Số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) cho thấy, giá trị xuất khẩu nông lâm thủy sản tháng 1/2023 giảm 23% so với cùng kỳ năm 2022.

Trong đó, giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản chính đạt hơn 1,7 tỷ USD, giảm gần 13% so với cùng kỳ năm ngoái; giá trị xuất khẩu thuỷ sản ước đạt 600 triệu USD, giảm gần 31%; giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 1,1 tỷ USD, giảm gần 30% so với tháng 1 năm trước.

Đáng chú ý, nhiều mặt hàng có giá trị kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh trong năm 2022 nhưng trong tháng đầu năm nay lại giảm về giá trị xuất khẩu. Điển hình, kết thúc tháng 1/2023, xuất khẩu thủy sản chỉ đem về 600 triệu USD, giảm tới 31% so với tháng 1/2022...

Các thị trường chính nhập khẩu nông sản của Việt Nam đều đã giảm mạnh đặt hàng trong tháng qua. Theo đó, dự báo về "đường đi" xuất khẩu nông sản trong năm 2023, Bộ NN&PTNT cũng đưa ra nhiều cảnh báo mà các doanh nghiệp cần chủ động để vượt khó.

Cụ thể, với Hoa Kỳ - thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam, nhưng hiện mới cấp phép nhập khẩu 7 loại quả tươi từ Việt Nam (xoài, nhãn, vải, thanh long, chôm chôm, vú sữa, bưởi). Đặc biệt, Hoa Kỳ hiện gia tăng số vụ điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp với một số nông sản Việt Nam (cá tra, tôm, gỗ dán và tủ gỗ, mật ong); ban hành các quy định thực thi chương trình giám sát thủy sản nhập khẩu (SIMP), quy định thực thi Luật Bảo vệ động vật có vú ở biển (MMPA)… 

Với Trung Quốc - thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 của Việt Nam, nhưng hiện các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam còn bị lúng túng khi Trung Quốc thay đổi, siết chặt hơn các quy định mới trong nhập khẩu. Đặc biệt, mới đây, việc Trung Quốc mở tuyến đường sắt nối trực tiếp đến các nước Thái Lan, Lào sẽ càng tăng áp lực cạnh tranh lên xuất khẩu nông sản của Việt Nam.

EU là thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 của Việt Nam, nhưng nông sản Việt chưa tham gia sâu vào hệ thống phân phối hiện đại và chưa xây dựng được kênh phân phối ổn định tại thị trường EU. Trong khi thị trường này lại ngày càng thắt chặt các quy định SPS (Hiệp định về các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật), và TBT (hàng rào kỹ thuật trong thương mại).

Với thị trường Đông Bắc Á (Nhật Bản, Hàn Quốc), Bộ NN&PTNT thừa nhận công tác mở cửa thị trường còn gặp nhiều khó khăn do yêu cầu cao về các tiêu chuẩn kỹ thuật; hệ thống sản xuất trong nước chưa đáp ứng được các yêu cầu tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm của thị trường...

Không để lỡ nhịp tăng trưởng xuất khẩu, theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến, thời gian tới Bộ NN&PTNT sẽ phải tận dụng các FTA, đặc biệt là Hiệp định CPTPP, EVFTA để đẩy mạnh xuất khẩu hàng nông, lâm, thủy sản chủ lực. 

Đồng thời, phối hợp với Bộ Công thương thực hiện Đề án tăng cường xuất khẩu hàng hóa chính ngạch; tiếp tục đàm phán mở cửa thị trường chính ngạch cho các sản phẩm hoa quả tươi, rau, thủy sản sang các thị trường có yêu cầu chất lượng cao; duy trì và phát triển thị trường Trung Quốc, Mỹ, EU...

Đặc biệt, các doanh nghiệp nông sản phải chủ động thay đổi tư duy, tập trung sản xuất phù hợp với những quy định và luật chơi quốc tế.