Với chủ đề xuyên suốt "Kinh tế tư nhân Việt Nam: Đột phá thể chế - Hợp lực công tư", đây là phiên đối thoại thứ 20 trong chuỗi hoạt động của VPSF 2026. Sự kiện đóng vai trò là cầu nối thiết thực giữa cộng đồng doanh nghiệp với chính quyền các cấp nhằm tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện cơ chế chính sách và tạo động lực phát triển bền vững cho khu vực kinh tế tư nhân.

Trong bối cảnh bứt phá kinh tế giai đoạn mới, Đồng Nai nổi lên như một trung tâm công nghiệp trọng điểm với sức cạnh tranh vượt trội. Tuy nhiên, để phát triển bền vững và bứt phá, phương thức tiếp cận kinh tế địa phương đang đòi hỏi những thay đổi căn bản về mặt thể chế lẫn mô hình vận hành.

Từ thu hút đầu tư sang kiến tạo giá trị cho nền kinh tế

Sau nhiều năm phát triển, Đồng Nai đã hình thành hệ sinh thái công nghiệp với mạng lưới khu công nghiệp quy mô lớn, hạ tầng ngày càng hoàn thiện và môi trường đầu tư hấp dẫn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, lợi thế của địa phương trong giai đoạn tới không còn nằm ở số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà ở khả năng tạo ra giá trị gia tăng và sức lan tỏa đối với nền kinh tế.

Ông Đặng Hồng Anh, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng, Đồng Nai đã tạo dựng được hệ sinh thái công nghiệp và môi trường kinh doanh có sức cạnh tranh. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là khả năng kết nối các nguồn lực thành một chỉnh thể thống nhất, từ thể chế minh bạch, hạ tầng đồng bộ, doanh nghiệp dẫn dắt, doanh nghiệp hỗ trợ đến nguồn nhân lực, công nghệ, tài chính và thị trường.

Theo ông Đặng Hồng Anh, trọng tâm phát triển của Đồng Nai trong thời gian tới không phải là thu hút thêm bao nhiêu dự án đầu tư mà là mỗi dự án sẽ tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế địa phương. "Điều cần hướng tới không chỉ là có thêm nhiều nhà máy, mà là doanh nghiệp Đồng Nai tham gia được đến đâu trong chuỗi cung ứng, tiếp nhận được công nghệ gì và trưởng thành như thế nào sau mỗi làn sóng đầu tư. Đó chính là sự chuyển dịch từ tư duy thu hút đầu tư sang tư duy kiến tạo giá trị", ông nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, một tập đoàn lớn đầu tư có thể tạo ra hàng nghìn việc làm. Tuy nhiên, giá trị sẽ lớn hơn nhiều nếu xung quanh doanh nghiệp đó hình thành hàng trăm doanh nghiệp cung ứng của Việt Nam cùng hệ thống cơ sở đào tạo, trung tâm nghiên cứu, logistics, tài chính và công nghệ.

Đây cũng là quan điểm được Tiến sĩ Võ Trí Thành, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh chia sẻ. Theo ông, năng lực cạnh tranh của một địa phương không nằm ở từng nguồn lực riêng lẻ mà ở khả năng kết nối các nguồn lực thành một hệ sinh thái kinh doanh hoàn chỉnh.

Trong khi đó, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng Đồng Nai cần tiếp tục nâng cao tỷ lệ doanh nghiệp địa phương trở thành nhà cung cấp trực tiếp, nhà cung cấp cấp hai và cấp ba cho các tập đoàn lớn cũng như doanh nghiệp FDI. Để làm được điều đó, địa phương cần công khai nhu cầu mua hàng, tiêu chuẩn kỹ thuật của các doanh nghiệp đầu chuỗi; đồng thời đánh giá năng lực doanh nghiệp địa phương, hỗ trợ nâng cấp quản trị, công nghệ và chất lượng sản phẩm.

Các chuyên gia cũng thống nhất rằng những chương trình kết nối doanh nghiệp trong thời gian tới cần đi theo từng ngành hàng, từng chuỗi giá trị cụ thể thay vì chỉ dừng lại ở các hội nghị xúc tiến mang tính tổng hợp như trước đây.

Kiến tạo môi trường kinh doanh bằng thể chế

Bên cạnh việc nâng cao năng lực doanh nghiệp, các ý kiến tại diễn đàn đều nhấn mạnh yêu cầu cải thiện chất lượng điều hành và xây dựng môi trường kinh doanh thực chất.

Theo ông Đặng Hồng Anh, Đồng Nai cần chuyển từ tư duy giải quyết thủ tục hành chính sang thiết kế trải nghiệm đầu tư và kinh doanh. Doanh nghiệp không chỉ đánh giá địa phương qua các chính sách được ban hành mà còn thông qua toàn bộ hành trình đầu tư, từ tìm hiểu thông tin, thực hiện thủ tục, triển khai dự án cho đến mở rộng sản xuất.

"Cùng một quy định pháp luật nhưng ở địa phương này doanh nghiệp biết rõ cần gặp ai, được hướng dẫn đầy đủ ngay từ đầu và có thời hạn xử lý cụ thể. Trong khi ở nơi khác, doanh nghiệp phải đi qua nhiều đầu mối và nhận nhiều cách giải thích khác nhau. Chính sự khác biệt đó tạo nên chất lượng thể chế và niềm tin của nhà đầu tư", ông Đặng Hồng Anh phân tích.

Ông cũng ví hạ tầng giao thông, khu công nghiệp và quỹ đất là phần cứng của nền kinh tế, còn thể chế, dữ liệu, chất lượng phục vụ và khả năng phối hợp của bộ máy chính quyền là hệ điều hành. Nếu phần cứng hiện đại nhưng hệ điều hành vận hành chậm và thiếu đồng bộ thì toàn bộ hệ thống cũng khó phát huy hiệu quả.

Một nội dung khác được ông Đặng Hồng Anh đặc biệt nhấn mạnh là cần chuyển từ hỗ trợ từng doanh nghiệp riêng lẻ sang xây dựng những nền tảng chung để doanh nghiệp tự phát triển.

Theo đó, thay vì chỉ tập trung hỗ trợ từng doanh nghiệp tiếp cận vốn hay công nghệ, địa phương cần đầu tư vào các hạ tầng dùng chung như cơ sở dữ liệu thị trường, mạng lưới chuyên gia, trung tâm hỗ trợ chuyển đổi số, phòng thí nghiệm, trung tâm kiểm định chất lượng, chương trình đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp và các nền tảng kết nối cung - cầu.

Ông cho rằng chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ và vừa không nhất thiết phải bắt đầu bằng những hệ thống công nghệ đắt tiền mà nên xuất phát từ các bài toán kinh doanh cụ thể như giảm hàng tồn kho, quản lý dòng tiền, tiết kiệm năng lượng, nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng hay truy xuất nguồn gốc sản phẩm. "Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được một vấn đề kinh doanh cụ thể và tạo ra hiệu quả có thể đo lường", ông nói.

Về phía Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, ông Đặng Hồng Anh khẳng định tổ chức này sẽ đóng vai trò là nền tảng kết nối các nguồn lực cho cộng đồng doanh nghiệp. Hội sẽ tập trung vào ba nhóm hoạt động trọng tâm gồm kết nối doanh nghiệp địa phương với doanh nghiệp đầu chuỗi và doanh nghiệp FDI; kết nối doanh nghiệp với chuyên gia, nguồn vốn, công nghệ và các mô hình quản trị hiện đại; đồng thời phát huy mạng lưới doanh nhân trẻ trên toàn quốc để hình thành các liên kết kinh tế thực chất trong vùng Đông Nam Bộ.

Theo ông, tinh thần hợp lực công - tư cần được phát huy mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới. Chính quyền không làm thay doanh nghiệp, doanh nghiệp cũng không chỉ chờ đợi chính sách mà mỗi bên cần phát huy đúng vai trò và cùng chịu trách nhiệm đối với kết quả phát triển.

Khép lại phần phát biểu, ông Đặng Hồng Anh bày tỏ kỳ vọng Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 sẽ không chỉ dừng lại ở việc chỉ ra những khó khăn, vướng mắc mà sẽ lựa chọn được một số điểm nghẽn trọng tâm để tập trung tháo gỡ. Theo ông, năng lực cạnh tranh của một địa phương nhiều khi không được tạo nên bởi hàng trăm chính sách mới mà từ việc giải quyết dứt điểm một vài nút thắt quan trọng, qua đó tạo dựng niềm tin và mở ra không gian phát triển cho hàng nghìn doanh nghiệp.

"Mười năm tới, điều đáng tự hào nhất khi nhắc đến Đồng Nai sẽ không chỉ là số lượng khu công nghiệp hay quy mô vốn đầu tư, mà là việc nhiều doanh nghiệp Việt Nam tại Đồng Nai đã vươn lên từ gia công sang sản xuất, từ nhà thầu phụ trở thành đối tác chiến lược, từ tiếp nhận công nghệ đến làm chủ công nghệ và từ thị trường trong nước bước ra thị trường quốc tế. Khi đó, Đồng Nai sẽ không chỉ là nơi doanh nghiệp đặt nhà máy mà còn là nơi doanh nghiệp đặt niềm tin, nguồn lực và chiến lược phát triển lâu dài", ông Đặng Hồng Anh nhấn mạnh.