Tháng 9 thường là tháng bất động sản tăng trưởng mạnh tại Trung Quốc nhưng năm nay thì ngược lại, làm dấy lên mối lo ngại về tăng trưởng kinh tế. Vấn đề hạn chế cho vay và những lo lắng về sức khỏe tài chính của các chủ đầu tư đang tạo ra một cú sốc đối với một ngành công nghiệp trung tâm của nền kinh tế Trung Quốc.

So với nhiều quốc gia khác, bất động sản đã đóng một vai trò to lớn trong nền kinh tế Trung Quốc trong những năm gần đây. Các gia đình Trung Quốc có phần lớn tài sản của họ gắn liền với nhà và bất động sản đầu tư. Doanh số bán chậm hơn có thể tràn sang lĩnh vực đầu tư và xây dựng, có khả năng ảnh hưởng đến tăng trưởng, việc làm và tài chính của chính quyền địa phương.

Các nhà phát triển như China Evergrande Group đang công khai đấu tranh để thích ứng với một loạt thay đổi, bao gồm các quy tắc được mệnh danh là “ba lằn ranh đỏ” (quy định “ba lằn ranh đỏ” dành cho các tập đoàn bất động sản lớn, bao gồm tỉ lệ trần nợ so với tài sản, tỉ lệ nợ so với vốn chủ sở hữu, và nợ ngắn hạn), đã được đưa ra vào năm ngoái để hạn chế tăng trưởng nợ tại các công ty yếu kém hơn về tài chính, cũng như giới hạn cho vay bất động sản của các ngân hàng. Một số đã bỏ lỡ các khoản thanh toán lãi suất, giá cổ phiếu và trái phiếu đã giảm mạnh trong toàn ngành. Tin tức này khiến người mua nhà lo ngại, nhất là những nhà đầu tư vào dự án chưa được xây dựng.

Cheng Wee Tan, nhà phân tích cổ phiếu cấp cao tại Morningstar, cho biết doanh số bán chậm lại một phần là kết quả của chính sách thắt chặt hơn của chính phủ đối với các khoản vay thế chấp và niềm tin của người mua nhà suy giảm. Khách hàng lo lắng rằng các nhà phát triển bất động sản sẽ không thể hoàn thành dự án, và các báo cáo truyền thông về các công trình chưa hoàn thành của Evergrande đã làm tăng thêm những lo ngại đó.

Hôm thứ Ba (11/10), Longfor Group Holdings Ltd. và China Resources Land Ltd. đã trở thành những công ty bất động sản lớn công bố dữ liệu tài chính. Trong đó, Longfor cho biết doanh số theo hợp đồng của tháng 9 đạt tổng giá trị tương đương 3.1 tỷ USD, giảm gần 33% so với một năm trước đó. China Resources Land báo cáo mức giảm gần 24%.

Còn China Vanke Co., nhà phát triển lớn nhất của nước này tính theo giá trị thị trường thì doanh số theo hợp đồng giảm 34%. Evergrande chưa báo cáo số liệu đối với sàn giao dịch Hồng Kông nhưng cảnh báo vào ngày 14/9 rằng, “các báo cáo truyền thông tiêu cực đang diễn ra” đã ngăn cản người mua nhà.

Theo thống kê từ CRIC, một nhà cung cấp dữ liệu của Trung Quốc, tổng doanh số theo hợp đồng giữa 100 nhà phát triển lớn nhất Trung Quốc trong tháng 9 đã giảm 36% so với cùng kỳ.

Huang Jun, một nhân viên bất động sản ở Phật Sơn, một thành phố ở phía nam tỉnh Quảng Đông, cho biết giá nhà mới ở trung tâm thành phố giảm khoảng 20% so với mức đỉnh gần đây vào tháng 3. “Hầu như tất cả các nhà phát triển đều giảm giá trong hai tháng qua. Cũng giống như Evergrande, họ phải chịu áp lực bán nhiều căn hộ hơn để trả các khoản đã vay”. Ông cho biết thêm: “Ở Trung Quốc, hầu hết mọi người thích mua căn hộ khi giá đang tăng chứ không phải giảm”.

Logan Wright, Giám đốc nghiên cứu thị trường Trung Quốc tại Rhodium Group, cho biết doanh số giảm có thể tạo ra căng thẳng cho nhiều nhà phát triển bất động sản hơn, có khả năng ngăn một số dự án hiện tại hoàn thành hoặc buộc họ phải thu hẹp quy mô kế hoạch trong tương lai.

Từ địa điểm xây dựng đến các phòng trưng bày, ngành công nghiệp này là nguồn cung cấp việc làm quan trọng cho cả cổ xanh (người làm việc tay chân) và cổ trắng (người làm việc văn phòng) ở Trung Quốc. Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, năm 2020 có khoảng 18% trong số 285 triệu lao động nhập cư của Trung Quốc kiếm được thu nhập từ các công việc liên quan đến xây dựng, nhiều sinh viên tốt nghiệp đại học làm công việc kinh doanh bất động sản. Trong khi đó, chính quyền địa phương dựa vào việc bán đất cho các nhà phát triển.

Nói chung, thị trường bất động sản nhà ở của Trung Quốc, bao gồm hoạt động xây dựng và dịch vụ, chiếm khoảng 23% tổng sản phẩm quốc nội vào năm 2018, theo Goldman Sachs.

Các nhà kinh tế ngân hàng ước tính rằng doanh số bán đất giảm 15% và bán bất động sản và giá nhà giảm 5% sẽ làm giảm 1,4% GDP của Trung Quốc trong năm tới. Trong trường hợp xấu nhất, họ cho biết doanh số bán đất giảm 30% và doanh số bán bất động sản giảm 10% từ năm nay sang năm sau có thể làm giảm GDP tới 4,1%, với tác động lớn nhất đến từ việc thắt chặt hơn các điều kiện tài chính.

Tuy nhiên, có những dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng Trung Quốc cho rằng giá nhà có thể giảm nữa. Theo một cuộc khảo sát do ngân hàng trung ương Trung Quốc thực hiện, tỷ lệ người gửi tiền ngân hàng mong đợi giá nhà ở tăng đã giảm xuống còn 19.9% so với mức 25,1% của một năm trước và ở mức thấp nhất kể từ năm 2016.