Một năm trôi qua bao giờ cũng để lại trong mỗi người sự trải nghiệm vui -buồn, thành công - thất bại, thuận lợi - khó khăn, vinh quang –tủi nhục, hạnh phúc – đớn đau… Vì thế lời chúc mừng năm mới với mỗi người như một liệu pháp tâm lý có giá trị mang đến cho người nhận một niềm hứng khởi, hy vọng hướng về tương lai với những điều tươi đẹp. 

Khác với các nước Tây phương lời chúc mừng năm mới thường chỉ gói gọn trong cụm từ Happy New Year, câu chúc Tết của người Việt vô cùng phong phú. Có khi nó là những cụm từ Hán Việt được đóng khung sẵn như “An khang thịnh vượng”, “vạn sự như ý”, “tấn tài tấn lộc, tấn bình an”…, có khi là những câu vần vè hài hước: “Tiền vô như nước sông Đà/tiền ra nhỏ giọt như cà phê phin”..., cũng có khi vô thưởng vô phạt: “Muốn gì được nấy”… Nhưng thường bắt gặp nhất là những lời chúc gửi gắm thông điệp về sức khỏe, tươi vui, trẻ đẹp, hạnh phúc trong cuộc sống, may mắn thành công trong công việc…

Đặc biệt năm vừa qua với tất cả chúng ta đó là một năm buồn nhiều hơn vui. Một năm vất vả lo lắng vì Covid-19. Rất nhiều người đã trải qua đau đớn vì bị nhiễm bệnh, bị mất đi người thân. Nhiều người lâm cảnh thất nghiệp hay công việc bấp bênh, đồng lương ít ỏi, túng thiếu. Học sinh không được đến trường, căng thẳng, áp lực với nhiều tháng phải học online, quanh quẩn bên máy tính, điện thoại. Nhiều bạn trẻ tan vở tình yêu chỉ vì xa mặt cách lòng...

Trong tình cảnh như thế, “Một năm mới khỏe mạnh và bình yên” rất có giá trị động viên, an ủi nhau.

“Đi chúc Tết” đã trở thành lễ nghi không thể thiếu trong ngày đầu năm mới của người Việt. Lời chúc Tết được mọi người trao cho nhau trực tiếp khi gặp gỡ, thăm viếng nhau còn gọi là mừng tuổi.  

Lời chúc Tết khi tận mặt trao nhau ngoài âm thanh ngôn ngữ còn biểu hiện sắc thái tình cảm. Sự khách sáo qua loa hay chân thành tỉ mỉ đều thể hiện rõ ràng thông qua giọng nói, nét mặt, cử chỉ, trạng thái, cảm xúc.  Do đó, lời chúc Tết có một giá trị đăc biệt thiêng liêng và ý nghĩa nhân văn sâu sắc trong ngày đầu năm mới.

Đó là những mong ước về một cuộc sống ấm no sung túc, sức khỏe dồi dào, hạnh phúc vui vẻ. Trẻ con thì mau lớn khỏe mạnh, học hành giỏi giang, ngoan ngoãn. Cả người chúc và người nhận đều có một niềm tin và hy vọng rằng những điều mình gửi gắm và nhận được sẽ trở thành hiện thực trong năm mới.

Trước đây, ngoài lời chúc trực tiếp, nếu không có điều kiện gặp gỡ nhau, người ta thường gửi thiệp chúc Tết. Những tấm thiệp xinh xinh với nhiều hình ảnh ngày Tết phù hợp cho từng lứa tuổi, đối tượng, được bày bán khắp nơi (thậm chí có cả “chợ thiệp”). Nhiều người khéo tay còn tự thiết kế những tấm thiệp thật độc đáo cho riêng mình. Những cánh thiệp với lời chúc chứa chan tình cảm, chân thành, mộc mạc trong từng câu chữ được trao nhau. Trong từng câu chúc có bóng hình của chủ nhân, mỗi người một khuôn mặt, một cá tính. Khi nhận được những tấm thiệp như thế, người nhận rất cảm động và trân quý giữ gìn có khi qua rất nhiều năm xem như đó là kỷ vật, là kỷ niệm, là ký ức của một thời.

Ngày nay, khi mạng xã hội chiếm lĩnh đời sống con người gần như tuyệt đối thì lời chúc Tết trở thành một hình thức xã giao nhiều hơn là nơi trao đổi tình cảm chân thành, có nhiều khi còn trở nên “hài hước”, tỷ như khi hai người đang ngồi bên nhau trong một văn phòng, trong một lớp học hay cùng ngồi trên một bàn ăn gia đình mà bấm điện thoại chúc Tết nhau.   

Mạng xã hội cũng là nơi “sản xuất” ra những lời chúc mà khi đọc người nhận cảm giác rõ ràng đó là “của chung” vì không hề thấy có bóng dáng mình trong đó.

Đó là khi một lời chúc trống quơ, không có danh xưng được bấm đi cho cả một danh bạ điện thoại. Ai cũng nhận thấy, nhưng đôi khi vì đó là lời chúc của một người có mối quan hệ đặc biệt không thể không trả lời nên người nhận cũng bất đắc dĩ gửi trả một lời cảm ơn đáp lễ.  

Gần đây, còn có một hình thức khác được sử dụng thay cho lời chúc Tết, đó là các file GIF (ảnh động được thiết kế sẵn) được chuyển tiếp cho hàng loạt người. Một GIF có sẵn trên mạng, không cần suy nghĩ gì, gửi đi một cách đồng loạt

Nhiều người đặc biệt dị ứng với kiểu chúc Tết như thế, thậm chí có người còn không buồn mở ra xem vì sợ “file độc”.

Không kể, lời chúc được trải đều cho mọi người, mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp như thế đôi khi rơi vào trường hợp bất kính với người già, bất nhã với cấp trên, và xuề xòa với kẻ dưới…

Ngày cuối năm, sau những tất bật lo toan của 365 ngày vất vả, trong tình hình dịch bệnh tràn làn, làm ăn thất bát… hãy để lòng mình lắng lại, nghĩ đến những người thân bạn bè ở quanh ta bằng sự thương yêu trân quý. Dành cho nhau lời chúc khỏe mạnh bình an với mong muốn những điều tốt đẹp đến với họ trong năm mới cũng là an ủi, tiếp thêm sức mạnh cho nhau, là một cử chỉ mang nét văn hóa tâm linh.

Xin đừng gửi cho nhau những lời chúc lấy lệ, hời hợt kiểu chia đều cho tất cả nhân gian.