Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ngay từ đầu năm đã định hướng tăng trưởng tín dụng cả năm 2023 khoảng 14-15% (cao hơn tăng trưởng các năm trước), có điều chỉnh phù hợp với diễn biến, tình hình thực tế. Tuy nhiên, đến ngày 15/9, tín dụng toàn nền kinh tế mới đạt gần 5,33%, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2022 (9,87%). 

Nêu những khó khăn khi tiếp cận tín dụng, tại Hội nghị Kết nối ngân hàng - doanh nghiệp mới đây, không còn phản ánh nhiều về lãi suất, thay vào đó, lãnh đạo các doanh nghiệp, hiệp hội liên tục đề nghị ngân hàng linh hoạt hơn trong điều kiện cấp tín dụng, tăng cho vay tín chấp, đặc biệt rút ngắn thời gian thẩm định.

Ông Lê Vĩnh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghiệp chủ lực TP Hà Nội (HAMI), trần tình việc tiếp cận vay vốn ngân hàng với các doanh nghiệp nhỏ và vừa rất khó, thủ tục rườm rà, thời gian xem xét phê duyệt khoản vay khá dài. Ông Sơn chỉ rõ, việc kiểm soát rủi ro càng được đề cao thì thời gian xem xét phê duyệt khoản vay càng dài. Với 1 khoản vay vốn ngắn hạn thông thường, thời gian xem xét phê duyệt từ 1-3 tháng và khoản vay trung hạn, dài hạn thì trung bình duyệt trong vòng 3 tháng. Thậm chí có những khoản vay tới 6 tháng hoặc dài hơn. 

"Các ngân hàng cần đẩy mạnh áp dụng công nghệ 4.0 vào quy trình phê duyệt, đồng thời gắn KPI thời gian phê duyệt để rút ngắn thời gian xuống còn trung bình 1 tháng với tất cả các khoản vay", ông Sơn đề xuất và cho rằng, các ngân hàng có thể điều chỉnh linh động trong quá trình đánh giá chỉ tiêu tài chính do bản thân doanh nghiệp cũng chịu những tác động khó khăn nhất định. Đồng thời, cơ cấu nợ giữ nguyên nhóm nợ, giữ nguyên tỷ lệ tài sản bảo đảm để tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường, có thời gian thu xếp nguồn tiền để trả nợ đúng hạn cho ngân hàng. 

 Trong khi đó, đại diện Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) Hà Nội lại kiến nghị các nhà băng tạo điều kiện cho các DNNVV có thể tiếp cận vốn bằng cách đơn giản hóa thủ tục, hồ sơ vay vốn, không phân biệt đối xử, giảm bớt tiêu chuẩn, tiêu chí để DNNVV tiếp cận vốn.

“Hãy đồng hành cùng doanh nghiệp để hiểu doanh nghiệp, nếu doanh nghiệp có phương án kinh doanh khả thi, có các điều kiện sản xuất kinh doanh tốt thì hãy cho vay tín chấp, đừng quá đòi hỏi tài sản bảo đảm vì thực sự là giờ không có để mà cầm cố vay vốn”, bà Trịnh Thị Ngân, đại diện Hiệp hội DNNVV Hà Nội đề xuất.

Dưới góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Huyền Thương, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Nagakawa, cho biết là một doanh nghiệp tư nhân đa ngành, chi phí tài chính của công ty chiếm 3-4% chi phí hoạt động. Riêng vốn vay chiếm 65-70% chi phí tài chính. Do sử dụng đòn bẩy tài chính lớn, doanh nghiệp này rất lo lắng vào mỗi thời điểm cuối năm vì sợ ngân hàng giải ngân chậm trong lúc đợi cấp hạn mức tín dụng mới, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Cũng theo bà Thương, các ngân hàng đỏi hỏi tỷ lệ tài sản đảm bảo trên vốn vay lớn khiến hạn mức tín dụng của doanh nghiệp bị thu hẹp.

"Các đối thủ nước ngoài của chúng tôi có tiềm lực tài chính vững mạnh, trong khi Nagakawa cũng như doanh nghiệp trong nước phải chịu điều kiện chặt chẽ của ngân hàng. Khi chúng tôi không có nhiều điều kiện về tiềm lực tài chính sẽ làm suy giảm khả năng cạnh trạnh và có thể sẽ thua ngay trên sân nhà", bà Huyền Thương nói.

Ngân hàng phân trần chuyện không hạ chuẩn

Trước tình trạng doanh nghiệp than nhà băng thẩm định khó, về phía ngân hàng, ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng giám đốc Vietcombank "vò đầu bứt tai" cho hay, từ đầu năm đến nay, tăng trưởng huy động vốn của ngân hàng này đã cao gấp 6 lần tín dụng. Do đó, Vietcombank đang phải chịu áp lực rất lớn trong giải ngân vốn, tuy nhiên, không vì thế mà ngân hàng hạ chuẩn cho vay.

Ông Tùng cũng chia sẻ thực tế thời gian qua, có những doanh nghiệp đến vay vốn ngân hàng, bị ngân hàng từ chối do phương án kinh doanh không tốt, tài chính không minh bạch, đã quay lại cảm ơn ngân hàng vì đã “không cho vay vốn, vì nếu cho vay, rủi ro cao không chỉ cho ngân hàng, mà còn cho chính doanh nghiệp”.

“Hiện ngân hàng đang thừa tiền, cũng đang đau đầu vì tìm mọi cách đảy vốn ra nền kinh tế, thế nhưng phòng ngừa rủi ro vẫn là mục tiêu hàng đầu khi cho vay vốn. Vì vậy, ngay chính bản thân doanh nghiệp, cũng cần phải có những giải pháp để phát triển sản xuất kinh doanh, tạo uy tín và lòng tin đối với ngân hàng, để 2 bên cùng nhau hỗ trợ và phát triển”, ông Tùng nói.

Theo lãnh đạo Vietcombank, việc không thể hạ chuẩn tín dụng vì nợ xấu sẽ phát sinh, khiến chi phí vốn ngân hàng của ngân hàng có thể tăng lên. "Chi phí vốn của Vietcombank thấp là do tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp. Nếu không duy trì được chuẩn mực cấp tín dụng, sẽ tăng chi phí vốn và ảnh hưởng đến quyền lợi của những khách hàng tốt trong tương lai", ông Tùng nói đồng thời nhấn mạnh sẽ rà soát để có những thay đổi phù hợp.

Trước đề nghị của doanh nghiệp, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết, NHNN và ngành ngân hàng rất chia sẻ với những khó khăn của doanh nghiệp. Hiện nay Luật tổ chức tín dụng quy định các tổ chức tín dụng yêu cầu khách hàng vay vốn phải cung cấp tài liệu chứng minh phương án dự án khả thi, khả năng tài chính để đảm bảo khả năng trả nợ, mục đích sử dụng vốn đúng mục đích.

“Thông tư hướng dẫn của NHNN cũng quy định như vậy. Tuy nhiên, NHNN không quy định khoản vay bắt buộc phải có tài sản đảm bảo, thực tế các tổ chức tín dụng vẫn cho vay tín chấp nếu khách hàng chứng minh được khả năng trả nợ. NHNN cũng không quy định tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản đảm bảo và không quy định tài liệu khách hàng phải cung cấp cho tổ chức tín dụng để chứng minh đủ điều kiện vay vốn", bà Hồng nói. 

Đồng thời đề nghị các ngân hàng rà soát thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, tiết giảm chi phí, giảm lãi suất, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tham mưu để có thể điều chỉnh tháo gỡ khó khăn của doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo an toàn hệ thống.