Sáng 21/11, Quốc hội thảo luận về dự thảo Nghị quyết thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất (dự thảo). 

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Công Long (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) nhìn nhận, có rất nhiều vấn đề đáng quan ngại phải xem xét cho chính sách thí điểm này. Cụ thể, thí điểm về đất đai khác với các chính sách khác, một khi đã xây dựng các công trình ở trên đó và đã thực hiện chuyển đổi mục đích, chúng ta sẽ không có khả năng khắc phục, và tác hại, những hệ lụy của nó sẽ là khôn lường và đặc biệt trong bối cảnh chúng ta đặt ra rất nhiều mục tiêu về an ninh lương thực, về sử dụng đất đai.

Ông Long băn khoăn việc thí điểm ban hành chính sách này sẽ tạo ra mặt bằng pháp lý như thế nào? Quốc hội đã rất kỳ công và đã ban hành tất cả các hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai, bất động sản, cho đến nay có thể khẳng định là chúng ta đã hoàn thiện khá cơ bản toàn bộ hệ thống cơ chế pháp lý cho kinh doanh bất động sản, từ Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Quy hoạch....

"Điều mà cử tri rất quan tâm là hiện nay tình trạng bất động sản như thế nào, giá bất động sản phi mã, người nghèo, người lao động, người thu nhập thấp, cán bộ, công chức rất khó có thể mua được. Người ta tính rằng một công chức nếu không ăn gì cả, vài trăm năm mới mua được nhà. Một câu hỏi cử tri đặt ra cho chúng tôi là tại sao không có một cơ chế thí điểm để tháo gỡ cho vướng mắc nhất hiện nay, đó là nhà ở xã hội?", đại biểu Long nói.

Và ông Long đặt câu hỏi, tại sao cơ chế này không áp dụng cả cho nhà ở xã hội mà chỉ áp dụng với nhà ở thương mại.

Đại biểu cho biết, có nhiều địa phương không vướng gì, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang xây dựng các dự án thương mại sao cứ phải đồng loạt thí điểm toàn bộ. Do đó phạm vi thí điểm cần được cân nhắc kỹ lưỡng, không mở đại trà như đề xuất tại tờ trình.

Cũng theo đại biểu Long, trong các tài liệu liên quan đã đánh giá hết tất cả những hệ lụy, tiêu cực như chuyện đầu cơ đất đai, mua gom đất chờ lên giá, thu gom đất nông nghiệp. Việc thu gom này không còn là nguy cơ mà đã diễn ra cả chục năm nay.

Lý do các hiệp hội, nhà đầu tư rất kiên trì trong việc vận động theo đuổi chính sách này là vì lợi nhuận. Trong đó lợi nhuận lớn nhất với dự án nhà ở thương mại là chênh lệch địa tô. Nếu đối chiếu theo các quy định hiện hành của Luật Đất đai, Luật Nhà ở hiện hành thì dư địa không còn nhiều nên họ mới nhằm vào câu chuyện đất đai của nhà ở thương mại.

"Tất nhiên nhà đầu tư phải nhìn vào lợi nhuận, và lợi nhuận với lĩnh vực nhà ở thương mại thì lợi nhuận tối đa nhất chính là chênh lệch địa tô, chênh lệch địa tô này nếu như chiếu theo các quy định của pháp luật đất đai, Luật Nhà ở hiện hành có lẽ dư địa không còn nhiều. Cho nên họ mới nhằm vào câu chuyện đất đai để tập trung vào vận động chính sách này, đây là điều quan ngại”, đại biểu phân tích.

Dẫn ví dụ vụ án Alibaba, đại biểu Nguyễn Công Long cho rằng, phải làm sao ngăn chặn được nguy cơ này, đảm bảo phát triển một cách lành mạnh và đặc biệt phải coi trọng, không để tình trạng thu gom và chuyển đất lúa, đất rừng, đất sản xuất, bởi vì tình trạng này rất nguy hiểm.

Cũng băn khoăn về vấn đề này, đại biểu Đỗ Huy Khánh (Đoàn ĐBQH Đồng Nai) nhấn mạnh, đất đai là tài nguyên vô giá, "tấc đất tấc vàng", trong khi đó, tại nhiều đô thị ở các tỉnh, thành phố, nhiều dự án nhà ở thương mại được xây dựng xong nhưng bỏ hoang, không có người ở.

Từ thực trạng này, đại biểu Khánh đặt vấn đề việc mở rộng thí điểm sử dụng đất cho dự án nhà ở thương mại có hợp lý hay không, khi tình trạng bỏ hoang vẫn diễn ra. Trong khi đó, nhu cầu thực tế là nhà ở xã hội, nhà ở dành cho người thu nhập thấp cần được quan tâm hơn.

Theo đại biểu Đồng Nai, ở một số địa phương, người thu nhập thấp, công nhân bốc thăm "5 lần 7 lượt" với mong muốn mua căn nhà ở xã hội dưới 50 m2, nhưng chưa được, do nguồn cung hạn chế. Trong khi đó, ở nhiều đô thị, nhà ở thương mại xây xong không có người ở. Theo ông Khánh, với các dự án bỏ hoang như vậy, thì việc mở rộng thí điểm có phù hợp hay không?.

Tham gia ý kiến tại phiên họp, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) cho biết, thời gian qua tình hình bất động sản diễn biến phức tạp. Trên thực tế, có những trường hợp doanh nghiệp đã xây dựng nhưng bị sai phạm mà không hợp thức hóa, gây lãng phí nguồn lực xã hội, đất nước.

“Mặc dù không phải ngân sách của nhà nước, nhưng doanh nghiệp cũng là nguồn lực của xã hội, doanh nghiệp họ cũng phải đi vay ngân hàng, doanh nghiệp chết thì kéo theo ngân hàng cũng chết”, đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.

Thống nhất với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết được áp dụng trên phạm vi toàn quốc đối với dự án của tổ chức kinh doanh bất động sản trong trường hợp: Nhận quyền sử dụng đất; Đang có quyền sử dụng đất; Đang có quyền sử dụng đất và nhận quyền sử dụng đất; thực hiện dự án nhà ở thương mại trên diện tích đất của cơ sở phải di dời do ô nhiễm môi trường, cơ sở phải di dời theo quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị. Đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, nếu thí điểm phải thực hiện thí điểm công khai hết.

Theo đại biểu, nếu chúng ta áp dụng chỉ trong một số tỉnh, thành phố còn một số tỉnh khác không cho sẽ dễ tạo ra cơ chế xin - cho và thắc mắc "tỉnh anh được, tỉnh tôi không được".

Đại biểu Hoà cho rằng, vấn đề cốt lõi là Nghị quyết áp dụng từ ngày có hiệu lực thi hành hay là quay trở lại những trường hợp trước đây? Các thành phố lớn như Hà Nội, TP. HCM, Đà Nẵng, Khánh Hòa đang vướng mắc tình trạng này. Theo đó, nhà ở chung cư đã xây dựng rồi, người dân vào ở rồi nhưng giờ làm thủ tục không được, vì vướng về mặt pháp lý. Và đây là vấn đề cần tháo gỡ.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải cho biết, các đại biểu nhất trí cần thiết ban hành Nghị quyết thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất để thể chế hóa chủ trương của Đảng, tăng thêm điều kiện tiếp cận đất đai cho phát triển nhà ở thương mại, góp phần phát triển kinh tế xã hội, tăng nguồn cung nhà ở, đáp ứng nhu cầu của người dân.

 Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, các đại biểu đã cho ý kiến về tên gọi, nội dung, bố cục, phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, điều kiện áp dụng, tiêu chí lựa chọn dự án thí điểm, đất và dự án nhà ở thương mại bán cho cán bộ, chiến sĩ của lực lượng vũ trang. Các đại biểu cũng đề nghị lưu ý đảm bảo diện tích đất trồng lúa, tỷ lệ che phủ rừng, có giải pháp ngăn chặn tiêu cực, đầu cơ, trục lợi chính sách hoặc để đất hoang hóa, đầu cơ vượt nhu cầu làm ảnh hưởng đến thị trường bất động sản, gây hệ lụy cho nền kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo cơ quan thẩm tra phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo và các cơ quan liên quan nghiên cứu các ý kiến phát biểu tại hội trường, các ý kiến thảo luận tại tổ để tiếp thu, hoàn chỉnh dự thảo Nghị quyết trình Quốc hội xem xét, quyết định.