Malaysia đã kêu gọi mở rộng hội nhập kinh tế và giao thương nội bộ giữa các quốc gia thuộc khối ASEAN, vốn đang chuẩn bị đối đầu với ảnh hưởng thuế quan từ Mỹ.

“Chúng ta phải đảm bảo giao thương bên trong khối ASEAN tăng trưởng nhanh hơn nữa,” Zafrul Aziz, Bộ trưởng Đầu tư, thương mại và công nghiệp của Malaysia, trả lời trong một cuộc phỏng vấn. “Ưu tiên là rất rõ ràng: ASEAN cần tạo dựng nền kinh tế bền vững trong khối, cùng lúc duy trì vai trò không thể thiếu trên thị trường thương mại thế giới.”

Lời kêu gọi của Malaysia được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ, Donald Trump, vừa tung ra một mức thuế bao trùm 20% đánh vào hàng hóa từ Trung Quốc, bao gồm cả các sản phẩm chip vi xử lý, xe hơi điện,... Trung Quốc cũng đã trả đũa bằng loạt thuế của riêng họ, đánh vào nhiều sản phẩm nông nghiệp của Hoa Kỳ. Cùng lúc, các quốc gia Đông Nam Á đang chen chân tìm kiếm vị trí trên chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một số quốc gia ASEAN đã hưởng lợi nhờ xu hướng dịch chuyển đầu tư ra khỏi Trung Quốc, trong đó có Malaysia, Thái Lan, Việt Nam và Indonesia. Các nước này đang tìm cách trở thành lựa chọn đầu tư thay thế lý tưởng nhất, hỗ trợ các công ty thích ứng với môi trường chiến tranh thương mại.

Nhưng nay các quốc gia ASEAN lại phải đối mặt với hai mối hiểm hoạ kép: Nếu thuế quan của Mỹ áp dụng cho sản phẩm trong vùng thì ASEAN sẽ mất thị trường Mỹ và đầu tư sẽ chậm lại, bên cạnh đó là ảnh hưởng của thị trường đầy biến động với nhiều gián đoạn giao thương.

Mỹ đã báo cáo một mức thâm hụt thương mại khổng lồ 227,7 tỷ đô la với các quốc gia ASEAN trong 2024, một mức tăng 11,6% so với cùng kỳ 2023. Trừ Singapore, Mỹ có thâm hụt thương mại với tất cả các quốc gia còn lại trong khối. Riêng Việt Nam giữ tỷ lệ thâm hụt cao nhất, với 123,5 tỷ đô la giá trị, nối đuôi bởi Thái Lan với mức 45,6 tỷ đô la và Malaysia với 24,8 tỷ đô la.

Điều này đưa các nước ASEAN vào tầm ngắm thuế quan từ chính quyền Donald Trump.

Bộ trưởng Malaysia, Zafrul, nhấn mạnh yêu cầu các quốc gia ASEAN phải chủ động tương tác với Washington. Ông lập luận khối ASEAN cần phải chứng minh vai trò hỗ trợ tăng trưởng kinh tế cho Mỹ để đảm bảo giữ cửa ngõ đi vào thị trường này, và cho phép luồng chảy đầu tư tiếp tục.

Ông nói ASEAN cần phải “đối thoại với Hoa Kỳ một cách chiến lược, cho thấy chúng ta là một địa điểm đầu tư hơn là một mục tiêu cho các chính sách phòng thủ thương mại”. Đây là thông điệp mà Malaysia, hiện là quốc gia chủ tịch hiệp hội khu vực, đang nhắm đến trong sự kiện thượng đỉnh ASEAN-US sắp tới.

Zafrul cho biết giao thương với các đối tác ngoài khu vực vẫn đang rất ổn định. ASEAN báo cáo tổng thương mại 3,5 nghìn tỷ đô la trong 2023, duy trì thặng dư ở mức 96,7 tỷ đô la. Tuy nhiên, ông nói hoạt động giao thương bên trong nội bộ ASEAN vẫn chưa tăng trưởng nhiều, chỉ chiếm khoảng 23% tổng số, và thấp hơn tiềm năng hiện có.

Ông Zafrul nói sự cạnh tranh giữa các thành viên ASEAN không nên là một "trò chơi có tổng bằng không", mà ông cho rằng các quốc gia nên làm việc cùng nhau để tạo ra một hệ sinh thái thương mại nơi họ có thể "tận dụng sức mạnh của từng quốc gia và sau đó giải quyết các điểm yếu" để đối mặt với rủi ro thuế quan từ Mỹ.