Họp bàn giải pháp thúc đẩy thương mại nông sản giữa Việt Nam và tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), ngày 1/6, ông Cận Diên Dũng, Cục trưởng Hải quan Côn Minh, nhận định thương mại nông sản giữa Trung Quốc và Việt Nam đang phát triển rất mạnh mẽ, trong năm 2022, các cửa khẩu của tỉnh Quảng Tây nhập khẩu nhiều nông sản Việt Nam nhất trong các địa phương có biên giới đường bộ với Việt Nam.

Cụ thể, kim ngạch lên đến 5,85 tỷ Nhân dân tệ, tăng 86,4% so với 2021, chiếm 14,5% tổng số nông sản Việt Nam nhập khẩu vào Trung Quốc. Trong 4 tháng đầu năm 2023, các cửa khẩu của tỉnh Quảng Tây đã nhập khẩu đến 2,49 tỷ Nhân dân tệ các nông sản của Việt Nam, tăng 44,7% so với cùng kỳ 2022, chiếm 19,7% tổng số nông sản nhập khẩu từ Việt Nam vào Trung Quốc.

Hiện nay, do đang vào mùa cao điểm của các loại trái cây như: sầu riêng, xoài nên tình hình thông quan tại các cửa khẩu có dấu hiệu quá tải, vượt quá năng lực của các khu vực cửa khẩu...

"Vì vậy, đề nghị các cơ quan liên quan của Việt Nam sớm tăng số lượng doanh nghiệp AEO (mô hình doanh nghiệp ưu tiên). Đồng thời, thực hiện cơ chế hợp tác xuất nhập khẩu một cửa, theo mô hình tiên tiến đã được nhiều nước, nhiều tổ chức tài chính trên thế giới công nhận", ông Dũng nói.

Khẳng định thống nhất cao về mặt chủ trương với đề xuất mà Dũng đưa ra, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam cho rằng đây là vấn đề mà Bộ NN&PTNT sẽ phối hợp Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, Tổng cục Hải quan cùng tham gia thực hiện. "Đề nghị Hải quan Côn Minh sớm gửi đề án về "xuất nhập khẩu một cửa" tới các cơ quan quản lý Việt Nam để nghiên cứu thực hiện".

Đồng thời, ông Nam cũng nêu kiến nghị về việc thành lập các chuỗi doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc trong lĩnh vực logistics, đặc biệt là chuỗi lạnh với sự kiểm soát của cơ quan chức năng hai nước để phục vụ xuất nhập khẩu nông sản, đảm bảo chất lượng, giảm giá thành trong giao thương.

Cũng theo Thứ trưởng, vẫn còn gian lận thương mại xảy ra ở cửa khẩu, đặc biệt là gian lận về số lượng, chứng từ. Do đó, đề xuất sẽ cử các cơ quan chuyên môn của Bộ cùng phối hợp Hải quan Vân Nam, giám sát chặt chẽ, chống gian lận thương mại.

"Đề nghị Hải quan Vân Nam mở thêm danh mục về thủy sản, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nâng cao số lượng, sản lượng sang tỉnh Vân Nam. Ngoài ra, đề xuất phía Vân Nam sớm có trả lời về việc xuất khẩu thủy hải sản sống sang tỉnh này", ông Nam thẳng thắn.

Đáp lại đề xuất trên, ông Cận Diên Dũng cho biết “hoàn toàn nhất trí” và sẽ rà soát, tháo gỡ. Hải quan Vân Nam cho biết tại tỉnh đang xây dựng cầu nối giữa Bách Sắc và Hà Khẩu, hai địa phương có cửa khẩu với Việt Nam, việc này sẽ giảm mạnh ùn tắc đáng kể tại cửa khẩu.

Sắp tới, hai bên phối hợp xây dựng các danh mục hàng hóa ưu tiên kiểm dịch thực vật. Tổ chức các hội nghị trao đổi chuyên môn, nghiệp vụ và xây dựng quy trình kiểm dịch thực vật theo định hướng “Hải quan 1 cửa khẩu” hay “1 cửa khẩu 1 điểm dừng.”

Bên cạnh những giải pháp hiện nay, đại diện Hải quan Việt Nam cho rằng 2 bên có thể thống nhất thêm giờ làm việc, giờ nghỉ để thông quan hàng hóa nông sản được nhanh hơn. Ngoài ra, cũng có thể nghiên cứu, thực hiện cơ chế “2 hải quan 1 điểm dừng” bằng cách đồng bộ về chính sách và cơ sở hạ tầng.

"Từ ngày 1/6, Hải quan Côn Minh và phía Việt Nam bắt đầu thực hiện cơ chế trao đổi mẫu chứng nhận kiểm dịch, công nhận lẫn nhau. Trước mắt, sản phẩm chỉ giới hạn ở sầu riêng, sắp tới sẽ áp dụng các biện pháp giảm thời gian thông quan như khai báo sức khỏe, hàng hóa đầu cuối, thanh toán qua QR Code... Mọi việc sẽ được thực hiện từ xa, tiện lợi”, ông Dũng nói.