Số liệu từ báo cáo từ Amazon Global Selling Việt Nam cho thấy năm 2023 có hơn 17 triệu sản phẩm của doanh nghiệp Việt đã được xuất khẩu, tăng 50% về giá trị và tăng 40% về số lượng đối tác bán hàng.

Tại Hội nghị “Tiềm năng và cơ hội của thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam” ngày 26/11, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế Số đưa ra số liệu khảo sát cho thấy 53% số doanh nghiệp tham gia xuất khẩu thông qua sàn thương mại điện tử, 47% sử dụng website hoặc ứng dụng tự xây.

Ngoài ra, 60% doanh nghiệp nghiệp cho biết giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu thông qua thương mại điện tử chiếm 10%-30%. Thị trường phổ biến ứng dụng thương mại điện tử cho hoạt động xuất khẩu, gồm: Hàn Quốc chiếm 45%; Trung Quốc chiếm 38%...

“Thời gian qua, thương mại điện tử xuyên biên giới đã giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu, tăng nhanh doanh số. Trung bình số lượng nhà mua hàng các sản phẩm Việt Nam đã tăng 55%; số lượng sản phẩm của Việt Nam có mặt trên nền tảng tăng 24%. Bên cạnh đó, nền tảng còn giúp doanh nghiệp nắm bắt và phản hồi nhanh đối với nhu cầu thị trường và thoát khỏi giới hạn của thị trường về quy mô, mùa vụ cũng như xây dựng và nâng cao nhận diện thương hiệu ở thị trường nước ngoài, tạo lợi thế cạnh tranh đối với các doanh nghiệp xuất khẩu khác”, bà Oanh nhấn mạnh.

Trong những năm gần đây, thương mại điện tử xuyên biên giới đã có tốc độ phát triển nhanh chóng. Báo cáo của Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế Số cho thấy nếu như năm 2021 nền tảng này đạt 1.900 tỷ USD thì năm 2023 đã đạt 2.300 tỷ USD và dự kiến đạt 7.938 tỷ USD vào năm 2030, tốc độ tăng trưởng trung bình tới 26,2%/năm.

Đánh giá về thuận lợi của Việt Nam, ông Liu Liang, đại diện Sở Thương mại Vân Nam, Chủ tịch Hiệp hội thương mại điện tử Vân Nam (Trung Quốc), cho biết Việt Nam có lượng người tiêu dùng trẻ đông đảo, nhu cầu mua sắm trực tuyến quốc tế mạnh mẽ, điều này tạo mối quan hệ bổ trợ tự nhiên với thị trường Trung Quốc. Ở chiều ngược lại, các sản phẩm thế mạnh của Việt Nam như nông sản, hàng thủ công mỹ nghệ, quần áo và giày dép có tiềm năng rất lớn trên thị trường Trung Quốc. 

“Ví dụ, thanh long, hạt điều và hạt cà phê của Việt Nam đã thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới của Vân Nam, xuất hiện trên bàn ăn của người tiêu dùng Trung Quốc”, ông Liu Liang cho biết.

Vị này cho rằng các sản phẩm thế mạn của Việt Nam còn nhiều dư địa thâm nhập vào thị trường Trung Quốc nếu tối ưu hóa logistics và chính sách. Cụ thể, Việt Nam cần hoàn thiện mạng lưới logistics kho bãi, xây dựng thêm kho ngoại quan và trung tâm phân loại để đảm bảo hàng hóa thông quan nhanh chóng. 

Cùng với đó, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái thương mại điện tử hoàn chỉnh hơn bằng việc tập trung hỗ trợ công nghệ, thông qua dữ liệu lớn và công nghệ trí tuệ nhân tạo, thực hiện phân tích thị trường chính xác, giúp doanh nghiệp Việt Nam hiểu rõ hơn nhu cầu của người tiêu dùng Trung Quốc. 

Ông Jang Woo Sung, Phó chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc, cũng đồng tình cho rằng chính sách của Việt Nam cần tập trung vào phát triển và nâng cao năng lực logistics. Đồng thời cần hỗ trợ cho doanh nghiệp tăng cường sự hiểu biết về văn hóa thị trường xuất khẩu và bồi đắp nhiều kinh nghiệm làm việc. Doanh nghiệp Việt hiện nay cũng cần biết ứng dụng AI để tăng cường kết nối trên thương mại điện tử xuyên biên giới.

Bên cạnh những thuận lợi, thương mại điện tử xuyên biên giới cũng còn không ít thách thức. Đó là vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nếu xảy ra vấn đề khiếu nại, ngăn chặn tình trạng trốn thuế hay là bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước sự cạnh tranh của hàng hóa nước ngoài. Doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn trước rào cản pháp lý, thuế quan, giữ chi phí logistics thấp và giao hàng đúng hạn.

Vì vậy, bà Nguyễn Thị Minh Huyền - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế Số cho biết lãnh đạo Cục đã giao Trung tâm Phát triển thương mại điện tử nghiên cứu, phát triển Hệ sinh thái xuất khẩu trực tuyến (Ecomex) nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu qua thương mại điện tử. 

Ngoài ra, Bộ Công Thương cũng tổ chức các chương trình đạo tạo thương mại điện tử xuyên biên giới qua đó nâng cao năng lực, phổ biến các quy định, thủ tục và kiến thực mới cho doanh nghiệp.