Thứ sáu, 09/01/2026
Doanh Nhân Trẻ

Doanh Nhân Trẻ

  • Click để copy

Sẽ có một mô hình phục hồi kinh tế khác xa lịch sử?

Quỳnh Nguyễn
- 13:45, 05/12/2020

(DNTO) - Nhờ có vaccine đưa vào sử dụng đại trà trong năm tới, sự phục hồi kinh tế có thể sẽ do nhu cầu về dịch vụ dẫn dắt, chứ không phải hàng hóa, như sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu... 

Sản lượng xuất khẩu (% so với năm trước) 

Sản lượng xuất khẩu (% so với năm trước) 

Ông Frederic Neumann, Kinh tế trưởng khối Nghiên cứu Kinh tế châu Á, Ngân hàng HSBC cho rằng, hầu hết các nền kinh tế vẫn chịu tác động rất lớn liên quan đến nhu cầu về hàng hóa được sản xuất trên toàn thế giới. Và đây là một trong những lý do chính giúp khu vực châu Á trong năm 2020 hoạt động tốt hơn rất nhiều so với nhiều thị trường khác.

Cuối cùng, vaccine cho đại dịch COVID-19 đang trong quá trình đưa vào sử dụng. Nếu không có những trục trặc về mặt kỹ thuật hoặc trở ngại nào về mặt phân phối, hàng trăm triệu người sẽ được tiêm ngừa trong những tháng tới. Điều đó sẽ khiến các hoạt động kinh tế được bình thường hóa nhanh chóng và đưa chúng ta thoát ra khỏi một cuộc suy thoái kinh tế sâu rộng. 

Sẽ có một mô hình phục hồi kinh tế khác xa lịch sử?

Thật thú vị khi nghĩ đến việc sẽ chứng kiến các kịch bản phục hồi thông thường, theo đó, sản xuất tăng vọt đi trước thúc đẩy các hoạt động thương mại theo sau với nhiều nền kinh tế ở châu Á đang dẫn đầu đà tăng trưởng toàn cầu. Chắc chắn đó chính là mô hình hồi phục sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và nhiều lần suy thoái trước đây. Tuy nhiên lần này sẽ có một mô hình phục hồi thật khác xuất hiện trong năm 2021 với mảng dịch vụ sẽ dẫn dắt chứ không phải do sản xuất.

Và điều đó có ý nghĩa quan trọng đối với các nước châu Á  - nơi mà sản xuất thường đóng vai trò lớn hơn. Hơn nữa, chắc chắn sẽ có một vài 'đền đáp' cho hoạt động xuất khẩu rất kiên cường của các nước châu Á trong năm nay. Điều đó không có nghĩa là sự phục hồi của các nền kinh tế trong khu vực sẽ không thực sự tốt trong những quý tới. Ngay cả khi vaccine tiếp cận tới các nước châu Á muộn hơn so với các nước phương Tây thì những quốc gia này vẫn sẽ tạo nên sự khác biệt (đặc biệt là đối với du lịch). Tuy nhiên, sự phục hồi lần này chắc hẳn sẽ không 'rực rỡ' như những lần trước. Ngoài ra, còn một lý do khác là các ngân hàng trung ương châu Á đang được đánh giá sẽ phản ứng rất chậm trong năm 2021.

"Hãy bắt đầu mọi thứ với Hoa Kỳ với một số dữ liệu khá tin cậy và kịp thời về mô hình chi tiêu của người tiêu dùng trong năm nay. Điều này sẽ giúp chúng ta phác họa một quan điểm rộng hơn có thể áp dụng cho hầu hết các thị trường đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi đại dịch COVID-19" - ông Frederic Neumann nhấn mạnh.

Chi tiêu tiêu dùng của hộ gia đình Hoa Kỳ (% năm)

Chi tiêu tiêu dùng của hộ gia đình Hoa Kỳ (% năm)

Tăng trưởng chi tiêu của hộ gia đình được phân chia thành hai mảng dịch vụ và hàng hóa. Không có gì đáng ngạc nhiên, nhu cầu về dịch vụ - được đánh dấu bằng hình vuông xanh, mặc dù có sự phục hồi nhẹ, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức của năm ngoái. Ngược lại, nhu cầu hàng hóa đã tăng vọt trong những tháng gần đây, và hiện cao hơn 7% mức của năm trước.

Sự khác biệt như vậy là rất bất thường: chẳng hạn như trong thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhu cầu hàng hóa đã giảm nhiều hơn (trong khi dịch vụ thậm chí không bao giờ giảm; hình vuông màu xanh dương).

Từ góc độ này cho thấy, sự phục hồi nhờ vào việc có vaccine trong năm tới có thể sẽ do nhu cầu về dịch vụ dẫn dắt, chứ không phải hàng hóa, như sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Có ý nghĩa quan trọng với châu á?

Ông Frederic Neumann cho rằng, hầu hết các nền kinh tế vẫn chịu tác động rất lớn liên quan đến nhu cầu về hàng hóa được sản xuất trên toàn thế giới. Và đây là một trong những lý do chính giúp khu vực châu Á trong năm 2020 hoạt động tốt hơn rất nhiều so với nhiều thị trường khác.

Mặc dù tốc độ tăng trưởng GDP trên toàn thế giới đều giảm nhưng sự chuyển dịch từ nhu cầu dịch vụ sang nhu cầu hàng hóa đã hỗ trợ hoạt động xuất khẩu từ nhiều nền kinh tế châu Á.

Tin nên đọc

Tăng trưởng sản lượng xuất khẩu theo thời gian của các nền kinh tế tiên tiến và các nước châu Á mới nổi. Lưu ý đến việc giảm sản lượng xuất khẩu ban đầu của các nước châu Á hồi đầu năm nay (hình vuông màu xanh lá cây) nông hơn và ngắn hơn nhiều so với thời kỳ khủng hoảng tài chính tòa cầu (hình vuông màu xanh dương).

Hơn nữa, xuất khẩu hiện đang tăng trở lại so với năm ngoái. Điều này phù hợp với sức mạnh tương ứng của nhu cầu hàng hóa được thể hiện trong biểu đồ Chi tiêu tiêu dùng của hộ gia đình Hoa Kỳ (% năm).

Tuy nhiên, không giống như hậu quả của thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu, khi thương mại tăng vọt, việc chúng ta sẽ chứng kiến một mức tăng tương tự vào khoảng thời gian này thật sự không rõ ràng khi sự phục hồi vào năm 2021 sẽ do nhu cầu dịch vụ dẫn đắt, và hoạt động xuất khẩu sẽ giảm nhẹ hơn nhiều so với thời điểm bắt đầu. Hoạt động xuất khẩu sản xuất của châu Á khó có thể được hưởng lợi nhiều như những đợt phục hồi trước đây.

Vaccine tạo ra nét khác biệt trong phát triển

Tất nhiên, vaccine cũng sẽ tạo ra nét khác biệt cho sự phát triển của mỗi địa phương trên toàn khắp châu Á một khi chúng được phổ biến rộng khắp, các hạn chế về khoảng cách xã hội được nới lỏng, sự tự tin sẽ quay trở lại, và cuối cùng, biên giới được mở cửa cho việc đi lại.

Mở cửa biên giới đặc biệt quan trọng đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào du lịch, chẳng hạn như Thái Lan, Hồng Kông, Singapore, Malaysia và Việt Nam (mặc dù người ta cho rằng việc khôi phục du lịch xuyên biên giới đại trà sẽ cần nhiều thời gian hơn so với việc nối lại các dịch vụ địa phương).

Điều đó cho thấy, nhiều nền kinh tế châu Á vẫn còn khá thích thú với sản xuất. Biểu đồ cuối cùng của chúng tôi cho thấy sản xuất theo tỷ trọng GDP cho các thị trường riêng lẻ trong khu vực và trung bình của một thị trường phát triển và mới nổi toàn cầu.

Đài Loan, Trung Quốc đại lục, Hàn Quốc, Thái Lan và Malaysia là những nền kinh tế đặc biệt phụ thuộc vào lĩnh vực sản xuất, nhưng nhiều thị trường khác trong khu vực cũng tập trung vào lĩnh vực này nhiều hơn so với các thị trường mới nổi nói chung.

Thị phần của sản xuất trong tăng trưởng GDP (%)

Thị phần của sản xuất trong tăng trưởng GDP (%)

Tất nhiên, điều đó có thể giải thích tại sao châu Á đã thực hiện khá tốt trong năm nay, nhưng cũng có thể thấy khu vực này sẽ không có sự phục hồi mạnh mẽ hơn các khu vực khác trong năm tới.

Theo Vneconomy

Tin khác

Tài chính - Thị Trường
Ngành ngân hàng được TP. Hồ Chí Minh kêu gọi đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng, định hướng dòng vốn thực chất vào các động lực tăng trưởng của thành phố, nhất là dẫn vốn vào 77 dự án hạ tầng trọng điểm như: Vành đai 3, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2, tuyến vượt biển Cần Giờ-Vũng Tàu, các tuyến cao tốc liên vùng, liên tỉnh, hệ thống đường sắt đô thị (Metro)...
1 giờ
Tài chính - Thị Trường
Ngay trong tuần đầu tiên của năm mới 2026, chỉ số VN-Index đã tăng gần 30 điểm, chính thức chạm mốc lịch sử 1.816 điểm. Đóng góp lớn cho thị trường hôm nay bên cạnh nhóm cổ phiếu họ Vin nổi bật với VHM tăng trên 6,9% còn có nhóm vốn hoá lớn, VN30, cùng đồng loạt tăng mạnh.
2 ngày
Tài chính - Thị Trường
Năm 2025 chứng kiến một sự đảo chiều hiếm hoi khi thị trường chứng khoán Mỹ bị bỏ lại phía sau bởi đà tăng trưởng mạnh mẽ của các thị trường khác trên thế giới. Những lo ngại về mức định giá cổ phiếu, đột phá công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) từ Trung Quốc và các chính sách kinh tế táo bạo của Tổng thống Donald Trump đã góp phần tạo nên một năm èo uột cho Phố Wall.
1 tuần
Tài chính - Thị Trường
Trong tiến trình chuyển đổi số, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đầu tư mạnh vào hệ thống công nghệ, dữ liệu và nền tảng số với kỳ vọng nâng cao hiệu quả quản trị và kiểm soát rủi ro. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp vẫn gặp sự cố nghiêm trọng dù sở hữu hệ thống hiện đại, báo cáo đầy đủ và quy trình bài bản.
1 tuần
Tài chính - Thị Trường
Bất chấp nền kinh tế thế giới có nhiều biến động, năm 2025, kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả ấn tượng, minh chứng rõ nét khả năng chống chịu và sự thích ứng trong bối cảnh thách thức hiện nay.
1 tuần
Tài chính - Thị Trường
Một cơn sốt cà phê đang xâm lấn thị trường Trung Quốc, châm ngòi cho "cuộc chiến" giữa các chuỗi cửa hàng nội địa về cạnh tranh giá cả khốc liệt.
2 tuần
Tài chính - Thị Trường
Năm 2025 đánh dấu bước chuyển căn bản của thị trường chứng khoán Việt Nam khi các rào cản kỹ thuật, minh bạch thông tin và giám sát được tháo gỡ.
3 tuần
Tài chính - Thị Trường
Xem xét khả năng bứt phá của hoạt động kinh doanh cũng như tiềm năng tăng giá, các chuyên gia của MBS Research gợi ý ba cổ phiếu ngành bất động sản dân cư là KDH, PDR và DXS cho chiến lược đầu tư năm 2026.
3 tuần
Tài chính - Thị Trường
Thị trường chứng khoán đang ở cận kề thời gian cuối năm với nhiều diễn biến bất ngờ. Tâm lý thận trọng và phòng thủ của nhà đầu tư liệu có tiếp tục diễn ra trong tuần này?
3 tuần
Tài chính - Thị Trường
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã thực hiện đợt cắt giảm lãi suất thứ ba trong năm 2025 nhằm đối phó với những tín hiệu suy yếu của thị trường lao động. Tuy nhiên, hành động này đã phơi bày sự chia rẽ sâu sắc và phức tạp nhất trong nội bộ ngân hàng trung ương suốt nhiều năm qua, đồng thời vấp phải phản ứng trái chiều từ Tổng thống Donald Trump và các nhà đầu tư.
4 tuần
Tài chính - Thị Trường
Cổ phiếu VIC của Tập đoàn Vingroup tiếp tục có phiên thứ hai tăng điểm kịch trần và trở thành lực đỡ chính giúp VN-Index tăng hơn 12 điểm, chạm mốc 1.753 điểm, mức điểm cao nhất kể từ giữa tháng 10 đến nay.
1 tháng
Tài chính - Thị Trường
Hệ thống bán lẻ SATRA (gồm 04 siêu thị tự chọn Satramart và khoảng 160 cửa hàng thực phẩm tiện lợi Satrafoods) vừa giới thiệu nhiều mẫu giỏ quà Tết Bính Ngọ 2026, hứa hẹn mang đến một mùa xuân đủ đầy cho mọi nhà.
1 tháng
Tài chính - Thị Trường
Từ 02/12 đến 15/12/2025, hệ thống bán lẻ SATRA, bao gồm 04 Satramart Siêu thị tự chọn và gần 160 cửa hàng thực phẩm tiện lợi Satrafoods cùng thực hiện chương trình khuyến mại “Tưng bừng mua sắm mùa xuân” với nhiều sản phẩm giảm giá, chương trình quà tặng dành cho khách hàng thành viên. Đặc biệt còn có những sản phẩm giảm giá hơn 50% nhằm chương trình khuyến mãi tập trung “Shopping Season - Rộn ràng mua sắm Xuân” do Sở Công thương TPHCM tổ chức.
1 tháng
Tài chính - Thị Trường
Mùa mua sắm cuối năm tại Mỹ vừa ghi nhận những con số kỷ lục, nhưng đằng sau bức màn nhung của doanh thu 11,8 tỷ USD là những tín hiệu trái chiều về sức khỏe nền kinh tế. Trong khi AI giúp người tiêu dùng săn tìm giá rẻ, lạm phát và sự suy giảm chất lượng hàng hóa đang tạo ra một nghịch lý nơi người dân chi nhiều tiền hơn để mua ít hàng hóa hơn.
1 tháng
Tài chính - Thị Trường
Hưởng ứng “Mùa mua sắm năm – Shopping Season 2025” do Sở Công thương TPHCM tổ chức, từ 15/11 đến 30/11/2025, hệ thống bán lẻ SATRA (bao gồm 04 Satramart Siêu thị tự chọn và khoảng 180 cửa hàng thực phẩm tiện lợi Satrafoods) thực hiện chương trình khuyến mại “Mua sắm rộn ràng – Ngập tràn quà tặng” với nhiều sản phẩm giảm giá lên đến 100% cùng các chương trình quà tặng ưu đãi khách hàng thành viên, sản phẩm giá sốc, tri ân người lái đò 20/11.
1 tháng
Xem thêm