Cơ quan chức năng sẽ mạnh tay hơn

Doanh thu thuế từ thương mại điện tử tăng đều qua các năm: 83.000 tỷ đồng (2022), 97.000 tỷ đồng (2023) và chỉ trong 7 tháng đầu năm 2024 đã đạt hơn 78.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, thương mại điện tử với tính linh hoạt và giao dịch xuyên biên giới vẫn đặt ra những thách thức mới trong việc quản lý thuế và hoạt động của các chủ thể. 

Tại Tọa đàm "Tăng cường hiệu quả quản lý thuế đối với thương mại điện tử" hôm 23/9, bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, cho biết để nâng cao hiệu quả quản lý thuế, một trong những mấu chốt là việc xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý một cách toàn diện và ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý.

Đó là lý do Bộ này đã xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung trên Cổng Thông tin quản lý về thương mại điện tử (online.gov.vn). Tại đó có dữ liệu khá đầy đủ về những doanh nghiệp sở hữu các website thương mại điện tử bán hàng và các sàn giao dịch thương mại điện tử đã đăng ký với Bộ Công Thương. Dữ liệu này sẽ liên tục được chia sẻ với cơ quan quản lý nhà nước về Công Thương ở tất cả các địa phương và hiện nay đang thực hiện việc kết nối, chia sẻ với Tổng cục Thuế.

“Chúng tôi đã chia sẻ dữ liệu về hơn 1.000 chủ thể sở hữu nền tảng thương mại điện tử ở dạng website hay dạng ứng dụng; tiến tới chia sẻ dữ liệu của khoảng 50.000 những chủ thể sở hữu website thương mại điện tử bán hàng”, bà Việt Anh cho hay.

Về phía ngành thuế, bà Nguyễn Thị Lan Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh, cá nhân của Tổng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết đã đề xuất một số nội dung trong quá trình sửa đổi Luật Quản lý thuế, Luật Thuế và các văn bản hướng dẫn. Theo đó, đề xuất bổ sung quy định yêu cầu sàn giao dịch thương mại điện tử có chức năng đặt hàng trực tuyến có trách nhiệm khấu trừ khai thuế thay, nộp thuế thay cho các cá nhân kinh doanh trên sàn.

Cơ quan thuế cho biết cũng sẽ tăng cường công tác thanh kiểm tra trong toàn ngành, trong các tổ chức, các nhân kinh doanh thương mại điện tử; doanh nghiệp là chủ sàn kinh doanh thương mại điện tử; các đơn vị vận chuyển; trung gian thanh toán… 

“Bộ Công an cùng với cơ quan Thuế sẽ rà soát và đồng nhất Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với Cơ sở dữ liệu mã số thuế; Bộ Công Thương sẽ cung cấp dữ liệu về sàn giao dịch thương mại điện tử, Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ chia sẻ dữ liệu về các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực viễn thông, quảng cáo, phát thanh truyền hình; Ngân hàng Nhà nước sẽ thông tin về dòng tiền thanh toán, về tài khoản cá nhân”, bà Lan Anh nói.

Không để thất thu thuế kể cả với những đơn hàng nhỏ

Một thực tế là với các “ông lớn” như Google, Amazon, YouTube… số thu thuế nhà thầu thông qua các tổ chức tại Việt Nam khai thay, nộp thay chỉ quanh ngưỡng 1.000 tỷ đồng trong khi doanh thu của những doanh nghiệp này là hàng tỷ USD mỗi năm. PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế cho rằng lượng thuế họ nộp chưa tương xứng. Rõ ràng cần phải có cơ sở thống kê dữ liệu các phương pháp quản lý để bằng chứng để có thể thu đúng, thu đủ từ họ.

Bên cạnh đó, theo thống kê của cơ quan chức năng, nửa đầu năm nay, lượng hàng hóa nhỏ di chuyển qua biên giới từ 1,3 tỷ - 1,9 tỷ USD mỗi tháng (bình quân khoảng 50 triệu USD mỗi ngày) và không phải đóng thuế. Ông Thịnh cho rằng cơ chế miễn thuế này đang không phù hợp. 

EU từ tháng 1/2021 đã bỏ quy định những hàng hóa có giá trị dưới 22 euro phải đóng thuế. Hay nước Anh cũng bỏ quy định hàng hóa dưới 135 bảng Anh không phải đóng thuế. Thái Lan cũng đánh thuế đồng bộ tất cả hàng hóa ra - vào quốc gia với thuế suất 7%.

“Như vậy không kể nhỏ hay lớn. Nếu mỗi ngày chúng ta có 4 - 5 triệu đơn qua biên giới thì con số thất thoát rất lớn. Cơ chế chính sách của chúng ta phải phù hợp với từng điều kiện và theo đúng thông lệ. Năm 2010, bằng Quyết định 78, Chính phủ đề nghị không thu thuế đối với những khoản thu nhỏ dưới 1 triệu đồng để giải tỏa vấn đề thông quan và kiểm tra hải quan. Nhưng đến bây giờ, thời đại khác rồi, kinh tế số chỉ cần 1 giây là đã có đầy đủ, chúng ta không phải miễn cái đó”, ông Thịnh nói. 

TS. Trần Mạnh Nam, Giám đốc Khối Doanh nghiệp VNPAY cho biết thương mại điện tử bao gồm vấn đề về logistics và thanh toán. 5 năm gần đây, thanh toán điện tử phát triển vượt bậc, người dân có thể sử dụng rất nhiều các phương thức thanh toán điện tử khác nhau. Trong khi đó, người bán là đơn vị thụ hưởng trog quá trình thanh toán thương mại điện tử. Do đó, có thể xác minh được doanh thu của người bán hàng, cơ quan thuế có thể từ doanh thu đó hình thành nên nghĩa vụ thuế của người bán hàng.

“Chúng ta nên bóc tách đâu là dòng tiền thương mại và dòng tiền phi thương mại của các chủ sở hữu để từ đó cơ quan thuế có thể xác định được đâu là trách nhiệm thuế, đâu là nghĩa vụ thuế của các đơn vị tham gia bán hàng. Tôi vừa tham gia một hội nghị tại Australia về thanh toán điện tử. Chúng tôi thấy rằng, các nước phát triển đã triển khai việc xác minh, bóc tách các dòng tiền thương mại đối với các tài khoản tham gia thương mại từ lâu, giúp các cơ quan đơn vị rất dễ dàng quản lý thu đúng thu đủ”, ông Nam ví dụ.

Bộ Tài Chính hiện cũng trình Chính phủ sửa đổi, bổ sung Luật Thuế giá trị gia tăng, trong đó đề xuất bỏ quy định miễn thuế giá trị gia tăng với hàng hóa nhỏ lẻ. “Cũng không chỉ Việt Nam mà tất cả các nước trên thế giới cũng đang chú ý đến việc này và họ cũng có đề xuất như vậy”, bà Lan Anh nói.