Nhà đầu tư trong nước trỗi dậy

Trong những năm qua, sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Thái Lan, đối với các cơ hội M&A trong các lĩnh vực quan trọng ở Việt Nam càng khẳng định vị thế của Việt Nam là một điểm đến đầu tư hấp dẫn và năng động ở Đông Nam Á. 

Sự hiện diện của họ không chỉ nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường mà còn mang lại lợi ích cho khách hàng với sự lựa chọn đa dạng và dịch vụ được cải thiện.

Các nhà đầu tư Nhật Bản  nổi lên là nhà đầu tư lớn nhất vào lĩnh vực ngân hàng Việt Nam, với 3 ngân hàng lớn của Nhật Bản là SMBC, MUFG và Mizuho đã trở thành cổ đông chiến lược tại 3 ngân hàng chủ lực của Việt Nam: VPBank, VietinBank và Vietcombank.

Bởi lẽ, ngành ngân hàng Việt Nam có tiềm năng tăng trưởng đáng kể do dân số không sử dụng dịch vụ ngân hàng lớn so với các nước láng giềng. Điều này khiến Việt Nam trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn và lâu dài đối với các tổ chức tài chính Nhật Bản.

Các công ty chứng khoán Hàn Quốc cũng đã thâm nhập sâu hơn vào thị trường chứng khoán Việt Nam thông qua M&A chiến lược, với khoảng 8 công ty được Hàn Quốc hậu thuẫn hiện đang hoạt động tại Việt Nam, chiếm hơn một nửa tổng số công ty chứng khoán nước ngoài.

Nổi bật là các thương vụ như KEB Hana Bank mua BSC với 117 triệu USD, KB Securities mua Martime Securities với 33 triệu USD, Korea Investment & Securities mua Gia Quyền Chứng khoán với 7 triệu USD. Sau giao dịch, các công ty này nhanh chóng tăng vốn, mở rộng chi nhánh, sàng lọc hoạt động và giới thiệu các sản phẩm mới theo định hướng công nghệ, góp phần tái cơ cấu ngành chứng khoán Việt Nam.

Về phía các tập đoàn từ Thái Lan, Lan đã trở thành nhà đầu tư nổi bật trong lĩnh vực bán lẻ và hàng tiêu dùng của Việt Nam trong những năm gần đây. Nội bật là các thương vụ như ThaiBew mua Sabeco với 4,8 tỷ USD, Central Group mua lại Big C với 1,1 tỷ USD, Singha mua cổ phần của Masan với 1,1 tỷ USD.

Các nhà đầu tư Thái Lan coi tầng lớp trung lưu đang phát triển và dân số trẻ của Việt Nam là những cơ hội tăng trưởng quan trọng, đồng thời coi đây là một cửa ngõ để tiếp cận hơn 100 triệu dân số của Việt Nam và thị trường ASEAN rộng lớn hơn với 680 triệu người.

Nhưng, từ 2021 đến nay, thị trường M&A Việt Nam xuất hiện thêm thế lực nhà đầu tư mới, đóng vai trò quan trọng trên thị trường mua bán và sáp nhập, đó là các nhà đầu tư trong nước, tiếp theo là các nhà đầu tư đến từ Singapore.

Một số thương vụ M&A nổi bật từ người mua trong nước giai đoạn 2021-2023 phải kể đến là Tập đoàn Kido mua lại Parkson Hùng Vương (2023), Tập đoàn Masan mua lại Phúc Long (2022), Chứng khoán Tân Việt mua lại Bảo hiểm FWD Việt Nam (2022), Tập đoàn Trường Hải mua lại hệ thống siêu thị E-Mart Việt Nam hay khoản đầu tư của Tập đoàn Hoa Lâm vào dự án Bệnh viện quốc tế City (City International Hospital). 

Sự nổi lên của các nhà đầu tư trong nước đóng vai trò quan trọng trong việc định hình lại thị trường mua bán và sáp nhập Việt Nam vốn là sân chơi bị chiếm lĩnh của các tập đoàn quốc tế. Điều này cho thấy thế và lực của những người mua trong nước đang lớn dần, họ cũng có chiến lược bài bản để mở rộng quy mô và phát triển hoạt động kinh doanh thông qua hoạt động M&A. Đồng thời cũng cho thấy các tập đoàn Việt Nam đã biết cách chuẩn bị tốt hơn, kĩ lưỡng hơn để đảm bảo các điều kiện giúp thắng thế trên bàn đàm phán.

Sự mở đường cho các nhà đầu tư Mỹ

10 tháng đầu năm 2023, thị trường M&A Việt Nam ghi nhận 265 giao dịch, tổng giá trị giao dịch đạt hơn 4,4 tỷ USD, theo KPMG Việt Nam. Con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 10,8 tỷ USD của năm 2021. Những năm qua, mặc dù thị trường M&A Việt Nam thành công thu hút đầu tư từ nhiều nước châu Á nhưng vẫn thiếu vắng các khoản đầu tư từ châu Âu và châu Mỹ.

Tuy vậy hiện nay, theo các chuyên gia, Việt Nam còn có thêm nhiều cơ hội đón những tay chơi lớn hơn đến từ các thị trường mới như Hoa Kỳ, châu Âu… khi triển vọng kinh tế vĩ mô ngày càng tươi sáng và Việt Nam nâng cấp mối quan hệ với nhiều quốc gia, có nhiều hiệp định thương mại tự do với các khu vực, quốc gia và vùng lãnh thổ.

Ông Vũ Quốc Huy, Giám đốc Trung tâm đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) cho biết, Việt Nam và Hoa Kỳ nâng cấp mối quan hệ lên đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2023, cột mốc lịch sử này dự kiến sẽ thúc đẩy dòng vốn đầu tư mới khổng lồ từ Hoa Kỳ vào Việt Nam và khuyến khích tiếp tục đầu tư từ các nước khác, vì động thái này sẽ củng cố vị thế của Việt Nam. với tư cách là một quốc gia “kết bạn” trong quỹ đạo của Hoa Kỳ.

Việt Nam và Hoa Kỳ đang tăng cường quan hệ thương mại, tập trung mở cửa thị trường cho các sản phẩm chủ lực của Việt Nam như điện tử, dệt may, giày dép, nông sản, trái cây tươi. Điều này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các thương vụ M&A, thu hút các nhà đầu tư vào thị trường xuất nhập khẩu của Việt Nam và kích thích đầu tư vào các ngành công nghiệp quan trọng.
Mối quan hệ được nâng cao cũng mang lại cơ hội cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ vươn ra quốc tế và thu hút đầu tư nước ngoài, góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng của thị trường M&A trong nước.

Hai nước quyết định thúc đẩy hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới trong lĩnh vực kỹ thuật số, coi đây là bước đột phá mới trong Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Đây là tín hiệu tích cực cho sự gia tăng các thương vụ M&A công nghệ. Đồng thời, Hoa Kỳ cam kết tăng cường hỗ trợ cho Việt Nam trong đào tạo và phát triển lực lượng lao động công nghệ cao, đây cũng là điểm quan trọng trong việc thu hút đầu tư vào Việt Nam với lực lượng lao động có chuyên môn cao.

Việt Nam và Hoa Kỳ cũng công bố khởi động các sáng kiến phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn, trong đó Chính phủ Hoa Kỳ sẽ cung cấp khoản tài trợ ban đầu trị giá 2 triệu USD, cùng với các hỗ trợ khác trong tương lai cho Chính phủ Việt Nam và khu vực tư nhân. Đây là dấu ấn quan trọng cho sự phát triển của ngành bán dẫn Việt Nam, là tín hiệu tích cực cho các thương vụ M&A sản xuất ngành bán dẫn

“Việc nâng cấp mối quan hệ dự kiến sẽ có tác động đáng kể đến quỹ đạo tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, giống như sự hỗ trợ của Mỹ đã đóng một vai trò quan trọng trong thành công kinh tế của nhiều quốc gia Đông Á, bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan”, ông Huy nói.

Có thể nói, sự xuất hiện thêm của các nhà đầu tư đến từ Mỹ có thể tạo thêm nguồn lực giúp thị trường M&A trở lại sôi động như giai đoạn 2018-2021, đồng thời cũng mở ra cơ hội thu hút thêm nhiều nhà đầu tư từ khu vực phát triển, có tiềm lực tài chính, có kinh nghiệm quản trị, vận hành tốt đến đây, góp phần cho việc phát triển thị trường M&A Việt Nam bền vững, lành mạnh hơn.