với giá bình quân khoảng 45,900 USD cho mỗi bitcoin, so với giá bitcoin hiện tại, khoản đầu tư này bị mất khoảng 50% giá trị, tương đương gần 50 triệu USD. Điều quan trọng là đất nước này đang cần rất nhiều tiền mặt để đáp ứng khoản nợ hơn 1 tỷ đô la trong năm tới.

Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế của El Salvador đã giảm mạnh, tỷ lệ nợ trên GDP của quốc gia này đạt gần 87% trong năm nay, nhu cầu tài chính ngày càng cao trong giai đoạn 2022-2023. Điều này đã làm dấy lên mối lo ngại rằng El Salvador không thể giải quyết được các khoản nợ của mình. 

Hiện chính phủ có khoản lỗ chưa thực hiện đối với bitcoin, ước tính khoảng 50 triệu đô la, theo Bộ trưởng tài chính El Salvador, khoản đầu tư bitcoin hiện tại của quốc gia này chiếm chưa tới 0.5% ngân sách quốc gia. Vậy nên sẽ không có quá nhiều ảnh hưởng nếu khoản đầu tư này thất bại.

Tuy nhiên, El Salvador bây giờ đang đối với mặt việc vay tiền rất khó khăn, các bên cho vay quốc tế đã trở nên e dè vì họ không muốn ném tiền vào một quốc gia đang chi hàng triệu đô la thuế cho một loại tiền điện tử có giá biến động mạnh. Cơ quan xếp hạng, bao gồm Fitch, đã hạ điểm tín dụng của El Salvador với lý do tương lai tài chính của đất nước này không đảm bảo. 

Frank Muci, chuyên gia chính sách tại Trường Kinh tế London, người có kinh nghiệm tư vấn cho các chính phủ ở Mỹ Latinh nhận xét: "Đất nước đang chìm trong mộng du và vỡ nợ".

Thử nghiệm bitcoin

Vào tháng 3/2022, bên cạnh sáng kiến mua bitcoin bằng công quỹ, Tổng thống El Salvador tung ra một ví tiền ảo quốc gia được gọi là “chivo”, ví này sẽ cung cấp các giao dịch miễn phí và cho phép thanh toán xuyên biên giới nhanh chóng. Đối với một quốc gia có nền kinh tế chủ yếu sử dụng tiền mặt, nơi có khoảng 70% người dân không có tài khoản ngân hàng thì chivo được ưa chuộng vì sự tiện lợi. 

Tuy nhiên có vẻ trải nghiệm ví điện tử quốc gia không mấy tốt đẹp, Sobrado, một nhà phân tích dữ liệu fintech có trụ sở tại London cho biết: các giao dịch bitcoin thực tế rất thấp, rất nhiều người đã tải xuống nhưng nó đã bị lỗi.

Sau cùng, với những kế hoạch thử nghiệm bitcoin như kế hoạch xây dựng “Thành phố Bitcoin”, ví điện tử Chivo, cùng với việc đầu tư thì đất nước này đã chi khoảng 425 triệu đô la cho việc “biến bitcoin thành hiện thực”.

Không có khả năng vỡ nợ

Có thể các kế hoạch bitcoin lớn của El Salvador đang gặp khó khăn ngay thời điểm này, tuy nhiên ngành du lịch tại đất nước này lại đang phát triển, tăng 30% kể từ khi Luật Bitcoin có hiệu lực vào tháng 9, Bộ trưởng Du lịch nước này cũng lưu ý rằng hầu hết khách du lịch đến từ Mỹ và thanh toán bằng bitcoin.

Cho đến ngày nay, vị Tổng thống 40 tuổi Bukele là một trong những tổng thống được yêu thích nhất đang nắm quyền. Đối với khoản nợ của đất nước, người dân tin rằng Tổng thống Bukele sẽ giải quyết ổn thỏa trong năm nay và năm tới. Sự khích lệ cũng nhờ vào cuộc bầu cử tổng thống sắp diễn ra vào năm 2024 và Bukele đang cạnh tranh cho một nhiệm kỳ 5 năm nữa.

Fitch Ratings, một tổ chức xếp hạng tín dụng quốc tế cũng kỳ vọng El Salvador sẽ trả được món nợ trong thời gian tới, nhưng họ cũng cảnh báo rằng cuối cùng tình hình tài chính của đất nước cũng sẽ không bền vững nếu không thay đổi mọi thứ, như việc tăng thuế hay cắt giảm chi tiêu. 

Muci, chuyên gia chính sách tại Trường Kinh tế London nhấn mạnh: “Bitcoin không giải quyết được bất kỳ vấn đề kinh tế quan trọng nào của El Salvador.”

Thực sự những chiến lược đối với bitcoin của El Salvador hay Tổng thống Nayib Bukele đang đi rất mạo hiểm, bởi lẽ thị trường tiền điện tử quá nhiều biến động. Tuy nhiên nếu thành công, đây sẽ là một dấu mốc quan trọng cho ngành công nghiệp blockchain nói chung hay bitcoin nói riêng bùng nổ mạnh trên toàn thế giới.