Động thái này làm dấy lên lo ngại về một đợt leo thang mới trong căng thẳng thương mại với Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh Nhà Trắng cũng đề cập đến việc hàng hóa Trung Quốc đang phải đối mặt với mức thuế suất trả đũa lên đến 245%, nhằm đáp trả những hành động được coi là "gây hấn" từ Bắc Kinh.

Sắc lệnh hành pháp mới nhất này tập trung vào việc đánh giá mức độ phụ thuộc của Hoa Kỳ vào nguồn cung cấp từ nước ngoài đối với các khoáng sản thiết yếu, trong đó Trung Quốc được xem là một đối tác thương mại chủ chốt và đồng thời là một đối thủ chiến lược ngày càng lớn.

Cuộc điều tra, được tiến hành theo Điều khoản 232 của Luật Mở rộng Thương mại năm 1962, sẽ xem xét liệu việc nhập khẩu các tài nguyên này có gây ra mối đe dọa cho an ninh quốc gia hay không.

Các khoáng sản được cho là nằm trong tầm ngắm của cuộc điều tra bao gồm cobalt, lithium, nickel, manganese và các nguyên tố đất hiếm. Đây là những vật liệu không thể thiếu trong nhiều ngành công nghiệp then chốt của Mỹ, từ sản xuất vũ khí, thiết bị điện tử tiêu dùng, xe điện cho đến các công nghệ năng lượng sạch.

Sự gián đoạn nguồn cung hoặc việc đối phương kiểm soát thị trường các khoáng sản này có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho cả nền kinh tế và khả năng quốc phòng của Hoa Kỳ.

Một quan chức cấp cao của chính quyền Trump, phát biểu với báo giới, nhấn mạnh rằng "sự phụ thuộc quá mức vào một hoặc một vài quốc gia để cung cấp các tài nguyên quan trọng có thể tạo ra những lỗ hổng chiến lược." Vị này cũng lưu ý rằng Trung Quốc hiện đang đóng vai trò chi phối trong chuỗi cung ứng toàn cầu của nhiều loại khoáng sản thiết yếu, từ khâu khai thác đến chế biến.

Đáng chú ý, thông báo về cuộc điều tra an ninh quốc gia diễn ra đồng thời với những phát biểu từ Nhà Trắng về tình hình thuế quan giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Theo đó, chính quyền Trump cho rằng các biện pháp trả đũa thương mại từ Bắc Kinh đã khiến một số mặt hàng xuất khẩu của Trung Quốc vào Mỹ phải chịu mức thuế suất tổng cộng lên đến 245%. Tuy nhiên, các nguồn tin chính thức không cung cấp chi tiết cụ thể về các mặt hàng này cũng như cơ chế áp thuế.

Việc đề cập đến mức thuế suất "trên trời" này càng làm gia tăng lo ngại về một cuộc chiến thương mại toàn diện và khó lường giữa Mỹ và Trung Quốc. Các nhà phân tích nhận định rằng, nếu Mỹ thực sự áp đặt các biện pháp hạn chế nhập khẩu hoặc thuế quan đáng kể đối với khoáng sản từ Trung Quốc, Bắc Kinh chắc chắn sẽ có những động thái đáp trả tương xứng, gây ra những xáo trộn lớn cho chuỗi cung ứng toàn cầu và đẩy giá cả hàng hóa lên cao.

"Đây rõ ràng là một động thái leo thang căng thẳng," ông Wendy Cutler, cựu quan chức thương mại Mỹ và hiện là Phó Chủ tịch Viện Chính sách Xã hội Châu Á, nhận định trên Bloomberg. "Việc sử dụng Điều khoản 232 cho các vấn đề thương mại, đặc biệt là với một đối tác thương mại lớn như Trung Quốc, luôn tiềm ẩn những rủi ro đáng kể."

Các ngành công nghiệp tại Mỹ sử dụng các khoáng sản này đang theo dõi sát sao diễn biến của cuộc điều tra. Một số lo ngại rằng việc áp đặt thuế quan hoặc hạn chế nhập khẩu có thể làm tăng chi phí sản xuất và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của họ trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, cũng có những ý kiến ủng hộ việc đa dạng hóa nguồn cung và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc chi phí có thể tăng lên trong ngắn hạn.

Phản ứng từ phía Trung Quốc vẫn chưa được công bố chính thức, nhưng giới quan sát dự đoán rằng Bắc Kinh sẽ lên tiếng phản đối mạnh mẽ động thái này, cáo buộc Washington sử dụng các biện pháp bảo hộ thương mại trá hình và vi phạm các nguyên tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Cuộc điều tra an ninh quốc gia dự kiến sẽ kéo dài vài tháng, trong thời gian đó, Bộ Thương mại Mỹ sẽ thu thập thông tin và đánh giá tác động của việc nhập khẩu các tài nguyên quan trọng đối với an ninh quốc gia. Kết quả của cuộc điều tra sẽ là cơ sở để Tổng thống Trump đưa ra các quyết định tiếp theo, bao gồm việc áp đặt thuế quan, hạn ngạch nhập khẩu hoặc các biện pháp hạn chế thương mại khác.

Với việc "bóng ma" thuế suất 245% lơ lửng trên bầu trời quan hệ Mỹ - Trung, cộng với động thái điều tra an ninh quốc gia mới nhất, tương lai của mối quan hệ thương mại giữa hai cường quốc này đang trở nên ngày càng bất định và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho nền kinh tế toàn cầu. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư trên khắp thế giới đang dõi theo từng diễn biến để có thể đưa ra những điều chỉnh phù hợp trong chiến lược kinh doanh của mình.